Combined Shape
Luister
Leidraad

Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2

Taal
  • Primair onderwijs

    • Deze leidraad ondersteunt scholen om hun taalonderwijs in groep 1-2 op een betekenisvolle en functionele manier vorm te geven. Op die manier kunnen kleuters, aansluitend bij hun leefwereld, goed leren spreken en luisteren en de basis leggen voor lezen en schrijven. Dat is belangrijk, omdat een goede taalvaardigheid essentieel is om te kunnen functioneren in de maatschappij.

    Gepubliceerd:

    Het doel van deze leidraad is  om leerkrachten, team- en schoolleiders te ondersteunen en te inspireren bij de vormgeving van hun taalonderwijs in groep 1-2. We voorzien in kennis waarmee leerkrachten zelf verantwoorde keuzes kunnen én durven te maken in het taalonderwijs. 

    De kennis in deze leidraad is gebaseerd op internationale wetenschappelijke literatuur. Op basis van deze literatuur werken we zes didactische aanbevelingen uit: 

    1. Maak het taalonderwijs betekenisvol en functioneel
    2. Grijp elke kans op taalbevordering
    3. Bevorder rijke taalproductie van leerlingen
    4. Ondersteun risicoleerlingen adequaat
    5. Betrek de thuisomgeving van leerlingen bij hun taalontwikkeling
    6. Zorg voor de voorwaarden op schoolniveau 

    Bij alle aanbevelingen staan concrete materialen en activiteiten vermeld, zoals checklists en werkvormen om individueel of met (een deel van) het schoolteam uit te voeren.

    Deze leidraad sluit aan bij de leidraad over taalonderwijs voor groep 3-8. De basis voor beide leidraden is hetzelfde: taalonderwijs moet betekenisvol en functioneel zijn met een sterke doorlopende leerlijn. De organisatie in een kleutergroep vraagt echter om een andere uitwerking met gerichte handvatten en voorbeelden voor een sterke basis bij het jonge kind. 

    Bekijk de leidraad en bijbehorende poster

    Bekijk de handvatten bij de aanbevelingen uit de leidraad

    Leidraadcommissie
    Auteurs

    • Lotte Henrichs – universitair docent onderwijswetenschappen/educatie, Universiteit Utrecht
    • Martine Gijsel – senior onderzoeker en directeur Expertisecentrum Nederlands, Nijmegen

    Met medewerking van

    • Nadia Kuipers – leerkracht en projectmedewerker jonge kind, Stichting BOOR, Rotterdam
    • José Smeets-van Veldhoven – hogeschooldocent/onderzoeker taalleesdidactiek IPABO, Instituutsopleider AMOS, Amsterdam
    • Marjon Weterings-van den Berg  – interim onderwijsspecialist en voormalig schoolleider de Verbeelding, Haarlem

    Kwaliteitscommissie

    • Nelleke Brouwer – directeur OBS Overvecht, Utrecht
    • Tom Drukker – leraar maatschappijleer en adviseur onderwijs en onderzoek, Openbaar Onderwijs Groningen
    • Debbie Dussel – leerkracht Willibrordschool, Vleuten
    • Harrie Eijkelhof – emeritus hoogleraar, faculteit Bètawetenschappen, Universiteit Utrecht
    • Guuske Ledoux – voormalig wetenschappelijk directeur Kohnstamm Instituut, Amsterdam
    • Amber Walraven – universitair docent, Radboud Docenten Academie, Nijmegen

    Wetenschappelijk reviewer

    • Roel van Steensel – hoogleraar leesgedrag, Vrije Universiteit Amsterdam en universitair hoofddocent onderwijswetenschappen, Erasmus Universiteit Rotterdam 

    Volledige referentie: Henrichs, L. F. & Gijsel, M.A.R. (2025). Leidraad betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 1-2. Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. www.onderwijskennis.nl/node/6550 

    Korte verwijzing in de tekst: (Henrichs & Gijsel, 2025).

    Meer informatie: bekijk de disclaimer.

    Bijdrage van
    Thema's
    Taalstimulering Taal in andere leergebieden Meertaligheid Taal in andere contexten Woordenschat Spelling en grammatica Schrijfonderwijs Mondelinge taalvaardigheid Taal Leesmotivatie Verdiepen van begrip Begrijpend lezen Technisch lezen Fonemisch bewustzijn Lezen Curriculum en vakinhoud
    Sector
    po
    Extra interessant voor
    Onderwijspraktijk School-/instellingsbeleid
    Type
    Leidraad

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:

    Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
    Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

    Terug naar boven