Aanleiding en doel
De aanleiding voor dit project was de groeiende kloof tussen traditioneel mbo-onderwijs en de praktijk van moderne technische bedrijven. Studenten ervaarden losse vakken en toetsen niet altijd als betekenisvol, terwijl bedrijven behoefte hadden aan breed inzetbare technici die kunnen meedenken, ontwerpen, verbeteren en samenwerken over disciplines heen. Daarom is het onderwijs binnen de bbl-4-opleidingen Mechatronica, Engineering, Productietechniek en Werkvoorbereider Fabricage fundamenteel herontworpen. Het doel was om school en werk sterker met elkaar te verbinden en studenten meer eigenaarschap te geven over hun leerproces.
Het project richt zich op flexibel, modulair en praktijkgericht techniekonderwijs waarin studenten leren via authentieke beroepsuitdagingen. Zij werken aan challenges die aansluiten bij hun eigen werkpraktijk, bouwen een portfolio op en ontwikkelen naast vakkennis ook samenwerking, kritisch denken, creativiteit en probleemoplossend vermogen.
Opzet en aanpak
Het project heeft impact op studenten, docenten, bedrijven en de onderwijsorganisatie. Studenten ervaren meer motivatie, eigenaarschap en relevantie doordat zij werken aan vraagstukken uit hun eigen beroepspraktijk. Hun ontwikkeling wordt zichtbaar in een portfolio met praktijkbewijzen, reflecties en feedback. Hierdoor leren zij niet alleen technische kennis toepassen, maar ook hun keuzes onderbouwen en hun groei aantonen.
Voor bedrijven is de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterkt. Praktijkopleiders zijn actiever betrokken bij het leerproces en beoordelen mede de opleverdoelen. Bedrijven merken dat studenten zelfstandiger functioneren, beter meedenken en breder inzetbaar zijn.
Voor docenten heeft het project geleid tot een verschuiving van kennisoverdracht naar coachend begeleiden. Docenten werken intensiever samen over opleidingsgrenzen heen en ontwikkelen gezamenlijk nieuwe challenges.
De opbrengsten worden zichtbaar via studentenevaluaties, groeigesprekken, feedback van bedrijven, portfolio’s en teamreflecties. Bevorderende factoren zijn de nauwe samenwerking met het werkveld, de modulaire structuur en het gedeelde eigenaarschap in het team. Een belemmerende factor is dat flexibel onderwijs voortdurende afstemming vraagt tussen planning, begeleiding, beoordeling en kwaliteitsborging
Impact en opbrengsten
Het project heeft impact op studenten, docenten, bedrijven en de onderwijsorganisatie. Studenten ervaren meer motivatie, eigenaarschap en relevantie doordat zij werken aan vraagstukken uit hun eigen beroepspraktijk. Hun ontwikkeling wordt zichtbaar in een portfolio met praktijkbewijzen, reflecties en feedback. Hierdoor leren zij niet alleen technische kennis toepassen, maar ook hun keuzes onderbouwen en hun groei aantonen.
Voor bedrijven is de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterkt. Praktijkopleiders zijn actiever betrokken bij het leerproces en beoordelen mede de opleverdoelen. Bedrijven merken dat studenten zelfstandiger functioneren, beter meedenken en breder inzetbaar zijn.
Voor docenten heeft het project geleid tot een verschuiving van kennisoverdracht naar coachend begeleiden. Docenten werken intensiever samen over opleidingsgrenzen heen en ontwikkelen gezamenlijk nieuwe challenges.
De opbrengsten worden zichtbaar via studentenevaluaties, groeigesprekken, feedback van bedrijven, portfolio’s en teamreflecties. Bevorderende factoren zijn de nauwe samenwerking met het werkveld, de modulaire structuur en het gedeelde eigenaarschap in het team. Een belemmerende factor is dat flexibel onderwijs voortdurende afstemming vraagt tussen planning, begeleiding, beoordeling en kwaliteitsborging.
Tips voor de onderwijspraktijk
- Begin niet met het ontwerpen van losse projecten, maar met een gezamenlijke visie op leren. Bepaal eerst welk type studentgedrag je wilt versterken: eigenaarschap, samenwerking, onderzoekend handelen of beroepsgericht redeneren. Ontwerp daarna pas de challenges.
- Zorg voor een duidelijke structuur. Flexibiliteit werkt alleen wanneer leerdoelen, opleverdoelen, beoordelingscriteria en portfolio-eisen helder zijn. Studenten hebben ruimte nodig, maar ook houvast.
- Betrek praktijkopleiders vanaf het begin als co-ontwerpers, niet pas als beoordelaars aan het einde. Hun praktijkkennis maakt het onderwijs actueel en betekenisvol. Dit geldt ook zeker voor het betrekken van studenten bij het ontwerp.
- Investeer daarnaast in de rolontwikkeling van docenten. Challenge based learning vraagt om coachend begeleiden, formatief handelen en samenwerken over vakgrenzen heen. Maak tijd voor intervisie, gezamenlijke ontwerpsessies en systematische evaluatie. Zo wordt onderwijsvernieuwing geen individueel project, maar een collectief leerproces.
Gebruikte literatuur
Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university: What the student does (4th ed.). Open University Press.
DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., & Many, T. (2016). Professionele leergemeenschap – Het handboek: Bewezen inzichten om samen het leren te verbeteren (N. Brand, Vert.). Bazalt Educatie. (Oorspr. werk 2006)
Doulougeri, K., Vermunt, J. D., & Bombaerts, G. (2024). Challenge-based learning implementation in engineering education: A systematic literature review. Journal of Engineering Education, 113(4), 1076-1106. https://doi.org/10.1002/jee.20588
Kolodner, J. L., Camp, P. J., Crismond, D., Fasse, B. B., Gray, J., Holbrook, J., Puntambekar, S., & Ryan, M. (2003). Problem-based learning meets case-based reasoning in the middle-school science classroom: Putting learning by design into practice. Journal of the Learning Sciences, 12(4), 495–547. https://doi.org/10.1207/S15327809JLS1204_2
Siemens, G. (2005). Connectivism: A learning theory for the digital age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 2(1), 3–10. https://www.itdl.org/Journal/Jan_05/article01.htm
Van Lieshout, F., Jacobs, G., & Cardiff, S. (2021). Actieonderzoek: Principes en onderzoeksmethoden voor participatief veranderen. (2e herz. ed.). Van Gorcum.
Opgeleverde producten
Factsheet
| Naam projectleider/ contactpersoon: | Willem van der Weijden |
|---|
Beschrijving projectteam: | Het projectteam bestaat uit docenten, onderwijsontwikkelaars, een onderwijskundige, een onderwijsmanager, praktijkopleiders en samenwerkingspartners uit het regionale bedrijfsleven. Willem van der Weijden is hoofdaanvrager, docent, onderwijsontwikkelaar, focushouder onderwijs en projectleider modulair en flexibel onderwijs. Rogier van Erp, Roy van den Brand, Lotte van de Rijt en Myrthe van Tuijl dragen bij vanuit onderwijsontwikkeling, didactiek, begeleiding, onderwijsorganisatie en borging. Praktijkopleiders en bedrijven, waaronder Hans Voets vanuit Stichting SMO en Nick Tulling vanuit Jobscool, zijn betrokken als co-ontwerpers van challenges en als beoordelaars van praktijkgerichte opleverdoelen. |
|---|
| Ontwikkelperiode: | Augustus 2024 – nu |
|---|
Opleiding(en) en/of aantal studenten waarbij het onderwijs is toegepast: | Het onderwijsconcept wordt toegepast binnen de bbl-4-opleidingen Mechatronica, Engineering, Productietechniek en Werkvoorbereider Fabricage van het Koning Willem I College. Studenten uit deze opleidingen leren multidisciplinair samen in één flexibel en modulair onderwijsconcept.
Ongeveer 70 studenten |
|---|
