Individuele instructie

Middelgroot effect tegen zeer lage kosten, op basis van beperkt bewijs. Toelichting

Effect (in maanden)

Bewijs

Kosten

Wat is het?

Bij individuele instructie krijgt elke leerling individuele opdrachten en begeleiding. Deze aanpak is gebaseerd op het idee dat elke leerling andere behoeften heeft en dat een persoonlijke benadering, vooral in het soort activiteiten en het tempo waarin leerlingen de lesstof tot zich nemen, het meest effectief is.

In het onderwijs zijn in de loop der jaren verschillende modellen van individuele instructie onderzocht, vooral bij vakken als rekenen-wiskunde, waar leerlingen grotendeels zelfstandig opdrachten maken. Meer recent worden er digitale technologieën ingezet om individuele activiteiten en feedback mogelijk te maken.

Belangrijke bevindingen

Individuele instructie kan een effectieve manier zijn om het niveau van leerlingen te verhogen. Vanwege de hogere eisen die aan de leraar worden gesteld om de individuele activiteiten te organiseren en monitoren, kan het echter wel een lastig toepasbare aanpak zijn.
Onderzoek naar individuele instructie bij oudere leerlingen in het voortgezet onderwijs laat grotere effecten zien. De mogelijkheid bestaat dat het effect toeneemt naarmate leerlingen beter in staat zijn hun eigen leerproces te sturen.
Er is bewijs dat digitale technologie effectief kan worden ingezet voor individuele instructie. In veel van deze onderzoeken wordt gebruikgemaakt van digitale technologie naast begeleiding in kleine groepen, waarbij leraren gerichte instructie geven aan de leerlingen die op dat moment niet met digitale technologie bezig zijn.
Onderwijs in kleine groepen kan ook een goede manier zijn om leerlingen met verschillende leerbehoeften te helpen zonder dat dit ten koste gaat van de totale hoeveelheid instructie die de leerlingen ontvangen.

Hoe effectief is deze aanpak?

De gemiddelde extra leerwinst van individuele instructie is vier maanden op een schooljaar.

Achter dit gemiddelde gaat een grote variatie schuil. Een deel van de verklaring hiervoor is dat het lastig is om deze aanpak effectief toe te passen zonder dat de effectieve leertijd afneemt. Bij individuele instructie in de klas lijkt de leraar meer een managementrol te krijgen omdat deze aanpak meer organisatie en monitoring vereist. Dit betekent dat er minder tijd overblijft voor goede pedagogische interactie. Individuele instructie kan daarom beter worden ingezet als aanvulling op het klassikale onderwijs dan als vervanging ervan.

De inzet van digitale technologie bij individuele instructie, in combinatie met diagnostische toetsing en feedback, levert gemiddeld positieve effecten op. Technologie maakt het mogelijk directer feedback geven op individuele taken (zie ook Feedback).

Bij een klein aantal onderzoeken is feedback van medeleerlingen onderzocht als onderdeel van individuele instructie. De resultaten zijn gemiddeld genomen positief.

Achter het gemiddelde

Onderzoek in het voortgezet onderwijs laat een groter effect zien (+4 maanden leerwinst) dan onderzoek in het primair onderwijs (+3 maanden leerwinst). Dat kan erop wijzen dat een bepaalde mate van zelfstandigheid en beproefde strategieën voor zelfregulatie bijdragen aan de effectiviteit van individuele instructie.

Het effect is groter voor de natuurwetenschappelijke vakken (+4 maanden leerwinst) dan voor rekenen/wiskunde en lezen (+3 maanden leerwinst).

Uit een aantal onderzoeken blijkt dat onderwijsassistenten effectief kunnen bijdragen aan het geven van individuele instructie.

Werkwijzen voor individuele instructie waarbij digitale technologie wordt ingezet, zijn net zo effectief als werkwijzen zonder gebruik van technologie.

Er is wereldwijd onderzoek gedaan in twaalf landen en de uitkomsten zijn ruwweg hetzelfde.

Gelijke kansen bevorderen

Leerlingen met een sociaal-economische achterstand verzuimen gemiddeld vaker en hun schoolprestaties zijn gemiddeld minder goed dan van andere leerlingen. Het gevolg is dat deze leerlingen bij het doorlopen van schooltijd mogelijk bepaalde kennis missen. Dit is van invloed op hoe snel en gemakkelijk ze nieuwe kennis opdoen en die weten te verbinden met wat ze al weten.

Een leraar kan minder goed presterende leerlingen of leerlingen die achterstanden dreigen op te lopen, door middel van individuele instructie activiteiten aanbieden die nauw aansluiten bij hun niveau. Vooropgesteld dat deze leerlingen in staat zijn om hun eigen leerproces zelfstandig aan te sturen, kan dit hen helpen om de stof te verankeren en vaardigheden te oefenen of te beheersen voordat ze verdergaan met de volgende stap in het lesprogramma. Met meer gerichte toetsing en feedback kunnen deze leerlingen misconcepten oplossen of specifieke belemmeringen voor het leren overwinnen.

Om rekening mee te houden

Individuele instructie is erop gericht de leerprestaties te verbeteren door leerlingen gerichte ondersteuning te bieden. Om ervoor te zorgen dat deze aanpak effectief is, moeten schoolleiders nadenken over hoe ze het volgende gaan doen:

Nauwkeurig beoordelen welke kennishiaten en behoeften een leerling heeft;
Activiteiten aanbieden die nauw aansluiten bij het kennisniveau, het inzicht of de vaardigheden van de leerling;
Individuele feedback geven, door leraren of medeleerlingen.

In een aantal onderzoeken werden deze aspecten georganiseerd via digitale technologie, bijvoorbeeld door intelligent tutoring systems die interactieve feedback geven en toetsen afnemen.

Er zijn verschillende manieren om individuele instructie toe te passen, bijvoorbeeld door zelfstandig werken, activiteiten in de klas ondersteund door een leraar of onderwijsassistent, en door gebruik te maken van digitale technologieën die zijn ontwikkeld om individuele activiteiten te ondersteunen met toetsen en feedback.

Wat zijn de kosten?

Onderstaande informatie is gebaseerd op internationale gegevens en geeft daarom slechts een indicatie van de kosten in Nederland.

De gemiddelde kosten van individuele instructie zijn zeer laag. De kosten voor een school worden voornamelijk bepaald door de kosten voor professionalisering van leraren en de kosten voor digitale leermiddelen en software voor individuele instructie.

Individuele instructie vindt grotendeels plaats tijdens de les en vraagt daarom in vergelijking met andere aanpakken weinig extra tijd van het personeel.

Schoolleiders moeten niet alleen kijken naar tijd en kosten, maar ook nadenken over hoe ze de aanpak het best kunnen monitoren, om er zeker van te zijn dat individuele instructie effectief wordt toegepast. Het is belangrijk dat individuele instructie wordt ingezet als aanvulling op (en niet ter vervanging van) goede interactie met de leraar. Schoolleiders kunnen ook overwegen leerlingen te laten werken in kleine groepen, begeleid door een onderwijsassistent die ook de vooruitgang monitort.

Hoe overtuigend is het bewijs?

De bewijskracht voor de effectiviteit van individuele instructie is beperkt. Er zijn 198 studies gevonden. Houd rekening met het volgende over de onderzoeken in dit overzicht:

Slechts een klein percentage van de onderzoeken is recent uitgevoerd. Dat kan betekenen dat het onderzoek niet representatief is voor de huidige praktijk.
Een groot percentage van de onderzoeken is bovendien niet onafhankelijk beoordeeld. Evaluaties die zijn uitgevoerd door organisaties die betrokken zijn bij de aanpak, commerciële aanbieders bijvoorbeeld, laten vaak een groter effect zien. Dat kan van invloed zijn op het totale effect van de aanpak.
De resultaten voor dit onderwerp laten een grote variatie zien, waarvoor geen verklaring is. Alle overzichten laten enige variatie in de resultaten zien. Daarom is het belangrijk om achter het gemiddelde te kijken. Onverklaarde variatie (of heterogeniteit) maakt de resultaten onzekerder. We hebben deze onzekerheid niet kunnen wegnemen door te onderzoeken in hoeverre de context, de methodologie of de aanpak invloed heeft op het effect.

Net als bij andere overzichten uit onderzoek laat de Toolkit het gemiddelde effect van een aanpak zien, op basis van wetenschappelijk onderzoek. Het is belangrijk om naar je eigen context te kijken en te vertrouwen op je oordeel als professional wanneer je een aanpak wilt toepassen in jouw onderwijspraktijk.