Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Welbevinden van leerlingen en studenten
Thema

Van schoolverzuim naar schoolaanwezigheid

  • Middelbaar beroepsonderwijs

Wat verstaan we onder schoolaanwezigheid en hoe helpt dit om verzuim in het mbo beter te begrijpen en aan te pakken?

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Ilona
Ilona Koning
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over schoolaanwezigheid en schoolverzuim?

Schoolverzuim is in het mbo een veelvoorkomend en complex vraagstuk. Veel studenten lopen onderwijs mis, met gevolgen voor hun leerontwikkeling, welbevinden en kans op een diploma. Tegelijkertijd is verzuim zelden het gevolg van één oorzaak. Het ontstaat in een samenspel van individuele, gezins-, school- en maatschappelijke factoren.

In Nederland verschuift de aandacht steeds meer van verzuim naar schoolaanwezigheid. Deze verschuiving richt zich niet primair op het signaleren en sanctioneren van afwezigheid, maar op het bevorderen van onderwijsdeelname. Schoolaanwezigheid gaat over meer dan fysieke aanwezigheid: het gaat om betekenisvolle deelname aan onderwijs in een ondersteunend en veilig leerklimaat, met tijdige signalering en passende ondersteuning wanneer dat nodig is.

Op deze themapagina bundelen we kennis over schoolaanwezigheid in het mbo. We laten zien hoe geoorloofd en ongeoorloofd verzuim samenhangen, welke factoren van invloed zijn op onderwijsdeelname en welke aanpakken daarbij helpen. Zo bieden we handvatten voor onderwijsprofessionals en beleidsmakers die willen werken aan het versterken van de aanwezigheid en betrokkenheid van mbo-studenten.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met schoolaanwezigheid? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met de paradigmaverschuiving van schoolaanwezigheid naar schoolverzuim? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Investeren in aanwezigheid: de sleutel voor studiesucces

    mbo
    'Wat heb jij nodig om te zorgen dat je weer naar school kan?' Ontdek hoe Albeda in Vlaardingen inzet op aanwezigheid in plaats van verzuim met persoonlijke aandacht.
    Download van Ingrado

  • Praktijkvoorbeeld

    Paradigmashift: van verzuim naar aanwezigheid

    mbo
    In regio Twente wordt gewerkt vanuit het Response to Intervention-model (RtI). Lees hoe deze aanpak leidt tot een verschuiving van verzuim naar aanwezigheid.
    Lees verder bij Ingrado

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Scholen kunnen verzuim en voortijdig schoolverlaten tegengaan door te investeren in een positief leerklimaat en een goede zorgstructuur. Daarbij moet het netwerk van de student worden betrokken. Belangrijk is dat de registratie van verzuim en uitval op orde is, en dat de school een consequent verzuimbeleid uitvoert. Een integrale aanpak werkt beter dan een aanpak gericht op een enkele risicofactor.

Lees meer

Een goede didactische begeleiding, uitdagende lessen en een stimulerend onderwijsaanbod kunnen ervoor zorgen dat studenten meer betrokken raken en meer gemotiveerd zijn. Ook contacten en interactie met docenten, medestudenten en de omgeving, kunnen absentie helpen tegengaan. Onderzoek naar directe factoren in de leeromgeving die absentie in het mbo voorkomen, lijkt te ontbreken.

Lees meer

Regelmatig schoolverzuim verhoogt het risico op voortijdig schoolverlaten. Verzuim en uitval van leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben vooral schoolgerelateerde oorzaken, zoals het schoolklimaat en de kwaliteit van het onderwijs en de begeleidingsstructuur. Ook gezondheidsproblemen bij leerlingen leiden vaak tot verzuim of uitval. Scholen kunnen leerlingen aan zich binden door te investeren in een positief leerklimaat en een goede zorgstructuur. Van belang is om daar het netwerk van de leerling bij te betrekken.

Lees meer

Van mentoren wordt verwacht dat zij signalen van dreigende uitval onder studenten herkennen, studenten ondersteunen bij het ontwikkelen van een loopbaanperspectief en bij het aanleren van studievaardigheden. Mentoren bewerkstelligen een goed en veilig klimaat op school en in de klas. Dan ontstaat er ook binding en kunnen studenten in dialoog met betrokkenen reflecteren op hun loopbaan. Zo nodig kunnen mentoren ook externe zorg inschakelen.

Lees meer

Aandacht voor vaktaal draagt voor NT2-studenten in het mbo bij aan betere studieresultaten. Mogelijk dat ze daardoor hun schoolloopbaan voortzetten. Voor de brede groep mbo-studenten is bekend dat toekomstperspectief bieden een succesfactor is om hen hun schoolloopbaan te laten vervolgen. Andere factoren die mbo-studenten op school houden zijn een goede binding met medestudenten en school, en ouderbetrokkenheid. Ook werkt een integrale aanpak om voortijdig schoolverlaten te voorkomen beter dan een aanpak gericht op een risicofactor.

Lees meer

Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven.

Terug naar boven