Studentbehoeften inventariseren
In de afstudeerfase heeft een diverse groep studenten te maken met studievertraging en uitval. Vanwege werk of persoonlijke omstandigheden kan de combinatie met fysieke lessen moeilijk zijn. Met een flexibel onderwijsaanbod in de vorm van een 24/7 online afstudeercafé is in een eerdere pilot bij langstudeerders vastgesteld dat het mogelijk is om op die manier betrokkenheid te bevorderen.
In dit project is de mogelijkheid tot deelname in een 24/7 leer-ontmoetingsruimte onderzocht in verschillende varianten: onder langstudeerders, studenten met lichte studievertraging en reguliere bachelor- en masterstudenten. Het doel was om te inventariseren welke belemmeringen en behoeftes studenten hebben en aan welke kenmerken 24/7 online leer-ontmoetingsruimtes moeten voldoen om betrokkenheid van studenten bij medestudenten, docent en opleiding te herstellen, behouden of verstevigen. Het accent lag hierbij op de laagdrempeligheid voor het zoeken van contact en stellen van vragen en de rol die de docent heeft als online coach en moderator van de omgeving.
Online ontmoeting voor meer betrokkenheid
Uit een eerder onderzoek is gebleken dat langstudeerders zich overbelast voelen door de combinatie van de studie met werk, gezin, ziekte, functiebeperking, mantelzorg en andere persoonlijke omstandigheden. Door aan te schuiven in het online afstudeercafé konden studenten laagdrempelig medestudenten ontmoeten en deelnemen aan begeleiding.
In het huidige onderzoek zijn die ervaringen verder onderzocht. Om te weten te komen of online ontmoeting betrokkenheid tot stand kan brengen is aan de Digitale Leer Omgeving (Brightspace), die gebruikt wordt voor het ordenen van lesmateriaal, een (Microsoft)Teamsomgeving gekoppeld: het afstudeercafé. Daardoor hebben studenten 24/7 de mogelijkheid tot laagdrempelig communiceren.
Zoeken naar de beste mix tussen fysieke en online meetings
Aan het onderzoek hebben 418 participanten (studenten en docenten) meegewerkt, verdeeld over vijf varianten. De groep bachelorstudenten bestond uit langstudeerders, een gemixte en een reguliere groep. De masterstudenten waren langstudeerders en reguliere studenten. Alle groepen hadden een docent als coach en moderator en een Teamstegel om online te komen, individueel of in groepjes. Binnen deze tegel is een algemeen kanaal voor de groep en verder kunnen themakanalen of privékanalen worden aangemaakt. Er waren 28 Teamstegels, soms met meerdere groepjes.
In alle kanalen bestaat mogelijkheid om elkaar 24 uur per dag te ontmoeten, met een chat of videocall. Ervaringen en kennis kunnen snel gedeeld worden, wat leidt tot actie en samenwerking. Het ontwerp is geïmplementeerd wegens succesvolle bevindingen.
De belangrijkste uitdaging was om vlak na de coronatijd de discussie te voeren over mogelijke verarming van contacten door de online werkwijze versus de waarde die dit blijkt te hebben voor studenten. Gezocht is naar de beste mix tussen fysieke en online meetings, met als basis een 24/7 ontmoetingsmogelijkheid in Teams.
Studenten waarderen afstudeercafés
Het onderzoek kon plaatsvinden door medewerking van de opleidingen master en bachelor pedagogiek. Uit vragenlijsten en interviews in de schooljaren 2021-2022 en 2022-2023, onder 231 studenten en docenten blijkt dat veel studenten zich overbelast voelen door de combinatie van studie met werken, een gezin, ziekte of andere omstandigheden.
Vrijwel alle studenten waarderen een 24/7 online leer-ontmoetingsruimte als positief, om verschillende redenen: langstudeerders omdat er een plek is waar ze 24/7 online heen kunnen; studenten met beperkingen omdat ze gemakkelijk kunnen aanschuiven. Werkende, reguliere bachelorstudenten door het gemak en de tijdswinst.
Fysieke aanvullingen worden in overleg georganiseerd, op zoek naar een optimale mix. In online leer-ontmoetingsruimtes kan efficiënt gewerkt worden. De belangrijkste opbrengst is dat studenten de 24/7 online studie- of afstudeercafés zien als een ‘fijne plek’ om heen te gaan. Elkaar zien werken is activerend en motiverend. De docent is uitnodigend en alert in de chat en draagt zorg voor een veilige sfeer, waardoor studenten aangehaakt blijven.
Kenmerken van effectieve afstudeercafés
Onderwijsinstellingen die hun studenten een leer-ontmoetingsruimte willen bieden moeten denken aan de volgende kenmerken:
- een toegankelijke, flexibele, tijd- en plaatsonafhankelijke ruimte
- een toegewijde docent als coach
- inclusief, om gelijke kansen te bieden aan studenten die door beperkingen moeilijk fysiek kunnen deelnemen aan het onderwijs
- ontmoeting in kleine groepen als voorwaarde voor leren
- keuzemogelijkheden die stimuleren tot zelfstandigheid en actieve inzet
- een structuur die voorziet in uitwisseling en samenwerken
- en een laagdrempelige chat die aanzet tot interactie en het delen van ervaringen
24/7 afstudeercafés dragen bij studiesucces
De 24/7 studie- of afstudeercafé bevorderen betrokkenheid bij medestudenten, docenten en opleiding en realiseren onderwijs vanuit studentperspectief. En een grotere betrokkenheid zorgt voor meer studiesucces. Onderwijsinstellingen kunnen ze duurzaam inzetten, rekening houdend met bovenstaande kenmerken. Het ontwerp is technisch eenvoudig toe te passen door het koppelen met Microsoft Teams.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast | Opleidingen pedagogiek master en bachelor,
Lerarenopleiding pedagogiek;
353 studenten, 63 docenten |
|---|
| Ontwikkelperiode | 2021-2023 |
|---|
| Opzet projectteam | Ron Oostdam en Marco Snoek (beginfase), Jan Willem Doornenbal (ICT), Anne Eggink Mede-onderzoeker en collega-docent), opvolger van Bas Agricola, Lectoraat Kansrijke schoolloopbanen (vragenlijsten). |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren | 1700 uur |
|---|
| Totale budget | 49.110 euro |
|---|
Relevante publicaties
Producten of presentaties over dit project
Comenius Teaching Fellowship 2021
