Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Pedagogisch klasklimaat
Thema

Leerlingen motiveren

  • Voortgezet onderwijs
  • Middelbaar beroepsonderwijs

Je kan leerlingen op verschillende manier motiveren zodat ze actief meedoen aan de les.

Contactpersoon voor deze pagina
profielfoto Suzanne
Suzanne van den Berg
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over leerlingen motiveren? 

Leerlingen of studenten zijn niet altijd op dezelfde manier gemotiveerd. Als je als docent zicht hebt op de redenen waarom leerlingen of studenten zich wel of niet inzetten, kun je daar in je begeleiding rekening mee houden.

Volgens de zelfdeterminatietheorie hangt de kwaliteit van motivatie samen met de ondersteuning van drie psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid.

In het overzichtsartikel “Motivatie stimuleren bij vo-leerlingen en mbo-studenten” worden deze drie psychologische basisbehoeften verder toegelicht en vind je concrete voorbeelden van wat je kunt doen om deze te ondersteunen.

Om leerlingen te motiveren, helpt het om meer te begrijpen over het tienerbrein. Omdat de hersenen van jongeren nog volop in ontwikkeling zijn, beïnvloedt dit hoe zij leren, wat hen motiveert en hoe zij school ervaren. Als docent is het daarom cruciaal om niet alleen kennis over te dragen, maar ook aan te sluiten bij het psychologische en sociale ontwikkelingsproces van de leerling.  Lees hierover meer in het artikel “Motivatie en het tienerbrein”. 

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Motivatie stimuleren bij vo-leerlingen en mbo-studenten

      vo mbo
    Volgens de zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci zijn drie psychologische basisbehoeften het fundament onder motivatie. Die basisbehoeften kun je bij jouw leerlingen of studenten op verschillende…

  • Overzichtsartikel

    Motivatie en het tienerbrein

      vo mbo
    Hoe motiveer je jongeren tijdens je lessen? Hun brein is volop in ontwikkeling. Door aan te sluiten bij deze ontwikkeling, zijn er allerlei kansen om hun motivatie en leerplezier te versterken.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met het motiveren van leerlingen? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

  • Handvat

    Voorbeelden van motivatiebevorderend gedrag

    vo mbo
    Volgens de zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci zijn drie psychologische basisbehoeften het fundament onder motivatie. Dit artikel geeft concrete voorbeelden om deze basisbehoeften te…

  • Handvat

    Motivatie-motor

    vo
    Hoe zorg je ervoor dat leerlingen gemotiveerd raken om te leren? En welke kennis en instrumenten heb je nodig om je onderwijs steeds beter te kunnen maken? De Motivatie-motor helpt je op weg.
    Lees verder bij VO-raad

  • Leidraad

    Leraar-leerlingrelaties in het voortgezet onderwijs

    vo
    Deze leidraad ondersteunt leraren en andere professionals in het voortgezet onderwijs bij het bouwen aan positieve relaties met leerlingen.
    Lees verder
Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met het motiveren van leerlingen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Executieve functies en het tienerbrein

    vo
    Een docent maakt de vertaalslag van wetenschap naar klaslokaal met een praktische visuele tool die leerlingen gereedschap biedt waarmee ze zichzelf cognitief, sociaal en emotioneel kunnen versterken.
    Lees verder bij Onderwijscommunity

  • Praktijkvoorbeeld

    Video: Leraar-leerlingrelaties in het vo

    vo
    Hoe kun je werken aan positieve relaties met leerlingen? In deze video zie je hoe leraren dat aanpakken in de onder- en bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
    Bekijk

  • Praktijkvoorbeeld

    Tieners motiveren: “Het kan niet elke les bingo zijn”

    vo
    Leraar Lars haalt alles uit de kast om zijn tieners te motiveren. En ze stap voor stap meer autonomie te geven. Lees en kijk hoe hij dat doet.
    Lees verder bij Klasse
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Leerlingen en studenten die nu onderwijs volgen, ook wel Gen Z genoemd, kunnen met verschillende (inter)actieve werkvormen actief meebeslissen over hun onderwijs. Onderzoek naar curriculum-onderhandeling, pedagogic voice, Triple I en Digi-Pals geeft aanwijzingen dat deze werkvormen bijdragen aan de student voice van leerlingen en studenten. Bijvoorbeeld door ze verantwoordelijkheid te geven bij het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van lessen.

Lees meer

Portfolio-instrumenten zoals een persoonlijk ontwikkelplan of persoonlijk actieplan kunnen positieve effecten hebben op motivatie, zelfreflectie en zelfregulerend leren, maar alleen als studenten hierbij individuele begeleiding krijgen. De begeleiding moet van voldoende kwaliteit en intensiteit zijn, waarbij de student centraal staat, niet het instrument. Cruciaal is dat de begeleider de student ondersteunt in de ontwikkeling van zelfsturende vaardigheden.

Lees meer

De motivatie van mbo-studenten tijdens praktijkopdrachten kan door vier interventies worden bevorderd. Docenten bieden de student ondersteuning door scaffolding en reflectie, gecombineerd met feedback. Studenten werken samen aan praktisch relevante doelen. Het realiseren van praktijkgerichte experimenteerruimte tijdens het leren. En aandacht schenken aan succes en leerresultaten van studenten.

Lees meer

Nederlandse leerlingen blijken internationaal gezien niet sterk gemotiveerd om te leren, maar scoren evenmin over de gehele linie slecht. Of lage toetsresultaten of leerprestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs het gevolg zijn van motivatiegebrek, is niet duidelijk. Het versterken van de motivatie om te leren bij vo-leerlingen is vermoedelijk geen effectieve strategie om leerprestaties te verbeteren. Daar is namelijk weinig empirisch bewijs voor.

Lees meer

Er is weinig wetenschappelijke steun voor positieve effecten van mindsetinterventies in het onderwijs. Veel onderzoeken hebben onvoldoende kwaliteit of er zijn geen effecten gevonden. Als er wel effecten zijn, dan is dat vooral bij specifieke groepen. Bij jonge kinderen hebben mindsetinterventies soms positieve resultaten. Bij oudere kinderen en studenten is er weinig tot geen effect, en soms zelfs een negatief resultaat.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Aandacht voor motivatie en welbevinden leerlingen blijft nodig

    vo
    Overzicht van diverse onderzoeksrapporten die een beeld geven van de mate van motivatie en het welbevinden onder leerlingen in het voortgezet onderwijs.
    Lees verder bij VO-raad

  • Verdiepende bron

    Kansrijk en motiverend lesgeven

    po vo
    Creëer een kansrijk en motiverend leerklimaat met behulp van deze handleiding. Je vindt kennis en concrete handvaten om alle leerlingen te motiveren en daarmee leren en gedrag te bevorderen.
    Download van Universiteit Utrecht
Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven