Aanleiding en doel
In Nederland hebben steeds meer mensen een verschillende etnisch-culturele achtergrond en dat is ook in de leerlingpopulatie op scholen te zien. Leraren vinden het belangrijk daar op een goede manier mee om te gaan, maar in de praktijk is dat niet zo gemakkelijk. Het onderwijs gaat uit van allerlei impliciete normen en verwachtingen, waardoor er voor sommige leerlingen een gunstigere leeromgeving ontstaat dan voor andere. Voor (aankomende) leraren, die vaak zelf deel uitmaken van de meerderheidscultuur, is het belangrijk om deze impliciete normen en verwachtingen te herkennen. Zo kunnen zij gelijke kansen bieden aan alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond. Doel van het project is om aankomende leraren bewuster maken van hun eigen perspectief en hoe dit hun interpretatie en evaluatie van leerlingen beïnvloedt. Met meer kennis, attitudes en self-efficacy over cultureel-etnische diversiteit ontwikkelen studenten hun interculturele sensitiviteit (en competenties), zodat zij later voor de klas alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond, beter gelijke kansen kunnen bieden.
Beschrijving van het project
Om de interculturele sensitiviteit van AOLB-studenten te versterken is het project ViTaS opgezet: Visual Thinking Strategies voor interculturele sensitiviteit. In deze innovatieve lesmethode bespreken studenten twee kunstwerken en twee video-casussen. De gespreksleider stelt steeds vragen volgens een vast gespreksprotocol: Wat gebeurt hier?, Wat zie je waardoor je dat zegt? en Wat kunnen we nog meer ontdekken? Het gesprek geeft de studenten goed inzicht in hun achtergrondkennis en persoonlijke ervaringen, hun reflectievermogen op racisme, discriminatie en sociale rechtvaardigheid, en hun manier van praten over normen en stereotypen. Met een vragenlijst voor en na de lessen is de professionele en persoonlijke interculturele sensitiviteit van studenten gemeten.
Evaluatie en resultaten
Uit bevraging van de deelnemers blijkt dat hun professionele interculturele sensitiviteit iets is toegenomen na de VTS-sessies. De lesmethode is een veilige en positieve manier om etnisch-culturele diversiteit bespreken. Voor een succesvolle VTS-sessie over een kunstwerk is het aan te bevelen een onderwerp te kiezen dat dat verhalend en ambigu is en waarin het thema etnisch-culturele diversiteit duidelijk aanwezig is. Verder is het belangrijk om VTS te combineren met een verdiepende vervolgactiviteit, om het onderwerp verder te bespreken en een koppeling te maken met de theorie. Om de opgedane kennis in dit project te delen is er een lesbrief gepubliceerd. Voor geïnteresseerden is er een uitgebreide eindrapportage met theoretische onderbouwing beschikbaar.
Producten en documentatie
- Lesbrief Bewust van je eigen blik
- Eindrapportage Bewust van je eigen blik
- Deunk, M.I., Korpershoek, H., Hingstman, M., & Langeloo, A. (2020).Bewust van je eigen blik: Het gebruik van Visual Thinking Strategies ter bevordering van interculturele sensitiviteit bij studenten van de Academische Opleiding Leraar Basisonderwijs. Groningen: GION onderwijs/onderzoek.
- Deunk, M., Korpershoek, H., Hingstman, M., & Langeloo, A. (2020). Bewust van je eigen blik: Gesprekken over kunst om kritische zelfreflectie en interculturele sensitiviteit bij studenten te vergroten. Rijksuniversiteit Groningen: GION onderwijs/onderzoek. (lesbrief behorende bij Comeniusrapport)
Referenties
Bennett, M. J. (1986). A developmental approach to training for intercultural sensitivity. International Journal of Intercultural Relations, 10(2), 179-196. https://doi.org/10.1016/0147-1767(86)90005-2
Chen, G. M. & Starosta, W. J. (1996). Intercultural communication competence: A synthesis. Annals of the International Communication Association, 19, 353-384. https://doi.org/10.1080/23808985.1996.11678935
Parkhouse, H., Lu, C., & Massaro, V. (2019). Multicultural education professional development: A review of the literature. Review of Educational Research, 89(3), 416-458. https://doi.org/10.3102/0034654319840359
Rawlinson, K., Wood, S.N. Osterman, M. & Sullivan, C.C. (2017). Thinking Critically about Social Issues through Visual Material. The Journal of Museum Education, 32(2), 155-174. https://doi.org/10.1080/10598650.2007.11510566
Wolcott, H.F. (1991). Propriospect and the Acquisition of Culture. Anthropology & Education Quarterly, 22(3), 251-273. https://doi.org/10.1525/aeq.1991.22.3.05x1052l
Yenawine, P. (2013). Visual thinking strategies: Using art to deepen learning across school disciplines. Cambridge, MA: Harvard Education Press.