Competent in klassenmanagement
Goed onderwijs valt en staat met klassenmanagement. Leerlingen kunnen pas leren als de leeromgeving op orde is. Menig pabostudent worstelt echter met klassenmanagementstrategieën. Vooral in de onoverzichtelijke en dynamische kleuterklas is het lastig om te bepalen hoe je het beste kunt reageren op gedrag van jonge kinderen. Veel studenten voelen zich dan ook onzeker en hebben behoefte aan een veilige oefenomgeving. Een omgeving waarin ze leren omgaan met onverwachte gedragingen van kleuters. Waar ze situaties meemaken die zich niet voordoen op hun vaste stagedagen. In een veilige oefenomgeving – waar ze theorie vertalen naar de praktijk – kunnen studenten andere manieren uitproberen en zich eigen maken. Ze kunnen situaties oplossen op hun eigen manier. In plaats van de manier waarop ze weten dat hun mentor (stagebegeleider) dit zou doen of graag zou willen zien. Door te experimenteren met strategieën ervaren studenten zelf welke theorie wanneer werkt, zonder negatieve gevolgen voor de stage. Het VR (Virtual Reality)-kleuterklascurriculum biedt pabostudenten zo’n veilige leeromgeving waar ze het vertrouwen in eigen kunnen vergroten.
Alle op leertheorieën gebaseerde lesopzetten, oefensituaties, werkvormen, leermaterialen en feedbackprincipes versterken de technologische mogelijkheden van de VR-kleuterklas. Het curriculum is onder andere gebaseerd op de principes van ervaringsgericht simulatieleren, waarbij studenten oefenen in een omgeving die de werksituatie van leerkrachten zo realistisch mogelijk nabootst. Zodra studenten de VR-bril opzetten, worden ze volledig ondergedompeld in de kleuterklas. Ze voelen zich dan juf of meester van deze klas. De onderdompeling helpt studenten zich goed voor te bereiden op de uitdagende en diverse kleuterklaspraktijk. In de VR-kleuterklas oefenen ze met allerlei gedragingen, situaties en scenario’s die verschillen in de mate waarin iets verstorend is (of wordt ervaren) en moeilijkheidsgraad. De ene keer is dat in een kringsetting en de andere keer tijdens het spel in hoeken. Zo worden pabostudenten uitgedaagd om allerlei strategieën uit te proberen in verschillende situaties.
In tegenstelling tot de echte (onderwijs)wereld heeft de student hier meerdere levens; hij of zij kan in de VR-kleuterklas fouten maken of de tijd nemen alvorens te reageren. De student kan letterlijk uit de situatie stappen. Na geoefend te hebben, krijgt de student feedback van medestudenten en docenten. Zij denken mee over andere strategieën die de student meteen daarna uitprobeert in exact dezelfde situatie. Dankzij een eye tracking-integratie zien medestudenten op een groot scherm hoe iemand anders met lastige situaties omgaat en wat wordt waargenomen.
Inzicht in impact
We onderzoeken cyclisch en systematisch het effect van het VR-kleuterklascurriculum op studenten en docenten. De bevindingen verwerken we in het ontwerp en we informeren het bredere werkveld. Het onderzoek bestaat uit meerdere evaluatiemethoden zoals vragenlijsten, kijkpatronen, observaties, focusgroepen en interviews. Hierdoor weten we wat studenten en docenten nodig hebben en welke elementen in nieuwere versies van het curriculum aandacht moeten krijgen. Ook weten we meer over (combinaties van) didactische elementen die het VR curriculum succesvol maken en directe impact hebben op de stagepraktijk. Daarmee bedoelen we de studenten én de kleuters waaraan zij lesgeven!
Voorbeelden van deze didactische elementen zijn:
- kunnen experimenteren in een realistische en veilige context;
- ontdekken welke klassenmanagementstrategie het beste past, bij henzelf en bij de specifieke situatie;
- onmiddellijk ontvangen en uitproberen van feedback;
- observerend leren: kunnen meekijken met andere studenten;
- oefenen in een kleinschalige en persoonlijke onderwijsvorm;
- vergroten van het zelfvertrouwen.
Ons onderwijsinitiatief voorziet ook in allerlei materialen voor de professionalisering van docenten, zoals trainingen, handleidingen en stappenplannen. Die bieden we open source aan, zodat ook docenten van andere opleidingen met VR kunnen leren werken. Die docenten kunnen eveneens krachtige VR-ondersteunde leeromgevingen ontwerpen voor hun eigen onderwijscontext.
Samen innoveren, samen leren
De katalysator van deze innovatie is onze Community of VR practice, waarin we over grenzen van instellingen en sectoren professionaliseren, samenwerken, ontwerpen en open source delen. Teamleden van de Rijksuniversiteit Groningen, Saxion, Christelijke Hogeschool Ede en Thomas More Hogeschool werken als community doelgericht aan het verbeteren en doorontwikkelen van technologische en didactische aspecten van het VR-kleuterklascurriculum. We maken gebruik van elkaars kennis en kunde. In het team zijn veel verschillende rollen en expertises vertegenwoordigd.
Verder is het belangrijk dat alle betrokkenen voldoende tijd krijgen. Tijd om vertrouwd te raken met de technologie. En tijd voor het (her)ontwerpen en inzetten van VR-ondersteund onderwijs. Daarnaast is ruimte nodig om logistieke issues zoals roostering, vaste locaties en beschikbaarheid van ict-ondersteuning te tackelen. Ten slotte, start altijd vanuit de behoeften en wensen van studenten en docenten. Onderzoek waar in het curriculum een weloverwogen en doelgerichte verankering van de VR-kleuterklas mogelijk is.
Literatuur
Jossberger, H., Breckwoldt, J., & Gruber, H. (2022). Promoting Expertise Through Simulation (PETS): A conceptual framework. Learning and Instruction, 82, Article 101686. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2022.101686
Lugrin, J.-L., Latoschik, M., Habel, M., Roth, D., Seufert, C., & Grafe, S. (2016). Breaking bad behaviors: A new tool for learning classroom management using Virtual Reality. Frontiers in ICT, 3, 1–21. https://doi.org/10.3389/fict.2016.00026
Mergler, A. G., & Tangen, D. (2010). Using microteaching to enhance teacher efficacy in preservice teachers. Teaching Education, 21(2), 199–210. https://doi.org/10.1080/10476210902998466
Putman, S. M. (2009). Grappling with classroom management: The orientations of preservice teachers and impact of student teaching. The Teacher Educator, 44(4), 232–247. https://doi.org/10.1080/08878730903180226
Ritz, M., Noltemeyer, A., Davis, D., & Green, J. (2014). Behavior management in preschool classrooms: Insights revealed through systematic observation and interview. Psychology in the Schools, 51, 181–197. https://doi.org/10.1002/pits.21744
Producten
Aleman, A. F., & Mouw, J. M. (2023). Zicht op klassenmanagement met eyetracking in de virtuele kleuterklas: Een richtlijn voor lerarenopleiders. GION Onderwijs/Onderzoek.
Mouw, J. M., & Fokkens-Bruinsma, M. (2022). When technology meets educational sciences: Combining virtual reality and microteaching to train pre-service teachers’ kindergarten classroom management strategies. In J. Domenech (Ed.), Proceedings of the 8th International Conference on Higher Education Advances (pp. 1043–1050). Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/HEAd22.2022.14618
Mouw, J. M., Fokkens-Bruinsma, M., & Verheij, G.-J. (2020). Using Virtual Reality to promote pre-service teachers’ classroom management skills and teacher resilience: A qualitative evaluation. In J. Domenech, P. Merello, E. de la Poza, & R. Peña-Ortiz (Eds.), Proceedings of the 6th International Conference on Higher Education Advances (pp. 325–332). Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/HEAd20.2020.11049
Jolien Mouw gebruikt VR om toekomstige leerkrachten in kleuterklassen te trainen [YouTube video]. https://www.youtube.com/watch?v=InmmRI9bBKs
Wat kan je met een VR-versie van een kleuterklas? [Radio interview] Oog op wetenschap; OOG Radio. https://open.spotify.com/episode/5uTMYLXVlHX0SBrZgkHcef?si=0WgErbQZSF-g8CCsLKDetw
