Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Professionaliseren van de organisatie
Thema

Schoolontwikkeling en verbetercultuur

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Door systematisch te werken aan schoolontwikkeling, kan een verbetercultuur worden gerealiseerd.

Contactpersoon voor deze pagina
Manoek Sistermans
Manoek Sistermans
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over schoolontwikkeling en verbetercultuur?

Op scholen met een verbetercultuur worden keuzes gebaseerd op bestaande kennis uit literatuur en worden deze verbonden aan de eigen situatie en ervaringen. Een verbetercultuur bevordert de professionele groei van leraren, omdat ze voortdurend reflecteren en met en van elkaar leren. 

Een systematische (cyclische en onderzoeksmatige) aanpak van onderwijsverbetering houdt in dat er sprake is van een zorgvuldig proces van analyse en verdieping, besluitvorming, implementatie en borging. De houding van leraren kenmerkt zich door nieuwsgierigheid, openheid, kritisch zijn, tot inzicht willen komen, bereidheid tot perspectiefwisseling, distantie van routines, gerichtheid op bronnen, nauwkeurigheid en onderdeel willen uitmaken van een leergemeenschap. Daarbij is het vanzelfsprekend dat in een school met een verbetercultuur, leraren zich voortdurend ontwikkelen.

Bij een verbetercultuur past gespreid leiderschap waarbij verschillende personen in de organisatie leiderschap nemen, op basis van de expertise waarover ze beschikken. Leraren zullen de tijd en ruimte voelen om met elkaar samen te leren en hun onderwijs te verbeteren. De organisatiestructuur moet het samen leren en werken en het onderzoeksmatig werken aan verbetering ondersteunen. 

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Ontwikkelen van een verbetercultuur

      po vo
    Systematisch en cyclisch werken aan schoolontwikkeling draagt bij aan een verbetercultuur. Hoe kunnen leraren en schoolleiders bijdragen aan deze ontwikkeling en een verbetercultuur in hun school?

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met een schoolontwikkeling en verbetercultuur? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met schoolontwikkeling en verbetercultuur? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Cyclisch werken aan onderwijsverbetering: Martinuscollege Grootebroek

    vo
    De vijf stappen om cyclisch te werken uit deel 1 van de leidraad Werken aan onderwijsverbetering zijn in dit voorbeeld toegepast om een flexibele rooster (flexrooster) in te voeren.
    Download

  • Praktijkvoorbeeld

    Leerkracht aan het roer: samen werken aan onderwijsverbetering

    po
    Betere resultaten, een professionele sfeer en een prettig schoolklimaat? De Prins Willem Alexanderschool in Ophemert zet zich in voor het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs.
    Lees verder

  • Praktijkvoorbeeld

    De Transformatieve School

    po vo
    De Transformatieve School is een verbetercultuur- en professionaliseringsprogramma voor scholen. Hier vind je een artikel over de visie van Illiass El Hadioui op hoge verwachtingen als onderdeel van…
    Lees verder bij gelijke-kansen alliantie
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Effectieve schoolleiders werken vanuit doelen en verwachtingen, wegen strategisch kosten en baten af, sturen actief op onderwijskwaliteit en op professionalisering, en zorgen voor orde en veiligheid op school. Oog hebben voor onderzoekend werken om het onderwijs te verbeteren, maakt deel uit van dit pakket. Schoolleiders kunnen daaraan bijdragen door onder andere voorbeeldgedrag te tonen en te zorgen voor voldoende tijd voor en begeleiding van het docentteam.

Lees meer

Onderwijsprofessionals gebruiken inzichten uit onderzoek gemakkelijker als op hun school een structuur voor kennisbenutting aanwezig is en er een onderzoekscultuur heerst. De houding en vaardigheden van onderwijsprofessionals spelen ook een rol, maar hoe deze tot uiting komen is afhankelijk van de schoolcontext. Er zijn sterke aanwijzingen dat onderwijsprofessionals eerder kennis benutten wanneer zij die samen met onderzoekers creëren en ze een gelijkwaardige relatie met hen hebben.

Lees meer

Schoolleiders kunnen op verschillende manieren stimuleren dat leraren onderzoekend werken. Door het belang ervan expliciet te onderstrepen, leraren te stimuleren om onderzoeksliteratuur te gebruiken, en te zorgen voor voldoende tijd en begeleiding. Hoeveel effect de verschillende interventies hebben is nog niet goed onderzocht.

Lees meer

Bekostiging, verantwoording en beloningen kunnen gunstige effecten hebben op de prestaties van leerlingen. Maar er zijn ook mogelijke negatieve bijwerkingen. Een externe prikkel met positieve effecten is het faciliteren van deskundigheidsbevordering, zoals de Lerarenbeurs en kennisdeling tussen scholen. Al met al lijken externe prikkels echter een beperkte invloed te hebben op kwaliteitsverbetering.

Lees meer

Middenmanagers in het voortgezet onderwijs krijgen een steeds grotere rol in de ontwikkeling van hun school als lerende organisatie. Hoe zij positieve invloed kunnen uitoefenen op de leercultuur en de ontwikkeling van een lerende organisatie is nauwelijks wetenschappelijk onderzocht. Wel kunnen we uit onderzoek afleiden dat middenmanagers leerprocessen op school positief kunnen beïnvloeden als zij professionele leergemeenschappen bouwen waar leraren samen onderzoeken en ontwikkelen. Ook spelen zij een belangrijke rol bij het creëren van draagvlak voor vernieuwingen. Middenmanagers blijken nogal eens te verschillen in hun communicatie met docenten. Daardoor zijn niet alle docenten even goed op de hoogte van zaken die te maken hebben met de professionele leercultuur. 

Lees meer

Bekijk meer antwoorden  Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Overzichtsstudie naar Teacher Leadership voor de onderwijspraktijk

    po vo mbo ho
    Op welke manier(en) kan bereikt worden dat docenten een leidende rol nemen in de school (in alle onderwijssectoren), in samenwerkingsverbanden tussen scholen en op landelijk niveau? Een…
    Lees verder bij NRO

  • Verdiepende bron

    Tjipcast 'Wat zijn dimensies van een lerende schoolorganisatie?

    po vo
    Een podcast van Tjip de Jong over de dimensies van een lerende schoolorganisatie en hoe je als school een gedeelde visie ontwikkelt, teamleren stimuleert en ruimte geeft aan gespreid leiderschap.
    Lees verder bij Tjipcast

  • Verdiepende bron

    Een krachtige rol voor schoolleiders

    po vo mbo
    De dagelijkse praktijk vraagt van schoolleiders meer aandacht voor leiderschap en minder voor managementtaken. Dit advies doet aanbevelingen voor verdere professionalisering en een betere…
    Download van Onderwijsraad
Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven