Variaties in Wit

Aanleiding en doel

Medische kennis is voornamelijk gebaseerd op westerse kennis en tradities die als neutraal, universeel en zonder vooroordelen worden beschouwd. Ideeën van medische professionals buiten de westerse cirkel worden gezien als onprofessioneel. Daar komt bij dat het gebrek aan diversiteit in kennisbronnen voort blijft bestaan en het gezondheidsstelsel kennis produceert die niet altijd aansluit op de behoeften van alle bevolkingsgroepen. Hoewel er in het curriculum van de opleidingen van VUmc Amsterdam diversiteits- en interculturele modules worden aangeboden, ontbreken ze voor afgestudeerden die in een regionaal opleidingscentrum hun opleiding vervolgen. Daarom is samen met artsen, studenten en een aantal kunstenaars de diversiteitsmodule Variaties in wit ontwikkeld. Het doel ervan is het bewustzijn vergroten ten aanzien van uitsluiting, het kritisch onderzoeken van normen die aan deze praktijk ten grondslag liggen, en door reflectie een alternatieve, rechtvaardiger praktijk te ontwikkelen. Door meer recht te doen aan diversiteit en inclusie kan er een gezondheidsstelsel ontstaan dat alle bevolkingsgroepen gelijke kansen en toegang biedt.

Beschrijving van het project

Onderzoekers hebben samen met studenten, kunstenaars en stakeholders zoals docenten en leidinggevenden, de onderwijsmodule vormgegeven volgens de methodiek Participatief actieonderzoek (PAR). De module is gebaseerd op het voeren van een kritische dialoog (moedige gesprekken) om verschillende perspectieven te belichten. De keuze om kunstenaars erbij te betrekken is gebaseerd op het gegeven dat kunst mensen kan inspireren om een situatie op een andere manier te ervaren en empathie te ontwikkelen. In acht groepsbijeenkomsten met studenten, artsen en begeleiders zijn gesprekken gevoerd over ervaringen van onrecht en onrechtvaardigheid en hebben de deelnemers impliciete waarden en normen herkend en benoemd. Zij hebben werkvormen gebruikt zoals verhalen vertellen of het naspelen van scenario’s van situaties die de deelnemers hebben meegemaakt. Over alle elementen hebben zij kritisch gediscussieerd en gereflecteerd.

Evaluatie en resultaten

Op basis van de gesprekken is een korte film, Variations on white, geproduceerd die laat zien hoe een moderne professional weerbaar en kritisch kan zijn. De film is een startpunt voor een open discussie. Verder is er een syllabus gemaakt met vier opdrachten voor kritische reflectie en geletterdheid, die de docent kan aanpassen naar gelang de context en de behoefte van de studenten.
Uit kwalitatieve bronnen zoals gespreksverslagen en reflecties van projectleiders blijkt dat de discussies voor de betrokkenen verhelderend waren en tot meer bewustwording hebben geleid, om meer verantwoordelijkheid te nemen en uitsluiting tegen te gaan. De onderzoekers stellen dat dit soort projecten helpt om studenten en artsen met verschillende achtergronden aan te moedigen om verandering te bewerkstelligen en anderen te inspireren.

Producten en documentatie

• Video 'Variations on white'