Nieuwe bronnenkritiekmethode voor primaire digitale bronnen
Digitale geletterdheid is een cruciale vaardigheid voor studenten geschiedenis; steeds meer archiefcollecties zijn gedigitaliseerd. In de Afrikaanse Geschiedenisopleiding maken veel studenten gebruik van digitale bronnen, zowel secundaire als primaire. Voor vooral die laatste categorie bestaan er nauwelijks goede methodes die kunnen worden toegepast voor een degelijke, standaard bronnenkritiekanalyse. De ‘klassieke’ methode die studenten nog steeds aanleren in de opleiding is vooral ontwikkeld voor bronnen uit de vorige eeuwen en die methode is niet altijd toepasbaar op digitale bronnen. Deze bronnen zijn namelijk moeilijker te analyseren als het om betrouwbaarheid en authenticiteit gaat.
Wat de hedendaagse Afrikaanse geschiedenis betreft omvat de huidige collectievorming voornamelijk een zoektocht naar en evaluatie van kortstondige (efemere of vergankelijke) online primaire bronnen. Tegelijkertijd is er een digitale kloof, want de toegang tot nieuwe mediatechnologieën in Afrika is ongelijk, wat voor een bias in de archivering van digitale bronnen uit het hedendaagse Afrikaanse verleden kan zorgen.
Het doel van dit project is om in samenwerking met de studenten kritisch naar de huidige methode van bronnenkritiek te kijken en samen te werken aan nieuwe bronkritiekvragen voor primaire digitale bronnen. Daardoor komt er meer zicht op een aangepaste bronnenkritiekmethode voor het geschiedonderwijs aan de universiteiten. Ook kan het helpen bij het vormen en uitbreiden van een archief voor de toekomst en het eigendom van collectievorming aan een nieuwe generatie geven.
Ontwikkeling nieuwe cursus syllabus samen met studenten
Voor de ontwikkeling van de cursus, de opdrachten en literatuur is veel literatuuronderzoek verricht. De cursusliteratuur ging vooral in op de vele projecten die momenteel lopen om bestaande primaire bronnen te digitaliseren. Ook literatuur uit andere disciplines is betrokken om te kijken hoe daarin met digitale bronnen wordt omgegaan.
De ontwikkeling van een nieuwe bronnenkritiekmethode is vooral een trial-and-error zoektocht geworden gedurende de colleges. In intensieve seminars hebben de studenten, de studentenassistenten en de projectleider kritisch gekeken naar de huidige bronnenkritiekvragen en in hoeverre deze nog toepasbaar zijn voor digitale bronnen. De vragen en inzichten die opkwamen tijdens het college zelf hebben grotendeels bijgedragen aan de huidige inzichten waarop de nieuwe cursus syllabus is gebaseerd.
Het doel van de cursus, ook in de toekomst, is om de methode steeds aan te scherpen en te verbeteren naar aanleiding van vragen en inzichten die opkomen tijdens de seminars en in de essays van studenten. Door dit format te kiezen zijn studenten expliciet onderdeel gemaakt van het oplossingsgericht denken. Zij ervaren daarmee ook dat zij een actief onderdeel zijn van de academische gemeenschap en het academische debat. Dit is een activerende vorm van onderwijs die zeer motiverend en inspirerend werkt. Studenten ervaren de opdrachten niet meer als een ‘schoolopdracht die moet worden gedaan’ maar als een uitdaging die verdere consequenties en impact heeft dan alleen een cijfer.
Nieuwe lesmethode en bronnenkritiekanalyse ontwikkeld en blijvend gebruikt
De belangrijkste opbrengsten van het project zijn de inzichten die samen met studenten en andere partners in het project zijn opgedaan om de standaardbronnenkritiek zodanig aan te passen dat ook digitale bronnen beter geanalyseerd kunnen worden in het academisch onderwijs.
De cursusopzet, die speciaal ontwikkeld was voor dit project, is nu de basis geworden voor de cursusopzet voor de komende jaren. De intentie is om over de cursussylabus te publiceren in het journal Africa Today, om wereldwijd collega’s te inspireren.
De eerste en voornaamste doelstelling, het ontwikkelen van een nieuwe lesmethode en bronnenkritiekanalyse, is bereikt. Deze kan structureel worden toegepast en ingezet in de komende jaren. De tweede doelstelling, de aanleg van een digitale archiefcollectie, blijkt een stuk lastiger. Financiële ondersteuning is hier noodzakelijk om dit tot een succes te maken, bijvoorbeeld vanuit de bibliotheek of universiteiten.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | BA African Studies, Cursus Building Blocks of African History; aantal studenten: 7 |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2020-2021 |
|---|
| Opzet projectteam: | dr. Anne Marieke van der Wal (Secretariaat/Studenten) Prof. Mirjam de Bruijn (Directie/hoogleraar/lector) Jos Damen ( Senior/universitair hoofddocenten) Gerard van de Bruinhorst (Medior/universitair docenten/docent-onderzoekers) Maarten van de Ven (Senior/universitair hoofddocenten) Rusen Koc, Nadia Ndiaye, Emma de Vries ( Secretariaat/Studenten) |
|---|
| Totale budget: | EUR 48.750 |
|---|
Relevante publicaties
- Cohen, James N. & Paul Milhailidis (2013) Exploring Curation as a core competency in digital and media literacy education, Faculty Works: Digital Humanities & New Media 4. https://doi.org/10.5334/2013-02
- Ting, Y. L. (2015). Tapping into students' digital literacy and designing negotiated learning to promote learner autonomy. The Internet and Higher Education, 26, 25-32. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2015.04.004
- Townsend, R. B. (2010). Assimilation of new media into history teaching: Some snapshots from the Edge. Perspectives, 48(9), 24-26.
- Trask, D. (2000). Did Sans-culottes wear Nikes? The impact of electronic media on the understanding and teaching of history. [Paper presentation] Annual conference of the American Historical Association, Chicago.
- Zaagsma, G. (2013). On digital history. BMGN-Low Countries Historical Review, 128(4), 3-29.
Comenius Teaching Fellowship 2019. Raadpleeg hiervoor nro.nl.
