Aanleiding en doel
Studenten ervaren de stap van onderwijs op school naar praktijkleren als groot. Met de immersive-simulatieruimte kunnen ze in een waarheidsgetrouwe, veilige leeromgeving oefenen met complexe vaardigheden en urgente situaties. Studenten doen praktijkervaring op en beginnen met meer zelfvertrouwen aan hun stage. Dit bevordert de studievoortgang en maakt de overstap naar de beroepspraktijk makkelijker. Daarnaast zijn er – door onder andere nijpende tekorten aan verpleegkundigen – steeds minder tijd en middelen beschikbaar om stagiair(e)s goed te begeleiden. De vaardigheden die studenten ontwikkelen in de immersive-simulatieruimte zorgen ervoor dat zij minder begeleiding nodig hebben op de werkvloer.
De immersive-simulatieruimte bootst op realistische wijze een situatie uit de zorgpraktijk na, met een wandprojectie, meubilair en simulatiepop. De simulatiepop kan spreken, bewegen en heeft een ademhaling en hartslag. In een nabijgelegen regiekamer stuurt de begeleidende docent de pop aan. De studenten krijgen direct feedback op hun handelen. Hierdoor kunnen ze oefenen met ingewikkelde situaties, waarbij zowel soft als hard skills aan bod komen. De uitgebreide reflectie na de oefening levert leerdoelen op om opnieuw mee te oefenen. Deze cyclus stimuleert diepgaand leren en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Vrijwel alle aspecten van de immersive-simulatieruimte kunnen worden aangepast aan de persoonlijke leerbehoeften van een student.
Opzet en aanpak
Het onderwijsconcept dat bij de immersive-simulatieruimte hoort, is gebaseerd op het 4C/ID-model. Dit model leert studenten taken uit te voeren, zonder dat ze de taken in onderdelen opsplitsen. De complexiteit van de taken neemt hierbij geleidelijk toe. Docenten geven de studenten procedurele en ondersteunende informatie. De studenten oefenen met authentieke taken en complexe vaardigheden. Ze leren de vaardigheden in een omgeving die zo realistisch mogelijke situaties nabootst. Door aanpassing van de ruimte en het gedrag van de simulatiepoppen, kunnen studenten aan hun individuele leerdoelen werken. De geoefende situaties worden steeds complexer, wat meer keuzes en acties van studenten vereist. Elk scenario wordt gevolgd door een debriefing, waarin studenten reflecteren op hun eigen prestaties en peer-feedback ontvangen.
In de simulatieruimte worden ict-tools zoals 360-gradenvideo's geprojecteerd en verschillende simulatiepoppen met bijbehorende materialen gebruikt. De situaties kunnen worden gefilmd voor reflectie. Dankzij kleine stappen is het ontwikkel- en implementatieproces succesvol verlopen, met jaarlijkse ontwikkelingen en goed opgeleide docenten.
Impact en opbrengsten
Evaluaties van studenten en docenten, en kwalitatief onderzoek tonen aan dat lessen in de immersive-simulatieruimte leuk én effectief zijn. De mogelijkheid om methodieken 'in het echt' toe te passen zorgt ervoor dat leerstof beter blijft hangen dan in een traditionele klassikale omgeving. Studenten ervaren dat een casus tot leven komt, terwijl docenten het hoge leerrendement opmerken. Studenten beginnen hierdoor beter voorbereid aan hun stage. Dit heeft zorginstellingen aangezet om samen te gaan werken met Hogeschool Windesheim en simulatieleren te gebruiken binnen de eigen interne zorgopleidingen.
Inmiddels zijn er drie immersive-simulatieruimtes beschikbaar, waaronder een mobiele versie. Ook heeft het onderwijsteam diverse opleidingen en zorginstellingen ondersteund bij het ontwikkelen en implementeren van leren in een immersive-simulatieruimte. Tot slot is Hogeschool Windesheim gestart met de ontwikkeling van een Centre of Expertise Simulatieleren.
Onder andere de combinatie van een virtuele omgeving en fysieke props dragen bij aan het succes, net als de technische ondersteuner. De grootste uitdaging is nu de schaalbaarheid. Onderwijs in de immersive-simulatieruimte is kostbaar: er kunnen maar zeven studenten tegelijkertijd les krijgen en de inzet van docenten is relatief duur. Voor duurzame inbedding is dan ook een herontwerp van het curriculum noodzakelijk.
Tips voor de onderwijspraktijk
Enkele aanbevelingen voor een effectieve integratie van simulatie-onderwijs:
- Zet in op het oefenen van de gehele complexe vaardigheid, in combinatie met een debriefing. Bijvoorbeeld klinisch redeneren en handelen bij benauwde patiënten. Focus niet op losse vaardigheden, zoals een infuus inbrengen.
- Laat studenten tijdens de debriefing reflecteren op elkaar en op hun eigen prestaties.
- Werk samen met andere scholen: dit levert expertise op en zorgt voor de uitwisseling van casuïstiek.
- Voeg simulatieleren in eerste instantie als verrijking toe aan het onderwijs, en niet als vervanging. Begin klein, bijvoorbeeld met één onderdeel en breid dit later uit.
- Zorg voor goede ondersteuning door instructeurs, een ict’er en een technisch medewerker. Dit is van essentieel belang voor de kans van slagen.
- Ontwikkel het train-the-trainer-concept om kennis en didactische vaardigheden door te geven aan docenten die zich willen bekwamen in simulatieleren. Kennis over simulatieleren wordt zo geborgd en duurzaam inzetbaar.
Gebruikte literatuur
Hogervorst, K. (2022). Stressmanagement bij recent afgestudeerde verpleegkundigen. Nurse Academy 1, 51-57.
Jansen, A., Zwart, I., Van Til, J., & Verhoeven, F. (2023). Inzet van Technology-Based Simulation Learning (TBSL) ter ondersteuning van stage in mbo- en hbo-zorgopleidingen. Hogeschool Windesheim. Geraadpleegd op 25 september 2024 van https://www.upgradejezelfregiozwolle.nl/nieuws/virtual-reality-praktijkleren/
Van Merriënboer, J. J., & Kirschner, P. A. (2017). Ten steps to complex learning: A systematic approach to four-component instructional design. Routledge.
Vogel, D., Latour, C., & Japenga, M. (2024). Simulatieonderwijs als vervanging van stage-uren. Onderwijs & Gezondheidszorg. Geraadpleegd op 29 oktober 2024 van https://onderwijsengezondheidszorg.nl/artikelen/2024/april/2024-2/simulatieonderwijs-als-vervanging- van-stage-uren
Opgeleverde producten
Jansen, A., Zwart, I., Van Til, J., & Verhoeven, F. (2023). Inzet van Technology-Based Simulation Learning (TBSL) ter ondersteuning van stage in mbo- en hbo-zorgopleidingen [Interactieve PDF]. https://www.onderwijskennis.nl/sites/onderwijskennis/files/media-files/Interactieve-PDF-actielijn-2_TBSL_SectortafelZorgEnWelzijn-klein.pdf
Bekman-Vrieling, I., & Bottema, J. (2024).Teaching & learning in the Immersive Room [Powerpoint-slides]. https://www.onderwijskennis.nl/sites/onderwijskennis/files/media-files/20_Raadzal_BottemaBekman-Vrieling.pdf
Meer informatie over simulatieleren in de immersive room op de kennisbank van SURF: https://openonlineonderwijs.surf.nl/kennisbank/immersive-rooms-in-het-onderwijs/praktijkvoorbeeld-hogeschool-windesheim/
Factsheet
| Naam projectleider / contactpersoon: | Esther Schrik-Leskens |
|---|
| Beschrijving projectteam: | Het team bestaat uit docenten, een technisch ondersteuner, een onderwijsadviseur en een onderzoeker. |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2020-heden |
|---|
| Opleiding(en) en/of aantal studenten waarbij het onderwijs is toegepast: | Ruim 2000 studenten van de opleidingen Verpleegkunde en Social Work hebben complexe vaardigheden geoefend in een authentieke, veilige leeromgeving, gesimuleerd in de immersive room. |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren | Ongeveer 100 ontwikkeluren op jaarbasis voor één betrokken docent van het onderwijsteam. Er is daarnaast veel ontwikkeld tussen de bedrijven door. |
|---|
