Thema

Taalstimulering en onderwijskansen

  • Primair onderwijs

Leerlingen met een risico op onderwijsachterstand krijgen onvoldoende taalaanbod. Deze leerlingen zijn gebaat bij extra taalaanbod, extra mogelijkheden om de taal te gebruiken en extra ondersteuning bij het begrijpen van de leerstof.

Contactpersoon voor deze pagina
Mireille NRO
Mireille Dees
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over onderwijskansen en taalstimulering?

Gerichte taalstimulering is nodig om kinderen met een risico op onderwijsachterstand  maximale onderwijskansen te bieden. Onderzoek geeft verschillende aanknopingspunten, zoals het hebben van hoge verwachtingen, een effectief taalaanbod en extra aandacht voor woordenschat, begrijpend luisteren/lezen, kennisopbouw en leesplezier.

 

 

 

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met taalstimulering?  Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met taalstimulering? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Video: Woordenschatonderwijs bij NT2-leerlingen

    po
    Leerkracht Arie van den Berg laat zien hoe je voor nieuwkomersleerlingen een goed aanbod neerzet voor de mondelinge taal.
    Bekijk op youtube.com
  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Onderwijskansen en taalstimulering

    po
    Een podcast voor onderwijsprofessionals om onderwijsachterstanden aan te pakken met onderzoek als inspiratiebron. Je hoort onderzoekers, leraren en schoolleiders over hoe zij meer gelijke kansen…
    Beluister
  • Praktijkvoorbeeld

    Video: Leesbevordering in de praktijk

    po
    De enthousiaste leerkracht Marinka van groep 4 legt uit hoe zij met simpele werkvormen veel effect bereikt in het praten met kinderen over boeken.
    Bekijk op youtube.com

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Geanimeerde prentenboeken en het programma Letters in Beweging hebben een positief effect op de taal- en leesontwikkeling van risicoleerlingen. De effecten zijn echter mede afhankelijk van de kwaliteit van het boek, de ingebouwde interactie, het aantal keren dat het boek aangeboden wordt en de interactie met een volwassene. Bij kinderen met ernstige spraak- en taalmoeilijkheden (ESM) is voorzichtigheid geboden met achtergrondgeluid en muziek.

Lees meer

Succesvolle interventies voor zwakke lezers richten zich op training van klankbewustzijn, training in lettergrepen, training van leessnelheid, woorden en teksten lezen, en oefenen, veel oefenen. Het is belangrijk dat een vertraagde leesontwikkeling snel wordt gesignaleerd en dat er in het leesonderwijs aandacht is voor differentiatie.

Lees meer

Bij begrijpend lezen is er veel aandacht voor leesstrategieën. Leesstrategieën aanleren heeft vaak positieve effecten op het tekstbegrip van leerlingen in de basisschoolleeftijd. Maar deze positieve effecten zijn in de meeste gevallen aangetoond met methode gebonden toetsen en niet altijd aantoonbaar bij gestandaardiseerde toetsen. Om leesstrategieën aan te leren wordt vaak ‘modeling’ ingezet. Bij 'modeling' doet de leraar de taak of leesstrategie voor als onderdeel van de leesdidactiek. Onderzoek in het voortgezet onderwijs laat zien dat deze aanpak een positieve invloed heeft op het tekstbegrip van leerlingen. 

Lees meer

Veel tijd besteden aan lezen is belangrijk voor de ontwikkeling van leesvaardigheid. Door de leesmotivatie van leerlingen te verhogen, zullen zij frequenter gaan lezen. Daardoor verbetert dus tevens hun leesvaardigheid (technisch lezen en begrijpend lezen). Scholen kunnen het lezen bevorderen door onder andere een grote variatie van boeken voor alle leeftijden aan te bieden. Dit aanbod moet aantrekkelijk zijn en niet alleen fictie (jeugdliteratuur) bevatten maar ook non-fictie (informatieve teksten). Verder is het van belang een leescultuur op school te ontwikkelen, leerlingen te begeleiden bij hun keuzes en tijd in te ruimen om leerlingen die zelf gekozen boeken te laten lezen. Succesvol leesbevorderingsbeleid beperkt zich echter niet tot geïsoleerde activiteiten, maar legt een relatie met het hele basisschoolcurriculum.

Lees meer

NT2-leerlingen hebben op school vaak meer moeite met tekstbegrip dan leerlingen met Nederlands als moedertaal. Lezen van teksten combineren met over de teksten schrijven, blijkt effectief. In hoeverre narratieve teksten schrijven bijdraagt aan tekstbegrip van informatieve teksten is niet bekend; daar is geen onderzoek naar gedaan. Een effectieve werking is echter wel aannemelijk, omdat lezen en schrijven vergelijkbare cognitieve processen omvatten én er een samenhang lijkt te zijn tussen deze vaardigheden.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden  Stel je vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreidere handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven.