Combined Shape
Luister
Leidraad

Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 3-8

Taal
  • Primair onderwijs

    • Deze leidraad ondersteunt scholen om hun taalonderwijs in groep 3-8 op een betekenisvolle en functionele manier vorm te geven. Op die manier kunnen leerlingen de deelvaardigheden spreken, luisteren, lezen en schrijven in samenhang met elkaar ontwikkelen. Dat is belangrijk, want een goede taalvaardigheid is essentieel om te kunnen functioneren in de maatschappij.

    Gepubliceerd:

    Het doel van deze leidraad is  om leerkrachten, team- en schoolleiders te ondersteunen en te inspireren bij de vormgeving van hun taalonderwijs. We voorzien in kennis waarmee leerkrachten zelf verantwoorde keuzes kunnen én durven te maken in het taalonderwijs. 

    De kennis in deze leidraad is gebaseerd op internationale wetenschappelijke literatuur. Op basis van deze literatuur werken we zes didactische aanbevelingen uit: 

    1. Maak het taalonderwijs betekenisvol en functioneel
    2. Breid kennis en woordenschat uit voor automatische begripsvorming
    3. Stuur op diep begrip
    4. Geef gerichte instructie, zodat leerlingen hun taalvaardigheid bewust kunnen aansturen
    5. Ondersteun risicoleerlingen adequaat
    6. Zorg voor de voorwaarden op schoolniveau 

    Bij alle aanbevelingen staan concrete materialen en activiteiten vermeld, zoals checklists en werkvormen om individueel of met (een deel van) het schoolteam uit te voeren.

    Deze leidraad sluit aan bij de leidraad over taalonderwijs voor groep 1-2. De basis voor beide leidraden is hetzelfde: taalonderwijs moet betekenisvol en functioneel zijn met een sterke doorlopende leerlijn. De organisatie in een kleutergroep vraagt echter om een andere uitwerking met gerichte handvatten en voorbeelden voor een sterke basis bij het jonge kind. 

    Bekijk de leidraad en bijbehorende poster

    Bekijk de handvatten bij de aanbevelingen uit de leidraad

    Leidraadcommissie
    Auteurs

    • Thoni Houtveen – emeritus lector geletterdheid, Hogeschool Utrecht
    • Martine Gijsel – senior onderzoeker en directeur Expertisecentrum Nederlands, Nijmegen

    Met medewerking van

    • Jeannette Kunst – docent en schooladviseur/begeleider Master Educational Needs, Hogeschool Utrecht
    • Marleen Kunst – leerkracht en taalspecialist, Vrije School Amersfoort
    • Bart Staijen – leerkracht basisschool De Regenboog, Schaijk

    Kwaliteitscommissie

    • Nelleke Brouwer – directeur OBS Overvecht, Utrecht
    • Tom Drukker – leraar maatschappijleer en adviseur onderwijs en onderzoek, Openbaar Onderwijs Groningen
    • Debbie Dussel – leerkracht Willibrordschool, Vleuten
    • Harrie Eijkelhof – emeritus hoogleraar, faculteit Bètawetenschappen, Universiteit Utrecht
    • Guuske Ledoux – voormalig wetenschappelijk directeur Kohnstamm Instituut, Amsterdam
    • Amber Walraven – universitair docent, Radboud Docenten Academie, Nijmegen

    Wetenschappelijk reviewer

    • Paul van den Broek – emeritus hoogleraar pedagogische en onderwijswetenschappen, Universiteit Leiden

    Volledige referentie: Houtveen, A.A.M. & Gijsel, M.A.R. (2025). Leidraad betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 3-8. Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. www.onderwijskennis.nl/node/6157 

    Korte verwijzing in de tekst: (Houtveen & Gijsel, 2025).

    Meer informatie: bekijk de disclaimer.

    Bijdrage van
    Thema's
    Taalstimulering Taalgericht vakonderwijs Taal in andere leergebieden Meertaligheid Taal in andere contexten Woordenschat Spelling en grammatica Schrijfonderwijs Mondelinge taalvaardigheid Taal Leesmotivatie Verdiepen van begrip Begrijpend lezen Technisch lezen Fonemisch bewustzijn Lezen Curriculum en vakinhoud
    Sector
    po
    Extra interessant voor
    Onderwijspraktijk School-/instellingsbeleid
    Type
    Leidraad

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Leidraad

      Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2

      po

      Deze leidraad ondersteunt scholen om hun taalonderwijs in groep 1-2 op een betekenisvolle en functionele manier vorm te geven. Op die manier kunnen kleuters, aansluitend bij hun leefwereld, goed leren...

      Lees verder
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Boek: 'Leer ze lezen'

      po

      Praktische inzichten uit onderzoek voor leerkrachten in het basisonderwijs. Van ontluikende geletterdheid en technisch lezen tot tekstbegrip, leesmotivatie en de relatie met schrijfvaardigheid.

      Download van Didactief
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Leidraad

      Taal in alle vakken in het voortgezet onderwijs

      vo

      EIND 2026 VERWACHT

      Taal is in elk vak onmisbaar. In deze leidraad vind je aanbevelingen om taal in alle vakken in het voortgezet onderwijs te integreren. Ook met kleine aanpassingen kun je je lessen...

      Lees verder

    Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:

    Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
    Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

    Terug naar boven