Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Rekenen-wiskunde
Thema

Rekenen-wiskunde in groep 3-5

  • Primair onderwijs

Door betekenisvol rekenonderwijs slaan leerlingen de brug van concreet, handelend rekenen naar abstract, formeel rekenen.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over rekenen in groep 3, 4 en 5?

Vanaf groep 3 start de formele instructie in rekenen-wiskunde. Rekenen-wiskunde is een proces van grip krijgen op de wereld door deze te (her)ordenen. Het is daarom belangrijk om aan te sluiten bij de belevingswereld van leerlingen. Effectief reken-wiskundeonderwijs is betekenisvol, schakelt tussen concreet en abstract en tussen informeel en formeel en richt zich op begripsvorming én procedures. In groep 3, 4 en 5 werken leerlingen toe naar het meer complexe en abstracte rekenen-wiskunde van groep 5-6. Daarbij passeren ze een aantal mijlpalen die voorwaardelijk zijn voor hun verdere ontwikkeling.

Getalbegrip is cruciaal en vormt de basis voor veel leerlijnen. Via regelmatig en gericht oefenen automatiseren leerlingen de basisbewerkingen, wat essentieel is voor de verdere ontwikkeling van rekenstrategieën. Bij meten ligt het accent op wat het betekent om te meten. Meetsituaties vormen bovendien een betekenisvolle context. Ook zetten leerlingen hun eerste stappen op het gebied van verhoudingen en verbanden.

De leraar is de sleutel tot effectief reken-wiskundeonderwijs. Hoe de leraar de dagelijkse lespraktijk vormgeeft speelt een grotere rol dan de gebruikte methode of het wel of niet inzetten van digitale tools. In effectief onderwijs werken leraren doelgericht, kennen ze de leerlijnen en spelen in op de behoeften van hun leerlingen. Tot slot kunnen leraren het zelfvertrouwen en motivatie van leerlingen stimuleren door succeservaringen te creëren en faalervaringen te voorkomen.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Aanvankelijk en gevorderd rekenen in groep 3, 4 en 5

      po
    In groep 3, 4 en 5 staat de ontwikkeling van concreet, handelend rekenen naar abstract, formeel rekenen centraal. Hoe slaan leerlingen die brug? En wat maakt het reken-wiskundeonderwijs effectief?

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met rekenen in groep 3, 4 en 5? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met rekenen in groep 3, 4 en 5? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Beter leren rekenen door meer aandacht voor taal

    po vo (v)so
    Leerlingen hebben taal nodig om te leren rekenen. Een onderzoeksteam ontwikkelde een stappenplan om leraren in vier stappen te helpen bij het doordenken van de taal bij een rekenopgave.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Zo maak je meten en meetkunde concreet

    po
    Acht praktische werkvormen die abstracte begrippen uit het domein meten en meetkunde inzichtelijk maken. Kinderen ontdekken zo op een actieve manier de diepere betekenis van rekenen.
    Lees verder bij Leraar24
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Geactualiseerd: 27 maart 2023

Het is vooral belangrijk dat leerlingen de mogelijkheid krijgen om klokkijken te oefenen. Onderzoek geeft echter geen uitsluitsel over welke volgorde of welk programma het beste werkt bij het leren klokkijken.

Lees meer

Aanpakken die rekenprestaties van basisschoolleerlingen verbeteren zijn gericht op vakinhoudelijke en vakdidactische kennis, en op pedagogische vaardigheden van de leerkracht. Het is vooral belangrijk dat leerkrachten toewerken naar niveau 1S, en niet direct genoegen nemen met het lagere niveau 1F. Dit kunnen zij doen door hoge verwachtingen te hebben van de leerprestaties van leerlingen, te differentiëren in niveaugroepen en feedback te geven. Daarnaast helpen instructievormen en de inzet van hulpmiddelen.

Lees meer

Oefensoftware kan leerlingen helpen om beter te automatiseren bij rekenen, al zijn de effecten gemiddeld genomen bescheiden. Het voordeel zit vooral in de didactische kenmerken die in veel oefensoftware zijn ingebouwd: leerlingen krijgen veel sommen en directe feedback aangeboden, en makkelijke en moeilijke opgaven worden afgewisseld. De grootste winst ontstaat wanneer leerlingen digitaal oefenen combineren met oefenen op papier.

Lees meer

Geactualiseerd: 17 april 2023

Veel oefenen helpt bij het leren automatiseren en memoriseren van basisbewerkingen voor rekenen en wiskunde op de basisschool. Zwakke rekenaars zijn gebaat bij programma’s met een systematische lesopbouw, één strategie, directe instructie en herhalingsoefeningen. Over het beste moment en fasering is weinig bekend. Scholen met effectief onderwijs in het automatiseren en memoriseren van basisbewerkingen rekenen en wiskunde onderscheiden zich van andere scholen door hun invulling van aanbod, onderwijstijd, didactisch handelen, zorg en begeleiding, en kwaliteitszorg.

Lees meer

Het gebruik van digitale technologie lijkt een kleine positieve invloed te hebben op de leerlingprestaties. Het effect is het grootst als digitale leermiddelen een traditionele aanpak ondersteunen.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen. 

Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven