Joint Research Center Zeeland: Samen sterker in de Zeeuwse Delta

  • Hoger onderwijs
  • Hoe ziet toekomstgericht onderwijs eruit als je de muren tussen mbo, hbo en wo wegdenkt? In het JRCZ werken studenten uit de drie sectoren samen aan innovatieve oplossingen voor echte, actuele vragen rond water, energie en voedsel. 

    Gepubliceerd:

    Video: HZ University of Applied Sciences

    Aanleiding en doel  

    De bouw van het Joint Research Center Zeeland (JRCZ) heeft twee directe aanleidingen: de korte lijnen in het onderwijs en onderzoek in Zeeland en de noodzaak om urgente maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.  

    Klimaatverandering, energietransitie en voedselzekerheid vragen om nieuwe vormen van samenwerking en onderwijs. Het JRCZ is opgezet om studenten van het mbo, hbo en wo gezamenlijk en interdisciplinair te laten werken aan regionale vraagstukken. Het doel: studenten opleiden tot wendbare, maatschappelijk betrokken professionals die in staat zijn over de grenzen van hun eigen opleiding heen te kijken, en echte impact te maken, tijdens en na hun studie.  

    ​​Opzet en aanpak  

    Het JRCZ werkt volgens de methode van challenge-based learning. Studenten uit mbo, hbo en wo werken interdisciplinair samen aan actuele, praktijkgerichte opdrachten vanuit onderzoek of externe opdrachtgevers, zoals overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Deze aanpak is evidence-informed en leunt op het TEAL-model (Technology Enhanced Active Learning). Dat is een bewezen onderwijskundige benadering die actief, samenwerkend en technologierijk leren stimuleert. Studenten leren niet alleen over hun vakinhoud, maar ook om kritisch te denken, samen te werken over opleidingsgrenzen heen en om hun kennis toe te passen in realistische contexten.  

    De werkvormen zijn divers en dynamisch: van korte intensieve trajecten zoals DataFest en de We Explore Together Week tot langlopende projecten zoals de Coastal Challenge en onderzoeksprojecten, waarin studenten data analyseren of prototypes ontwikkelen in moderne makerspaces. Hier maken zij gebruik van ict-tools zoals simulatiesoftware, digitale whiteboards, 3D-printers en data-analyseplatforms. De makerspaces zijn ingericht als leer- en experimenteeromgevingen waar onderwijs en onderzoek samenkomen.  

    Docenten, onderzoekers en onderwijskundigen van de drie betrokken instellingen werken nauw samen bij de gefaseerde ontwikkeling en invoering van het onderwijs en de werkvormen. Zij werken aan gedeelde onderwijsdoelen, onderlinge afstemming van curricula en gezamenlijke toetsing. Ze reflecteren daarbij regelmatig in bijeenkomsten en via participatief actieonderzoek.  

    Belangrijke uitdagingen zijn op elkaar afgestemde roosters, studielast, onderwijsvisies en kwaliteitscriteria. Dit vraagt om flexibiliteit, creativiteit en vertrouwen. Door met kleinschalige pilots te beginnen en deze uit te breiden op basis van ervaring en evaluatie, groeit het initiatief duurzaam en organisch.  

    ​​Impact en opbrengsten  

    ​​Het Joint Research Center Zeeland geeft een krachtige impuls aan het onderwijs in de regio. Studenten van mbo, hbo en wo werken hier samen aan echte maatschappelijke vraagstukken over water, energie en voedsel. Onderwijs en onderzoek zijn daarbij sterk met elkaar verweven. De samenwerking over opleidingsgrenzen heen stimuleert kritisch denken, vergroot betrokkenheid en bereidt studenten voor op de uitdagingen van morgen. De studenten worden opgeleid tot de professionals van de toekomst.  

    De impact is zichtbaar: jaarlijks nemen honderden studenten deel aan projecten zoals de Coastal Challenge, DataFest en de WET-week. Deze projecten zijn onderdeel van het reguliere onderwijsprogramma van uiteenlopende opleidingen. De projecten hebben thema’s van techniek en ict tot food en erfgoed – onderwerpen die aansluiten op de actuele uitdagingen in de Zeeuwse Delta.  

    Het JRCZ wordt structureel geëvalueerd. Binnen het samenwerkingsverband Living Lab Zeeland reflecteren de betrokken onderwijsinstellingen regelmatig op de kwaliteit en ontwikkeling. Sinds 2024 loopt bovendien een actieonderzoek naar de samenwerking en opbrengsten, uitgevoerd door Scalda en HZ University of Applied Sciences.  

    De belangrijkste opbrengsten tot nu toe zijn de hechte samenwerking tussen de verschillende onderwijssectoren, de actieve betrokkenheid van regionale partners én betekenisvolle leerervaringen voor studenten. Tegelijkertijd vraagt de samenwerking om verdere afstemming, bijvoorbeeld over roosters en studiebelasting. 

    ​​Tips voor de onderwijspraktijk 

    ​Voor wie challenge-based onderwijs met impact wil realiseren:   

    • Begin met kleinschalige projecten en bouw het stap voor stap uit.  
    • Betrek vanaf het begin studenten, docenten, onderzoekers én externe partners, en werk samen aan een gedeelde visie.  
    • Kies actuele maatschappelijke thema’s en verbind deze aan het onderwijs.  
    • Zorg voor een fysieke leeromgeving waar experimenteren en samenwerken centraal staan, zoals makerspaces.  
    • Zet bewezen modellen zoals TEAL in voor activerend leren en evalueer structureel.  
    • En vooral: geef ruimte aan initiatief en nieuwsgierigheid.   

    Zo ontstaat onderwijs dat verbindt en verrijkt. En dat de studenten, de professionals van de toekomst, voorbereidt op een veranderende wereld.  

    Gebruikte literatuur

    Barrett, T., & Moore, S. (eds., 2011). New Approaches to Problem-Based Learning: revitalising your practice in higher education. Routledge.  

    Belcher, J., Dori, Y., Dourmashkin, P., & Liao, S.-B. (2005). Technology enabled active learning at MIT.   

    Dori, Y. J., Belcher, J., Bessette, M., Danziger, M., McKinney, A., & Hult, E. (2003). Teaching Electromagnetism with Visualizations and Active Learning. The American Journal of Physics, 71(6), 684-692.  http://dx.doi.org/10.1007/1-4020-3613-2_11 

    Oomen B. (2024). Campus Zeeland geeft het goede voorbeeld: de regiorol van de hogeschool. THeMA : Tijdschrift voor Hoger Onderwijs & Management, 31(1), 53-58.  

    Sklad, M., Friedman, J., Park, E., & Oomen, B. (2016). ‘Going Glocal’: a qualitative and quantitative analysis of global citizenship education at a Dutch liberal arts and sciences college. Higher Education 72, 323-340. https://doi.org/10.1007/s10734-015-9959-6   

    Opgeleverde producten   

    HZ- en Scalda-studenten werken samen in Delta Power-Lab in JRCZ | HZ University of Applied Sciences  

    Factsheet

    Naam projectleider / contactpersoon:  Lilian Hoogwerf - van der Linde  
    Beschrijving projectteam: 

    Het projectteam bestaat uit docenten, onderzoekers, onderwijskundigen en managers van HZ (hbo), Scalda (mbo) en University College Roosevelt (wo), ondersteund door Campus Zeeland.  

    Het team werkt interdisciplinair en sectoroverstijgend samen aan innovatief onderwijs rond de thema’s water, energie en voedsel.  

    Ontwikkelperiode:   2020 - heden  
    Opleiding(en) en/of aantal studenten waarbij het onderwijs is toegepast: 

    Meer dan 350 studenten zijn onderdeel van projecten, ingebed in het curriculum van opleidingen:  

    • mbo: ict, teelt, elektrotechniek 
    • hbo: ict, engineering, chemie, logistiek, watermanagement, civiele techniek, bouwkunde, technische bedrijfskunde 
    • wo: engineering, science, erfgoed & archeologie  

    Het project 'Joint Research Center Zeeland' werd genomineerd voor de Nederlandse Onderwijspremie voor mbo en ho 2025 en won de tweede prijs.

    Bijdrage van

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank