Van leren naar levensecht: casusgericht opleiden in de zorg

Aanleiding en doel  

De aanleiding voor deze onderwijsinnovatie ligt in regionale uitdagingen: een dalend aantal studenten door krimp in de regio, dubbele vergrijzing en groeiende personeelstekorten binnen zorginstellingen. Tegelijkertijd blijft de vraag naar goed opgeleide zorgprofessionals toenemen. 

Om toekomstbestendig zorgonderwijs in de regio te behouden heeft de opleiding ingezet op verandering. Vooral de teruglopende instroom bij Verzorgende IG maakte duidelijk dat het bestaande onderwijsaanbod niet houdbaar was. 

De teams Verzorgende IG en Verpleegkunde zijn samengevoegd en gestart met de ontwikkeling van een gezamenlijke opleiding. Het uitgangspunt van de nieuwe leerroute is een duurzame en praktische oplossing, waarin studenten van en met elkaar leren. Door verschillende niveaus samen op te leiden, sluiten onderwijs en beroepspraktijk beter op elkaar aan. Daarnaast biedt de opleiding flexibele op- en afstroommogelijkheden, waardoor studenten beter ontdekken welk niveau bij hen past en uitval wordt verminderd.

Opzet en aanpak  

In de ontwikkeling van de leerroute is gebruikgemaakt van de ideeën van het constructivisme. Volgens dit leertheoretische kader construeren studenten hun kennis actief door ervaring en reflectie, in plaats van enkel door kennisoverdracht. Leren aan de hand van realistische en betekenisvolle casussen staat centraal. Met deze casusgerichte aanpak leren studenten vanuit authentieke beroepssituaties uit het werkveld. Kennisontwikkeling vindt plaats door actief, betekenisvol en contextgebonden leren. 

De leerroute integreert theorie en praktijk en maakt gebruik van flexibele leerwegen en betekenisvolle leerdomeinen. Dit weerspiegelt de principes van competentiegericht onderwijs. Het opnemen van het leerdomein ‘Zorglab’ zorgt ervoor dat studenten praktijkvraagstukken systematisch onderzoeken, innovatieve oplossingen ontwikkelen en deze onderbouwen met evidence-based practice (EBP). Dit komt voort uit samenwerking met het practoraat Zorg en technologie. Onderzoeksvaardigheden hebben een duidelijke plek binnen het curriculum, onder andere door de integratie van een docent uit het practoraat. De samenstelling van het onderwijsteam laat zien dat er sprake is van gedeeld leiderschap, collectief leren en professionele leergemeenschappen binnen het docententeam. 

Een van de grootste uitdagingen was om de teams samen te voegen, elkaar te leren kennen en leren vertrouwen. Van daaruit is verder gebouwd aan de opleiding(en). Het projectteam heeft daarbij professionele hulp ingeschakeld. Verder is de coachlijn ‘onderwaterpraat’ gevolgd. Hierin ligt de nadruk op de interactie tussen teamleden, wat het team weer een stap verder heeft gebracht.

Impact en opbrengsten  

De impact van deze innovatieve onderwijsaanpak is te zien op vier onderdelen: 

• Teamontwikkeling
  De docent werkt als coach, in het hart van het onderwijs. Elk teamlid heeft vanuit de eigen kracht een rol in het team en in de innovatie van het initiatief. Kennis wordt op zoveel mogelijk plekken gedeeld. Het medewerkerstevredenheidsonderzoek laat een positieve lijn zien wat betreft verantwoordelijkheid en zinvol werk.
• Casusonderwijs
  Feedback en input van studenten, input van het werkveld (beroepspraktijkvorming bezoeken, platform Zorg Zuidwest Drenthe). Er is grotere motivatie en betrokkenheid van studenten zichtbaar, sterkere samenhang tussen vakken en een nauwere aansluiting tussen opleiding en praktijk. Door het aanbieden van casusonderwijs is er een grotere motivatie en betrokkenheid van studenten zichtbaar, sterkere samenhang tussen vakken en een nauwere aansluiting tussen opleiding en praktijk. Door feedback op te halen bij studenten en input van uit het werkveld (BPV bezoeken, platform Zorg Zuidwest Drenthe) worden de casussen continu verbeterd. 
• Practoraat 
  Zorgtechnologie ontwikkelt zich snel, onderzoeksvaardigheden worden steeds belangrijker, ook in de doorstroom naar het hbo. Daarom is blijvend investeren nodig om deze ontwikkelingen zo goed mogelijk te volgen en te integreren in het onderwijs. De integratie van onderzoeksvaardigheden versterkt de verbinding tussen onderwijs, onderzoek en praktijk, waardoor studenten beter worden voorbereid op een continu veranderende beroepspraktijk.
• Data
  Van geen enkele bbl-klas naar een volle bbl-klas: groei van 16 aanmeldingen vorig jaar, naar 39 komend schooljaar. Er is minder uitval (score van vroegtijdig schoolverlaten is 0,8 procent, ver onder het landelijke gemiddelde). Er is een hoge effectieve leertijd van 85 procent. Studenten zijn positief over de ontwikkeling van het casusgericht onderwijs en over de aansluiting op de praktijk.

Tips voor de onderwijspraktijk 

• Investeer in het onderwijsteam. Het team vormt de basis en is de uitvoerende motor van een opleiding. Wanneer dat stevig staat, volgen onderwijsontwikkeling, enthousiasme, verbeteringen en trots zijn op de opleiding vanzelf. 
• Werk samen met zoveel mogelijk stakeholders, zoals in dit geval met het practoraat, andere mbo-scholen, het werkveld, en gebruik vooral ook de input van studenten. 
• Bij grote initiatieven: neem de tijd. Blijf koersvast, maar doorloop een goede PDCA-cyclus. Durf te experimenteren en fouten te maken.

Gebruikte literatuur 

Ardon, A. (2025). Doorbreek de cirkel: Hoe managers onbewust verandering blokkeren. (27e druk). Business Contact. 

Bolhuis, S. (2009). Leren en veranderen in organisaties. Bohn Stafleu van Loghum. 

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. 

Melnyk, B. M., & Fineout-Overholt, E. (2022). Evidence-Based Practice in Nursing and Healthcare: A Guide to Best Practice. (5e druk). Lippincott Williams & Wilkins.

Verbiest, E. (2012). Professionele leergemeenschappen: Een inleiding. Garant.

Opgeleverde producten 

• Casusonderwijs: Video van het casusonderwijs bij DC Terra Zorg & Welzijn (2026)

Factsheet