Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Lezen
Thema

Technisch lezen

  • Primair onderwijs

Technisch lezen is de basis van leesvaardigheid. Samen met woordenschat en kennis van de wereld is het voorwaardelijk voor tekstbegrip.

Contactpersoon voor deze pagina
Anne Luc van der Vegt
Anne Luc van der Vegt
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over technisch lezen?

Met leesonderwijs dat de volgende elementen bevat kan het leesniveau aanzienlijk worden bevorderd en kunnen leesachterstanden worden teruggedrongen:

  • Start in groep 1 en 2 met onder meer voorlezen, praten over boeken, klank-tekenkoppelingen, woordjes en fonemisch bewustzijn.
  • Wisselwerking lezen, spellen en schrijven bevordert verankering van het geschreven woord in het geheugen. Ook het benutten van meerdere zintuigen, een multimodale aanpak, helpt hierbij.
  • Voor beginnende of zwakkere lezers is hardop lezen effectief. Daarna volgt stillezen.
  • Technisch leesonderwijs duurt de hele basisschool; blijven oefenen is van belang om ook complexe teksten vloeiend te kunnen lezen.
  • Rooster voldoende tijd in voor lezen in kleine groepen of individueel.
  • Opbrengstgericht leesonderwijs en planmatig werken helpt om tussen- en einddoelen te behalen. Door regelmatig vorderingen te monitoren kan de leerkracht het onderwijs afstemmen op wat de leerlingen nodig hebben.
  • Een effectieve didactische aanpak is expliciete directe instructie. Dit zorgt voor een systematische opbouw van de les en het geven van feedback.
  • Het onderwijs richt zich op verschillende leesfasen, van ontluikende geletterdheid tot en met vloeiend lezen.
  • Als leerkrachten goed kunnen omgaan met verschillen, is  technisch leren lezen haalbaar voor vrijwel alle leerlingen. 

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Technisch lezen in het primair onderwijs

      po
    Technisch leren lezen stelt de lezer in staat om schriftelijke informatie om te zetten in spreektaal. Het is een aan te leren, culturele vaardigheid die, naast woord- en wereldkennis, een…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met technisch lezen? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met technisch lezen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Technisch lezen in groep 3-4 verbeteren met Connect Lezen

    po
    Leerlingen uit groep 3-4 die moeite hebben met lezen, kun je helpen met de specifieke leesoefeningen van Connect Lezen op drie onderdelen: Klanken en letters, Woordherkenning en Vloeiend lezen.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    RALFI helpt zwakke lezers naar hoger niveau

    po
    Leerlingen die langdurig blijven hangen op hetzelfde leesniveau kunnen baat hebben bij het leesprogramma RALFI. Met extra lezen in kleine groepjes en positieve feedback.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Effectieve leesinstructie met voor-koor-zelf

    po
    Basisschool De Meulebeek heeft technisch leesonderwijs hoog op de agenda staan. Met hoge doelen, extra tijd voor lezen en effectieve leesinstructie met de methodiek voor-koor-zelf.
    Lees verder bij Leraar24

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Kleuters kunnen kennismaken met zowel hoofdletters als kleine letters wanneer zij voor het eerst leren welke klank bij welke letter hoort (de klank-tekenkoppeling). Het is vaak handig om met de hoofdletter te beginnen. Die is namelijk gemakkelijker te leren. De kleine letter kun je tegelijkertijd of daarna aanbieden. Zo ontdekken kinderen dat verschillende lettervormen bij dezelfde klank horen. Kennis van hoofdletters helpt hen ook om deze ‘nieuwe’ vormen (kleine letters) aan de juiste klank te koppelen. Uiteindelijk is kennis van kleine letters nodig om te leren lezen. Woorden en teksten lees je namelijk sneller in kleine letters dan in hoofdletters.

Lees meer

Leerlingen die gedurende hun basisschoolperiode veel tijd besteden aan het lezen, ontwikkelen zich tot goede lezers. Leerlingen die weinig lezen, blijven daarin achter. Voor het bevorderen van voortgezette technische leesvaardigheid - vlot en vloeiend lezen met begrip – zijn hardop lezen en stillezen effectieve aanpakken. Het delen van leeservaringen met medeleerlingen en begeleiding door de leerkracht zijn bij deze leesactiviteiten voorwaarden voor succes.

Lees meer

Expliciete en systematische instructie in auditieve analyse en synthese ondersteunt het leren lezen, vooral wanneer het gecombineerd wordt met het oefenen van letter-klankkoppelingen. Zo kan een kind al op jonge leeftijd fonemisch bewustzijn ontwikkelen. Instructie op dat gebied is het effectiefst in de kleuterleeftijd, als voorbereiding op het formele leesonderwijs.

Lees meer

Het is aannemelijk dat alle leerlingen beter presteren op taken waarbij ze steunkaarten gebruiken. Maar om beter te leren lijkt het juist niet effectief om steunkaarten aan alle leerlingen te geven. Steunkaarten zijn waarschijnlijk vooral effectief als je ze inzet als tijdelijke ondersteuning. Je bouwt het gebruik van steunkaarten weer stapsgewijs af zodra leerlingen ze minder of niet meer nodig hebben. Dit blijkt uit onderzoek naar de effecten van hulpmiddelen zoals steunkaarten in het algemeen. Specifiek voor leren lezen en schrijven in groep 3 is dit niet onderzocht.

Lees meer

Niveauverschillen tussen leerlingen bij technisch lezen zijn tijdens de basisschoolperiode erg stabiel. Sterke lezers in groep 3 zijn meestal ook sterke lezers in groep 8. Zwakke lezers worden doorgaans geen sterke lezers. Leerlingen die eerst laag scoren, groeien wel sneller dan kinderen die meteen al hoog presteren. Maar ze halen het verschil meestal niet meer in.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden   Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen. 

  • Verdiepende bron

    Integraal leesprogramma in het primair onderwijs

    po
    Een integraal leesprogramma kan ervoor zorgen dat zoveel mogelijk leerlingen de doelen van het leesonderwijs bereiken.

  • Verdiepende bron

    Lezen, lezen, lezen!

    po vo (v)so
    Een rapport over een programma voor voorbereidend, aanvankelijk en voortgezet lezen. LIST is een leesinterventieproject voor scholen die hun leerlingen functioneel geletterd willen afleveren.
    Lees verder bij Hogeschool Utrecht

  • Verdiepende bron

    Boek: 'Leer ze lezen'

    po
    Praktische inzichten uit onderzoek voor leerkrachten in het basisonderwijs. Van ontluikende geletterdheid en technisch lezen tot tekstbegrip, leesmotivatie en de relatie met schrijfvaardigheid.
    Download van Didactief

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven