Reflecteren aan de hand van video-logs

Aanleiding en doel

De diversiteit in de Nederlandse samenleving wordt weerspiegeld in de studentenpopulatie van de Erasmus Universiteit Rotterdam: 22% heeft een niet-westerse migratieachtergrond. Daarmee is het de meest etnisch diverse universiteit van Nederland. In de opleiding Pedagogische Wetenschappen ligt het accent weliswaar op opvoeding en onderwijs in grootstedelijke context. Maar in het curriculum wordt weinig gebruik gemaakt van de diversiteit in achtergrond van de studenten. Er is weinig aandacht voor de ontwikkeling van interculturele sensitiviteit en interculturele competenties. Doel van de module Interculturele Sensitiviteit en Competenties (ISC) is daarom om studenten in de masteropleiding bewust te maken van hun culturele referentiekader(s) en hen te ondersteunen in het ontwikkelen van interculturele sensitiviteit en competenties voor zowel de onderwijspraktijk als het dagelijks leven.

Beschrijving van het project

Studenten hebben video-logs gemaakt waarin zij een persoonlijke interculturele ervaring delen; hierop reflecteren zij met hun medestudenten. Zo werken zij aan hun bekwaamheid om culturele verschillen waar te nemen, hun bewustzijn over culturele verschillen te vergroten en hun beelden over culturele verschillen te evalueren. De video-logs vormen een startpunt voor een bewustwordingsproces en de ontwikkeling van interculturele sensitiviteit en competenties. Vervolgens hebben studenten onderwijsprofessionals uit de grootstedelijke context geïnterviewd over uitdagingen in de praktijk, aan de hand van een gestructureerde vragenlijst. Zij reflecteerden ook op hun eigen gedrag als interviewer. Tot slot pasten studenten het geleerde toe in twee opdrachten. In de ene opdracht werkten zij als adviseur aan een intercultureel vraagstuk. En zij oefenden hun vaardigheden in een rollenspel met een trainingsacteur.

Evaluatie en resultaten

Ondanks het gebruik van Engels als voertaal bleek dat de inhoud van de bijeenkomsten niet altijd aansloot op de ervaringen en context van internationale studenten, met name de onderdelen reflectie en de rollenspellen. Sommige studenten hadden moeite met het onderdeel kwalitatief onderzoek doen. Daarvoor is een extra trainingssessie georganiseerd.
Een kleinschalig effectonderzoek toont aan dat module een significante invloed heeft op de ontwikkeling van interculturele sensitiviteit en competenties van studenten. Uit evaluaties blijkt dat studenten het onderwerp en het praktische karakter van de module ISC waarderen, evenals de verschillende werkvormen, zoals de video-log en het rollenspel. In 2019 is de module opnieuw aangeboden in de Master Onderwijswetenschappen.