Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Achterstanden aanpakken en vroege interventie
Thema

Leertijduitbreiding

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Leerlingen met onderwijsachterstanden kunnen deelnemen aan extra activiteiten om vaardigheden te vergroten.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over leertijduitbreiding?

Bij leertijduitbreiding gaat het om extra onderwijstijd voor leerlingen om zich te ontwikkelen op gebieden waar zij van huis uit minder kansen krijgen. Sommige programma’s richten zich vooral op taal en rekenen, andere op persoonlijke ontwikkeling en zelfvertrouwen. Er zijn drie vormen van leertijduitbreiding: 

  1. structureel, zoals de verlengde schooldag, schakelklassen en weekendscholen,
  2. intensief en tijdelijk, zoals tutoring, en
  3. vakantiegebonden, zoals zomerscholen. 

De effectiviteit hangt niet af van de hoeveelheid tijd, maar van de kwaliteit van het aanbod. Tutoring blijkt consistent effectief, vooral bij jonge leerlingen en tijdens schooltijd. Ook structurele programma's laten positieve effecten zien: verlengde schooldag en schakelklassen vooral op taalvaardigheden, weekendscholen met name op zelfvertrouwen en toekomstperspectief. Zomerscholen kunnen helpen bij middelgrote achterstanden, maar conclusies moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd en meer onderzoek is nodig om beter te begrijpen wanneer en voor wie zomerscholen het beste werken. Belangrijke succesfactoren bij leertijduitbreiding zijn: kleine groepen, gekwalificeerde begeleiders, een intensieve en langdurige aanpak, verbinding met school en ouders en bij voorkeur tijdens schooltijd en niet vrijblijvend.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Leertijduitbreiding: wat werkt?

      po vo
    Leertijduitbreiding is extra onderwijstijd bovenop het reguliere programma, bijvoorbeeld in de vorm van extra lessen na schooltijd, in een schakelklas of zomerschool. De invulling bepaalt het effect.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met leertijduitbreiding? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met leertijduitbreiding? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Onderwijskansen en leertijduitbreiding

    po
    Een podcast voor onderwijsprofessionals om onderwijsachterstanden aan te pakken met onderzoek als inspiratiebron. Je hoort onderzoekers, leraren en schoolleiders over hoe zij meer gelijke kansen…
    Beluister

  • Praktijkvoorbeeld

    Leertijdverlenging

    po vo
    Deze special geeft inzicht in randvoorwaarden, kosten, voor- en nadelen en opbrengsten van leertijdverlenging, aangevuld met inspirerende praktijkvoorbeelden.
    Download van Sardes

  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Wat zijn onderwijsachterstanden?

    po
    Een podcast voor onderwijsprofessionals om onderwijsachterstanden aan te pakken met onderzoek als inspiratiebron. Je hoort onderzoekers, leraren en schoolleiders over hoe zij meer gelijke kansen…
    Beluister

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

In het algemeen geldt dat extra lestijd die wordt besteed aan rekenen en taal in het basisonderwijs bijdraagt aan de verbetering van de leerprestaties voor die vakken. Dat geldt ook voor extra lestijd in de vorm van leertijduitbreiding, dus wanneer het niet ten koste gaat van andere vakken. Voor leerlingen met een niet-westerse migratieachtergrond lijkt er geen positief effect van extra lestijd op hun leesniveau.

Lees meer

Onderwijstijdverlenging via verlengde schooldagen heeft een neutraal tot zwak positief effect op de leerprestaties (taal en rekenen) van basisschoolleerlingen. Vooral leerlingen op achterstandsscholen lijken te profiteren van deelname. Wat het optimaal aantal uren is voor de verlenging, is niet bekend. Meer uren leiden tot betere prestaties, maar waar het omslagpunt ligt, is onduidelijk. Programma’s gericht op niet-cognitieve ontwikkeling van leerlingen dragen positief bij aan het zelfbeeld van leerlingen en zorgen voor minder probleemgedrag. Daarnaast hebben leerlingen een betere band met school, minder drugsgebruik en positievere interacties met anderen.

Lees meer

Studies naar de effecten van indeling in niveaugroepen op de motivatie van leerlingen, laten een wisselend beeld zien: positief, negatief of neutraal. De aanpak van de leraar en kenmerken van een leerling hebben echter een belangrijker invloed op de prestaties en motivatie dan de indeling in niveaugroepen.

Lees meer

Kortere lesuren, en daarmee een vermindering van de totale instructietijd, zullen leiden tot een daling in leerprestaties voor leerlingen in havo/vwo. Het staat dus buiten kijf dat dan compenserende maatregelen nodig zijn. Er is onvoldoende informatie over welke interventies daarvoor afdoende zijn. Wel is duidelijk dat docenten de vrijgekomen tijd zouden moeten besteden aan het verbeteren van hun competenties om leerprestaties te bevorderen.

Lees meer

Het aantal uren onderwijs in een schooljaar hangt in het voortgezet onderwijs licht samen met positieve leerprestaties. Dat geldt vooral voor instructietijd en uren binnen het reguliere curriculum. De lesweek onbeperkt uitbreiden is niet zinvol; tot ongeveer vier uur per week is er sprake van meeropbrengsten. Ook andere factoren spelen een rol in de relatie tussen onderwijstijd en leerprestaties, zoals de kwaliteit van de lessen en van de school, en de middelen die een school tot zijn beschikking heeft.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Bekijk meer verdiepende bronnen

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven.