Tutoring door medeleerlingen

1. Gemiddeld heeft tutoring door leerlingen een positief effect op zowel de tutor  als de tutee. Het kan voor een school dan ook een kosteneffectieve manier zijn om een-op-een-begeleiding of begeleiding in kleine groepen te geven.
2. Tutoring door leerlingen is het meest effectief als het wordt ingezet om bestaande stof te herhalen of te verankeren en is minder geschikt om nieuwe stof te introduceren.
3. Professionalisering van medewerkers en leerlingen die tutoring geven is essentieel voor het slagen van de aanpak. Het is cruciaal om voldoende tijd in te bouwen om zowel medewerkers als leerlingen te trainen en om na verloop van tijd verbeteringen aan te brengen in het proces.
4. Intensieve blokken met regelmatige sessies (4-5 keer per week) blijken het meeste effect te hebben voor zowel de tutor als de tutee.

Over het algemeen blijkt tutoring door leerlingen een positief effect te hebben op de leerprestaties, met gemiddeld ongeveer vijf maanden extra leerwinst in een schooljaar. Onderzoek laat zien dat zowel de leerling die als tutor optreedt als de tutee hier profijt van kan hebben en dat dit voor veel leeftijdscategorieën geldt. Hoewel alle typen leerlingen voordeel kunnen hebben van tutoring door leerlingen, is er enig bewijs dat minder goed presterende leerlingen en leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften er het meest aan hebben.

Deze aanpak blijkt vooral effectief als de leerlingen goed worden begeleid, om te verzekeren dat hun interactie van hoge kwaliteit is. Deze begeleiding kan bestaan uit vragenlijsten voor gebruik tijdens de sessies en feedback voor de tutors. Uit een aantal onderzoeken bleek dat het leeftijdsverschil tussen leerlingen minder dan drie jaar moet zijn voor een optimaal resultaat. Het leeftijdsverschil moet zo groot zijn dat het uitdagend is voor de tutee maar gemakkelijk genoeg voor de tutor. Regelmatige sessies (4-5 keer per week) tot 10 weken lang bleken effectiever te zijn dan minder intensieve of langere programma’s.

Succesvolle toepassing van deze aanpak kan ook bijdragen aan de sociale en persoonlijke ontwikkeling van leerlingen en hun zelfvertrouwen en motivatie om te leren vergroten.

Er zijn maar weinig onderzoeksresultaten waarbij specifiek is gekeken naar het effect op leerlingen met een sociaal-economische achterstand, maar in een aantal onderzoeken is aangetoond dat minder goed presterende leerlingen vaak extra profiteren van tutoring door medeleerlingen. Deze aanpak kan leerlingen helpen leerachterstanden weg te werken door onder gerichte begeleiding van een medeleerling behandelde stof te verankeren, vaardigheden te oefenen, en misverstanden vast te stellen en weg te nemen. Er is ook enig bewijs dat tutoring door leerlingen de tutor de kans geeft om eerdere vaardigheden en kennis nog eens op te halen en een metacognitief inzicht in bepaalde onderwerpen te ontwikkelen.

Bij wederzijds leren draait het om een nauwe interactie tussen twee of meer leerlingen, waarbij de leerlingen zelf verantwoordelijk zijn voor bepaalde aspecten van het lesgeven en voor het evalueren van hun succes. Scholen die deze aanpak willen toepassen, moeten ervoor zorgen dat de interactie tussen leerlingen van hoge kwaliteit is. Dit kunnen ze doen door:

• Zorgvuldig opgezette taken, waarbij in de sessies de nadruk ligt op bestaande kennis;
• Training voor de tutors over verschillende manieren van lesgeven, zoals voordoen (modelling), misverstanden wegnemen, feedback geven en de voortgang evalueren;
• Zorgvuldige samenstelling van de koppels van tutors en tutees;
• Te voorzien in leermiddelen en kaders die tutors handvatten bieden om het leerproces te structureren of de juiste soort vragen te stellen aan de tutees.

Tutoring-activiteiten vinden gewoonlijk plaats in intensieve blokken van vier tot tien weken. Er wordt meestal gewerkt in tweetallen, van dezelfde leeftijd of juist van verschillende leeftijden. De rollen van tutor en tutee kunnen vastliggen of worden afgewisseld (wederzijds leren).

Onderstaande informatie is gebaseerd op internationale gegevens en geeft daarom slechts een indicatie van de kosten in Nederland. 

De gemiddelde kosten voor tutoring door leerlingen zijn naar verwachting erg laag. De kosten voor de school worden voornamelijk bepaald door training van leraren en de aanschaf van leermiddelen. Vergeleken met andere aanpakken vraagt tutoring door leerlingen een gematigde hoeveelheid tijd van onderwijsprofessionals.

Schoolleiders moeten niet alleen kijken naar tijd en kosten, maar ook bedenken over hoe ze ervoor kunnen zorgen dat de interactie tussen de leerlingen van zo hoog mogelijke kwaliteit is en genoeg tijd vrijmaken om vast te stellen wat er beter kan en deze verbeteringen ook door te voeren. Bij het inzetten van een nieuw programma of nieuwe aanpak moeten schoolleiders de kwaliteit en de kracht van het bewijs voor het programma beoordelen.

De bewijskracht voor de effectiviteit van tutoring door leerlingen is sterk. Er werden 127 studies gevonden die voldeden aan de criteria voor opname in de Toolkit. Houd rekening met het volgende over de onderzoeken in dit overzicht: een groot percentage van de onderzoeken is niet onafhankelijk beoordeeld. Evaluaties die zijn uitgevoerd door organisaties die betrokken zijn bij de aanpak, commerciële aanbieders bijvoorbeeld, laten vaak een groter effect zien. Dat kan van invloed zijn op het totale effect van de aanpak.

Net als bij andere onderzoeksreviews laat de Toolkit het gemiddelde effect van een aanpak zien, op basis van wetenschappelijk onderzoek. Het is belangrijk om naar je eigen context te kijken en te vertrouwen op je oordeel als professional wanneer je een aanpak wilt toepassen in jouw onderwijspraktijk.