Future Proof Nurses: verpleegkundigen opleiden middels simulaties

  • Hoger onderwijs
  • Toekomstbestendige hbo-verpleegkundigen opleiden middels simulaties is het doel van dit project. De scenario's zijn ontwikkeld voor en door studenten samen met de praktijk en hogeschool.

    Bijdrage van Sarah Walburg (NHL Stenden Hogeschool) Meer informatie

    Gepubliceerd:

    Video: NHL Stenden op eerste plaats Nederlandse Onderwijspremie 2023

    Noodzaak van digitaal simulatieleren

    De gezondheidszorg binnen Noord-Nederland komt meer onder druk te staan door de vergrijzing, ontgroening en de krimp. Dit heeft gevolgen heeft voor het opleiden van toekomstig hbo-verpleegkundigen. Zo zijn er onvoldoende stagebegeleiders en stageplaatsen, wat de instroom van nieuwe en goed toegeruste verpleegkundigen bemoeilijkt. Om toekomstbestendige verpleegkundigen op te leiden is gestart met het inzetten van digitaal simulatie onderwijs, in het studiejaar 2021/2022. Daarbij oefenen studenten realistische verpleegkundige beroepssituaties om onder andere hun kennis en vaardigheden, zoals klinisch redeneren, te verbeteren. Ook volgen ze empathie trainingen om te ervaren hoe het is om een bepaalde aandoening te hebben. Docenten, onderzoekers en/of studenten selecteren en ontwikkelen de content samen met de praktijk en doen onderzoek naar de impact. Zowel studenten, docenten als de praktijk ervaren hierbij meerwaarde voor de professionele ontwikkeling en dit gaat gepaard met een enorm enthousiasme.

    Vormgeven van digitaal simulatieonderwijs

    We hebben gesprekken gevoerd met bijna alle Friese instellingen binnen de care en cure-sector om te achterhalen wat studenten nodig hebben om toekomstbestendig opgeleid te worden. Daaruit kwam naar voren dat studenten onvoldoende beeld hebben van zowel de professionele context als de doelgroep. Ook bleken studenten moeite hebben met specifieke vaardigheden en onvoldoende voorbereid te zijn op acute situaties, zoals het snel verslechteren van een patiënt en dan niet meer weten hoe te handelen. We hebben op basis hiervan verschillende digitale simulaties geselecteerd en hebben samen met de praktijk scenario’s ontwikkeld. Deze scenario’s hebben we getest met hbo-verpleegkunde studenten, docenten en professionals van diverse praktijkinstellingen. Uiteindelijk resulteerde dit (onder andere) in de inzet van de volgende simulaties: 1. Ubisim: een Virtual Reality (VR) toepassing, waarbij vaardigheden als klinisch redeneren en besluitvorming getraind worden in een virtueel ziekenhuis. Hierbij maken studenten de scenario’s (met enige hulp van docenten); 2. Dialogue trainer: een online gesprekssimulatie, die sociale vaardigheden oefent, zoals feedback geven en ontvangen; 3. VR empathie trainingen: waarbij studenten ervaren hoe het is om bepaalde aandoeningen te hebben, zoals dementie & 4. Diverse content van 360 graden video’s over bijvoorbeeld het omgaan met weerbaarheid en grensoverschrijdend gedrag. Met de Holobox kunnen studenten daarnaast op een interactieve manier patiënten levensecht voor zich zien door digitaal beeld met daadwerkelijke diepte te combineren. De persoon in de box lijkt daadwerkelijk in de ruimte aanwezig te zijn waardoor klinisch redeneren geënsceneerd kan worden ter voorbereiding op de praktijk. Uitdagingen binnen het onderwijs waren met name van praktische- en technische aard, zoals het beschikken over onvoldoende VR brillen om studenten gelijktijdig te laten oefenen. Ook ontbrak er hulp voor het technisch beheer. Door studenten in kleinere groepen te laten rouleren en student-assistenten bij het onderwijs in te zetten zijn deze problemen voorlopig opgelost.

    Impact digitaal simulatieleren

    ​Het simulatieleren wordt met enthousiasme in alle geledingen ontvangen, ook vanuit de digitale vormen. Binnen een vakgebied waarin technologische en digitale middelen slecht hun weg vinden naar de dagelijkse praktijk is dit een mooi resultaat. De simulaties zorgen ervoor dat professionals, studenten en docenten kennis maken met technologische middelen op een laagdrempelige en toegankelijke manier. Hierdoor groeit de acceptatie voor dit soort middelen. De impact van digitaal simulatieonderwijs kenmerkt zich op verschillende gebieden: 1) studenten zijn beter voorbereid op stages, kunnen (onbeperkt) realistische situaties oefenen in een veilige setting, kunnen fouten maken zonder dat het gevolgen heeft voor de patiënt en kunnen eerder in de opleiding het beroep ervaren. 2) Studenten en de praktijk werken actief mee aan het ophalen van leervragen. 3) Het vormgeven van scenario’s zorgt ervoor dat studenten bezig zijn met hun eigen leerproces en dat van collega’s. 4) Door uit te diepen waar leervragen liggen en vervolgens vorm te geven aan scenario’s zijn studenten op een ander niveau met leren bezig & 5) Samen met de praktijk worden de effecten onderzocht, waarbij de kennis gelijk zijn weg vindt naar nieuwe scenario’s.

    Lessons learned van de inzet van digitaal simulatieleren

    Om digitaal simulatieleren binnen het onderwijs te laten slagen is een nauwe samenwerking en sense of urgency nodig. Deze sense of urgency komt vanuit de driehoek- onderwijs, praktijk & onderzoek. Koplopers vanuit deze driehoek dienen vanaf het begin gezamenlijk op te trekken. Zij durven het aan om met nieuwe technologie, zoals VR, te experimenteren. Facilitering vanuit het management is daarbij nodig. Ook is ondersteuning nodig, in de vorm van een amanuensis [technische assistent die helpt bij het voorbereiden- en uitvoeren van digitale simulaties].

    Om te zorgen dat digitaal simulatieleren niet een doel op zich wordt, moet het curriculum nader worden bekeken: welke analoge simulaties zet je in, waar lopen studenten in de praktijk tegenaan en waar kunnen digitale simulaties van meerwaarde zijn? Daarbij dien je een inhoudelijke koppeling te maken aan welke competenties van het beroepsprofiel je werkt. Als je digitaal simulatieleren inzet voor bestaande onderwijsactiviteiten, zoals (praktijk)opdrachten en stages, borg je dit structureel in het curriculum.

    Literatuur

    Kuipers, D. (2019). Design for Transfer: figural transfer through metaphorical recontextualization in Games for Health. 

    Terlouw, G., Kuipers, D., Veldmeijer, L., van't Veer, J., Prins, J., & Pierie, J. P. (2022). Boundary Objects as Dialogical Learning Accelerators for Social Change in Design for Health: Systematic Review. JMIR human factors, 9(1), e31167. 

    Terlouw, G. (2022). The role of boundary objects in health innovation: design for alignment. 

    Veldmeijer, L., Terlouw, G., van’t Veer, J., & Kuipers, D. (2022). Harnessing virtual reality simulation in training healthcare workers in handling patients with suspected COVID-19 infections: results of training and lessons learned about design. Design for Health, 1-25. 

    Opgeleverde producten

    ICTHealth (2024, 12 december) Simulatieleren als brug naar ICT in de zorg.

    Friesch Dagblad (2024, 8 juni) ‘Gaat het, meneer Veldman?’ Een bijna-echt ziekenhuis in de klas.

    Leeuwarder Courant (2024, 17 mei) Future Proof Nurses: Een virtuele patiënt verzorgen. 

    Walburg, S. & Terlouw, G. (2024) Enhancing Nursing Education Through Collaborative Vr-Scenario Development: Co-Design And Preliminary Findings. Abstract book Supporting Health by Tech [pp 120]. 

    Veer, J.T.B. & Tuil, C. (2023, 2 juni). Using Virtual Reality to Train Healthcare Professionals That Support Patients With Swallowing Problems. Abstract book Supporting Health by Tech, Enschede [pp. 68].

    Walburg, S. (2022). Kwaliteit in het onderwijs. V&VN Inspiratie vakblad voor longverpleegkundigen, 2022 (1), 14-15.

    Onderwijsgezondheidszorg. (2025). Een nieuwe manier van leren door het schrijven van virtual reality simulaties

    NHL Stenden Hogeschool (2022, 1 november). Nij Smellinghe onderzoek virtual reality en simulatie onderwijs bij NHL Stenden Hogeschool.

    NHL Stenden Hogeschool (2022, 15 mei). Reel simulatieleren hbo Verpleegkunde NHL Stenden Hogeschool.

    Redactie Leo Middelsee (2021, 17 december). Video: Verpleegkundigen NHL Stenden worden opgeleid met hologram. Leo Middelsé. 

    NHL Stenden Hogeschool (2021). Promotie video Holobox

    NHL Stenden Media Productions (2025). Podcast: NHL Stenden | Future Proof Nurses

    Future Proof Nurses werd genomineerd voor de Nederlandse Onderwijspremie voor mbo en ho 2023 en won de eerste prijs.

    Bijdrage van

    Sarah Walburg

    Sarah Walburg

    NHL Stenden Hogeschool

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank