Het belang van een sterke professionele identiteit
Het beroep van social workers verandert continu. Zo nemen social workers nieuwe rollen in, krijgen ze te maken met nieuwe techonologiën en werken ze steeds meer op het snijvlak van andere beroepen zoals verpleegkundigen. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de professionele identiteit van social workers. Het omgaan met deze veranderingen vraagt om professionals met een sterke professionele identiteit (PI). Een PI is hoe individuen zichzelf zien in hun werk en hoe ze zich verhouden tot de beroepsgroep waartoe ze behoren. Professionals met een sterke PI weten welke competenties ze hebben, waar ze voor staan en hebben vertrouwen dit waar te kunnen maken.
Het bewust worden en het versterken van de PI van social workers lijkt al te kunnen beginnen op de social work opleiding. Hierbij staan het ontwikkelen van autobiografische reflexiviteit en kritische reflectie centraal. Autobiografische reflexiviteit is een vorm van narratief werken. Volgens onderzoek kan dit versterkend werken voor de ontwikkeling van een sterke PI en kritische reflectievaardigheden. Onderzoek laat zien dat de reflectievaardigheden van Nederlandse social work studenten momenteel ontoereikend is voor wat het beroep van hen vraagt. Het is daarom van belang om dit verder te ontwikkelen.
In dit onderzoek wordt het ontwikkelen van een sterke PI en het vergroten van reflexieve vaardigheden bereikt via blended learning. Daarnaast wordt onderzocht of persuasieve technologie (PT) van meerwaarde kan zijn bij een dergelijke cursus. PT is het gebruik van motiverende technieken bijvoorbeeld in een online cursus of interventie om het gedrag en de attitudes van een individu te versterken, te veranderen of te beïnvloeden, waarbij het gebruik van dwang of misleiding wordt vermeden. Binnen eHealth heeft PT zijn meerwaarde reeds laten zien.
Gedurende het onderzoek is een blended learning cursus in kritische reflectie ontwikkeld en geïmplementeerd. Dit is gebruikt als basis om de toegevoegde waarde van autobiografische reflexiviteit en PT ten behoeve van PI ontwikkeling en kritische reflectievaardigheden van social work studenten te onderzoeken.
De onderzoeker ontwikkelde ook een conceptueel model voor het ontwikkelen van een sterke professionele identiteit. Dit model omvat zes ontwikkelingstaken, elk met bijbehorende subtaken. De zes taken kunnen worden gezien als ‘levenslange taken’ die altijd in beweging zullen zijn en die het proces van identiteitsvorming voortdurend beïnvloeden.
Het vormgeven van reflectief onderwijs
Het onderzoek sluit af met enkele overkoepelende conclusies en aanbevelingen voor de praktijk. Het heeft aangetoond dat hoger onderwijs een belangrijke rol heeft in het ondersteunen en ontwikkelen van de professionele identiteit van studenten. Dit proces kan vanaf het tweede leerjaar gestart worden, aangezien dit verband houdt met een sterke affectieve en cognitieve betrokkenheid van studenten. Het vermogen om zich te binden aan een beroep lijkt de belangrijkste factor te zijn voor het ontwikkelen van een sterke PI en daarom moet dit een aandachtspunt zijn in het hoger onderwijs. Hierbij wordt geadviseerd de volgende aanbevelingen in ogenschouw te nemen:
- Combineer kritische reflectie met autobiografische reflectie. Dit verhoogt de cognitieve en affectieve betrokkenheid van studenten.
- Neem de vijf componenten van professionele ontwikkeling (PI) op in het kritisch reflectie onderwijs. Deze componten vergroten het begrip van en inzicht in de PI van studenten. Hierdoor kunnen studenten hun PI makkelijker ontwikkelen, zowel tijdens de studie als gedurende hun beroepsloopbaan.
- Werk het conceptuele model uit tot specifieke praktijken. Betrek hierbij verschillende onderwijsprofessionals en kijk over de grenzen van sectoren heen.
Ten slotte is het belangrijk om ook een bijdrage van de individuele professional aan de collectieve PI van hun beroepsgroep te stimuleren. Hierdoor ontwikkelt de beroepsgroep zich door de signalen van individuele professionals over de mogelijke tekortkomingen en behoeften binnen het beroep en de samenleving als geheel.
Download het volledige proefschrift
