Beroepshavo: innovatieve route naar het hbo

  • Middelbaar beroepsonderwijs
  • ​De Beroepshavo is een vernieuwende route naar het hbo, voor studenten tussen havo en mbo. De Beroepshavo brengt praktijk, persoonlijk leiderschap en zelfvertrouwen samen in één krachtig leerconcept.

    Gepubliceerd:

    Video: ROC van Amsterdam, MBO College Hilversum ontvangt de Nederlandse Onderwijspremie voor mbo en ho 2025

    Aanleiding en doel  

    Na een vmbo-tl-diploma waren er tot voor kort eigenlijk maar twee keuzes: havo of mbo-4. Mooie routes, maar niet voor iedereen passend. Veel leerlingen weten rond hun zestiende nog niet welk beroep ze willen kiezen en zijn zichzelf nog volop aan het ontdekken. Zij vinden de route via het reguliere mbo te beroepsgericht en via de havo te theoretisch of schools. Wel willen veel jongeren uiteindelijk door naar het hbo, waar veel mbo-doorstromers uitvallen of switchen. Mogelijke – beïnvloedbare – oorzaken hiervan zijn een verkeerde studiekeuze, weinig inhoudelijke aansluiting of een laag zelfbeeld. 

    De Beroepshavo is een tweejarige, brede mbo-4-opleiding, speciaal voor studenten die willen doorstromen naar het hbo. De Beroepshavo combineert praktijkgerichte projectonderwijs met design thinking, scrum en ontwikkelingsgericht leren. Het doel is jongeren helpen om de goede richting te vinden in hun ontwikkeling en een stevige basis te leggen voor hun toekomst. Brede hbo-vaardigheden staan centraal, zoals de ontwikkeling van probleemoplossend vermogen, heldere communicatie, projectmatig werken en persoonlijk leiderschap.  

    Opzet en aanpak  

    Tijdens de Beroepshavo werken studenten aan échte projecten voor bedrijven, ondersteund door leerteams. De studenten worden positief benaderd vanuit hoge verwachtingen, met het doel hun zelfvertrouwen en zelfinzicht te vergroten, en te ontdekken welke vervolgstappen ze willen zetten. De Beroepshavo kent geen tussentijdse toetsen, cijfers en examens. Via lerend kwalificeren verzamelen docenten voortdurend informatie en geven ze feedback over de studentontwikkeling. Aan het eind wordt deze informatie gewogen voor diplomering.  

    Bij het opleidingsontwerp is het CIMO-model gebruikt om te onderzoeken welke context en interventies tot de gewenste uitkomsten leiden. Op basis daarvan is met backwards design het curriculum vormgegeven: als betere aansluiting op het hbo een doel is, welke leerervaringen zijn dan nodig om studenten daarop voor te bereiden? De Beroepshavo legt de nadruk op levensecht leren, brede vaardigheden en het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap en is tot stand gekomen in gesprekken met het hbo, bedrijven en onderwijskundig onderzoekers. Daarnaast zijn evidence-informed principes zoals waarderend leren, feedbackgeletterdheid en programmatisch toetsen gebruikt. Verbeteringen komen voort uit korte evaluatiecycli, jaarlijkse audits en onderwijskundig onderzoek. Een uitdaging lag in de afstemming van het examenplan met het onderwijsconcept. Dit is opgelost via eigen examinering met lerend kwalificeren. En vanuit de gedachte practice what you preach werkt het onderwijsteam net zoals de studenten werken. 

    Impact en opbrengsten  

    Inmiddels volgen ruim achthonderd studenten de Beroepshavo, verdeeld over vier ROCvA-F-colleges die met hetzelfde onderwijsconcept werken. De Beroepshavo bereikt een nieuwe doelgroep (mavo-4 gediplomeerden en havo-4 zittenblijvers) die anders mogelijk niet voor het mbo zou hebben gekozen. Uit onderzoek onder alumni blijkt dat zij zich zekerder voelen nu ze op het hbo zitten en dat ze beter voorbereid zijn dan medestudenten. Een van de alumni zegt hierover: “Toen ik naar het hbo ging, had ik door de Beroepshavo al uitgebreide kennis over onderzoek doen en productontwikkeling. Veel studiegenoten hadden dit niet.” Ook hbo-docenten zien deze voorsprong. Een ouder zegt: “Mijn kind is nu ondernemend, voert dialoog en komt met ideeën thuis. Was deze opleiding er maar geweest in mijn tijd.” 

    De aanpak inspireert ook andere opleidingen binnen én buiten ROCvA-F. Het ontwikkelkompas wordt breder ingezet en methodieken zoals waarderend leren worden overgenomen. Via het landelijk netwerk Lerend Kwalificeren waarin de Beroepshavo een voorloper is, worden ervaringen en producten gedeeld. Ook is er inmiddels een stevig regionetwerk van vo-scholen en bedrijven, waarbinnen strategisch en op het gebied van onderwijsuitvoering wordt samengewerkt. 

    Tips voor de onderwijspraktijk 

    Enkele praktische aanbevelingen voor een succesvolle start van de Beroepshavo: 

    • Vernieuw en durf buiten de gebaande paden te bewegen.
    • Bouw aan een team dat écht gelooft in het concept en creëer ruimte voor eigenaarschap. Leiderschap en koers houden zijn hierbij belangrijk.
    • Werk cyclisch en reflecteer samen. Fouten maken mag: wat werkt, wat niet en hoe gaan we verder?
    • Zet studentenontwikkeling centraal in plaats van cijfers. Richt je onderwijs zo in dat feedback en zelfsturing een vanzelfsprekend onderdeel van leren worden.
    • Vraag als team continu feedback en betrek experts van buiten om samen te leren en beter te worden. 

    Gebruikte literatuur 

    Carless, D., & Boud, D. (2018). The development of student feedback literacy: enabling uptake of feedback. Assessment & Evaluation in Higher Education, 43:8, 1315-1325.  https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1463354

    Van Buurt, A., Teeuwisse, E., & Timmermans, N. (2017). Waarderend leren. Uitgeverij Pica.  

    Van den Berg, J., Hoeve, A., & Zitter, I. (2012). Op zoek naar wat werkt. Zichtbaar maken van innovatieopbrengsten. MESOMagazine, 183, 18-22.

    Van der Vleuten, C. P. M., Schuwirth, L. W. T., Driessen, E. W., Dijkstra, J., Tigelaar, D., Baartman, L. K. J., & Van Tartwijk, J. (2012). A model for programmatic assessment fit for purpose. Medical Teacher. 34(3), 205–214.  https://doi.org/10.3109/0142159X.2012.652239

    Voerman. L., & Faber, F. (2019). Didactisch Coachen. De Weijer Design. 

    Opgeleverde producten 

    Baartman, L., Gulikers, J., Hofman, I., & De Vos, M. (2024). Onderzoeksrapport Lerend kwalificeren = leren + beslissen Kennispunt MBO Onderwijs & Examinering. 

    Komproe, H. (Host) (2023, 16 mei). Dalende studentenaantallen? Kansrijk opleiden! (Nr. 20) [Video]. Fast Forward mbo. Geraadpleegd van https://www.youtube.com/watch?v=C2ZXsuNbS_o 

    Platform Fast Forward mbo (2024). Het verduurzamen en opschalen van onderwijsinnovatie binnen het ROCvA-F. Themabrief Toekomstgericht onderwijs. Geraadpleegd van https://platform.fastforwardmbo.nl/platform-ff-apr-24/themabrief-toekomstgericht-onderwijs  

    Van Ewijk, B. (Host). (2024, 13 juni). In gesprek met Ferdy en Marieke over de Beroepshavo (Nr. 4) [Podcastaflevering]. In Consortium voor Innovatie Podcast. Spotify. Geraadpleegd van  https://open.spotify.com/episode/5bpvXwNbHH7KISGUN3n68m?si=aaSbMDdYTV2RQra6ag_iOQ 

    Visser, J. (2022, 17 november). Op deze school kunnen leerlingen geen fouten maken. [Reportage]. In De Correspondent. Geraadpleegd van https://decorrespondent.nl/13943/op-deze-school-kunnen-leerlingen-geen-fouten-maken/514ee279-ea1b-051e-3d86-60c31d37d115 

    Materialen ontwikkeld voor lerend kwalificeren gedeeld via de Toolkit Lerend kwalificeren van het Kennispunt MBO Onderwijs & Examinering. 

    Factsheet 

    Naam projectleider / contactpersoon: Ferdy van Straalen 

     

    Beschrijving projectteam: 

    Het onderwijsteam bestaat uit mbo- docenten, ontwerpers en projectbegeleiders met ervaring in het mbo, hbo en de havo. Zij vormen samen een lerend en innoverend team dat werkt vanuit het principe we practice what we preach. 
    Ontwikkelperiode: 2020 – nu 

     

    Opleiding(en) en/of aantal studenten waarbij het onderwijs is toegepast: 

    Mbo-4-opleiding Beroepshavo, gestart op MBO College Hilversum en inmiddels uitgebreid naar drie andere colleges van ROC van Amsterdam/Flevoland. Ruim achthonderd studenten volgen nu dit onderwijsconcept. 

    Het project 'Beroepshavo' werd genomineerd voor de Nederlandse Onderwijspremie voor mbo en ho 2025 en won de derde prijs.

    Bijdrage van

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Praktijkvoorbeeld

      Gilde International: toekomstbestendig leren

      mbo

      Gilde International heeft een flexibele, multidisciplinaire, sectoroverstijgende onderwijsaanpak ontwikkeld om studenten beter voor te bereiden op de regionale arbeidsmarkt

      Lees verder
    • Praktijkvoorbeeld

      Expeditie 'de Inholland pabo'

      ho

      Met de innovatiestrategie Expeditie ontwierp Inholland met 1500 betrokkenen een curriculum voor een toekomstbestendige lerarenopleiding, gebaseerd op praktijkkennis en wetenschappelijke inzichten.

      Lees verder
    • Praktijkvoorbeeld

      The African Digital Age: Collecting and Analysing Ephemeral Sources with Students of History

      ho

      De klassieke bronnenkritiekanalyse is voor studenten in de Afrikaanse Geschiedenis niet toereikend om primaire digitale bronnen goed te kunnen analyseren. In dit project is samen met studenten een...

      Lees verder