Leren transdisciplinair samenwerken
Toekomstige professionals krijgen te maken met grote en complexe duurzaamheidsvraagstukken, zoals klimaatverandering, biodiversiteit en energietransitie. Deze maatschappelijke uitdagingen vragen om samenwerking over sectoren en vakgebieden heen: transdisciplinaire samenwerking. Toch worden studenten nu vaak nog opgeleid binnen de grenzen van een specifiek vakgebied zoals gezondheid, sociaal werk, planologie, groenbeheer of bouwkunde.
Daarom is bij Hogeschool InHolland het project Samen werken aan de toekomstbestendige stad opgezet. Studenten van verschillende opleidingen leren daarin hoe je als professional transdisciplinair samenwerkt met anderen, het werkveld en onderzoekers. Door over de grenzen te kijken ontwikkelen ze zodoende kennis en vaardigheden om samen oplossingen te ontwerpen voor complexe duurzaamheidsvraagstukken.
Transdisciplinair onderwijs ontwerpen in teamverband
Het project begon met het samenbrengen van docenten, lectoren en stafdiensten via inspiratiebijeenkomsten en masterclasses. Zo ontstond een interdisciplinair kernteam dat aan de slag ging met het ontwikkelen van de minor. Zij betrokken een groep leercoaches, lectoren, onderzoekers, studenten en adviseurs op het gebied van onderwijsontwikkeling, professionalisering en communicatie.
De leercoaches ontwikkelden een gemeenschappelijk timmermansoog (een instrument om transdisciplinair onderwijs te ondersteunen en bijvoorbeeld producten te beoordelen).
Het kernteam volgde trainingen op het gebied van flexibel werken, kritisch denken en creatieve denktechnieken, om Ontwerpend denken en handelen vorm te geven. In het leertraject was veel aandacht voor de individuele en collectieve leervragen van de leercoaches.
Voor de ontwikkeling van de minor is gebruikgemaakt van onderzoek naar toekomstbestendige steden, ontwerpgericht werken en methoden uit de zogeheten kenniswerkplaatsen of labs, waarin leren en praktijk hand in hand gaan. Tools als Moodle en Mahara zijn ingezet voor online leren en portfolioassessment.
Het hele ontwikkelproces werd stap voor stap doorlopen, steeds met input vanuit verschillende lagen van de organisatie. Dat maakte het mogelijk om iedereen uit het disciplinaire team te betrekken ondanks organisatorische uitdagingen zoals roostering en capaciteitsplanning.
Ontwikkelde minor kan als model dienen
Na de eerste uitvoering van de minor vond een uitgebreide evaluatie plaats met studenten, leercoaches, lectoren en andere betrokkenen. De reacties waren overwegend positief. Op basis van de feedback zijn verbeteringen doorgevoerd, zoals meer aandacht voor systeemdenken en creatieve technieken.
De aanpak blijkt breed inzetbaar: het ontwikkelproces en de opbouw van deze minor kunnen als model dienen voor andere vormen van transdisciplinair onderwijs. Niet alleen studenten profiteren; ook leercoaches geven aan dat zij zich professioneel hebben verdiept in nieuwe samenwerkingsvormen. Stakeholders waren verrast over de kwaliteit van de voorgestelde oplossingen door studententeams.
Vanaf de start ook transdisciplinair ontwerpen
Een belangrijke geleerde les uit dit project is dat transdisciplinair onderwijs alleen werkt alleen als het ook transdisciplinair ontwikkeld wordt, waarbij onderwijs en onderzoek vanaf het begin worden verbonden. Cruciaal is om bij elke stap steeds mensen vanuit de hele organisatie te betrekken.
Door dit model breed in te zetten binnen de hogeschool, kunnen meer studenten deelnemen, ontstaan divers samengestelde leerteams en dat versterkt de koppeling met actuele maatschappelijke vraagstukken. Het project heeft ook positief bijgedragen aan de professionele ontwikkeling van docenten om transdisciplinair te leren doceren en samen te werken.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | In totaal 27 studenten van de domeinen Agri, Food & Life Sciences; Techniek, Ontwerpen & Informatica; Gezondheid, Sport en Welzijn; Business, Finance & Law |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2019-2023 |
|---|
| Opzet projectteam: | In totaal 20 mensen betrokken bij (delen van) de ontwikkeling en uitvoering; 12 lectoren vanuit 5 verschillende domeinen |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren: | 3266 uur (vanuit de Comeniusbeurs) |
|---|
| Totale budget: | EUR 351.800 waarvan 250.000 Comeniusbeurs |
|---|
Relevante publicaties
- Bakker, I., Jong, L. de, & Goorbergh, F. van den (2019). Slimme & Gezonde stad lessen in gezonde, groene en duurzame verstedelijking. Acquire Publishing
- •Chatterton, P. (2019). Unlocking Sustainable Cities: A Manifesto for Real Change (1st ed.). Pluto Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv7vctm4.
- •Huntjens, P. (2021). Towards a natural social contract. In Towards a Natural Social Contract: Transformative Social-Ecological Innovation for a Sustainable, Healthy and Just Society (pp. 27-79). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-67130-3
- • Losse, M. (2018). Onderzoekend vermogen ontwikkelen bij studenten - Een methodiek voor hbo-docenten.Boom
- • Stompff, G. (2018)., Design Thinking – Radicaal veranderen in kleine stappen. -. Boom
Producten en presentaties over dit project
Comenius Leadership Fellow 2019. Raadpleeg hiervoor nko.nl.
