Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Lesgeven
Thema

Leerkrachtverwachtingen

  • Primair onderwijs

De verwachtingen die je als leerkracht (vaak onbewust) van leerlingen hebt, kunnen de leerprestaties beïnvloeden, zowel negatief als positief. Wat kun je als leerkracht doen om het effect van lage verwachtingen te beperken?

Contactpersoon voor deze pagina
Mireille NRO
Mireille Dees
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over leerkrachtverwachtingen?  

Leerkrachtverwachtingen worden in veel onderzoek gedefinieerd als ‘de inschatting van de leerkracht over het toekomstig schoolsucces en/of de schoolse capaciteiten van een individuele leerling op basis van kennis over de huidige prestaties en het gedrag van de leerling’.

Ruim vijftig jaar onderzoek laat zien dat leerkrachten verschillende verwachtingen vormen van hun leerlingen en dat deze verwachtingen vaak (mede) gebaseerd zijn op de afkomst van de leerling en op eerdere leerprestaties. Verwachtingen zijn van invloed op het pedagogisch en didactisch handelen van de leerkracht en daarmee beïnvloeden ze de kwaliteit van het leren en de ontwikkeling van leerlingen. Effecten kunnen positief maar ook negatief zijn. Zo kunnen hoge verwachtingen positieve effecten hebben, maar kunnen lage verwachtingen negatieve effecten hebben op de ontwikkeling van de leerling.

Verwachtingen worden grofweg beïnvloed door kenmerken van de leerling, leerkracht en de klas en school. De leerkracht communiceert vervolgens verwachtingen op verschillende manieren tijdens interacties met leerlingen. Bewust en onbewust, verbaal en non-verbaal. Verwachtingen hebben op verschillende manieren effect op de ontwikkeling van leerlingen. Bijvoorbeeld door de kansen die een leerling meer of minder krijgt om te leren, maar ook door de manier waarop de leerkracht de leerling benadert. Dit kan het zelfbeeld en de leermotivatie beïnvloeden.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Leidraad

    Onderwijs vanuit hoge verwachtingen

      po
    Leerkrachten maken voortdurend keuzes voor leerlingen. Dit gebeurt mede op basis van verwachtingen die zij hebben van individuele leerlingen en over de groep. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met leerkrachtverwachtingen? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met leerkrachtverwachtingen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Onderwijs vanuit hoge verwachtingen

    po
    Een podcast voor onderwijsprofessionals om onderwijsachterstanden aan te pakken met onderzoek als inspiratiebron. Je hoort onderzoekers, leraren en schoolleiders over hoe zij meer gelijke kansen…
    Beluister

  • Praktijkvoorbeeld

    Een kenniscurriculum vanuit hoge verwachtingen

    po
    Basisschool Het Mozaïek in Arnhem zet volop in op kennisoverdracht om de kansen van alle kinderen te vergroten. Waarom is dat belangrijk? Hoe heeft Het Mozaïek dat aangepakt? En wat levert het op?
    Lees verder

  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Hoge verwachtingen versus patroon van vooroordelen

    po
    Een podcast over het belang van zelfvertrouwen van leerlingen, wat een ‘prison of expectations’ hiermee te maken heeft en hoe een hoge verwachting vanuit leraren bij kan dragen aan kansengelijkheid.
    Lees verder bij onderwijscommunity
Bekijk meer praktijkvoorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

  Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Didactief

    Verdiepende bron

    Werk maken van gelijke kansen

    po
    Twintig wetenschappelijke artikelen over gelijke onderwijskansen vertaald naar de dagelijkse praktijk in het basisonderwijs, met daarin ook aandacht voor het jonge kind.
    Download van Didactief

  • Universiteit van Amsterdam

    Verdiepende bron

    Diverse leerlingen, diverse competenties, diverse verwachtingen?

    po
    Dit essay zet de complexe en uitdagende taak om alle leerlingen goed tot hun recht laten komen in het onderwijs uiteen. Gericht aan leerkrachten, schoolleiders, beleidsmakers en bestuurders.
    Download van Universiteit van Amsterdam

  • Verdiepende bron

    De overstap van po naar vo: Handreiking schooladvisering

    po vo
    Deze handreiking is bedoeld om onderwijsprofessionals te ondersteunen bij het tot stand komen van het schooladvies van leerlingen in groep 8. Hoofdstuk 3 gaat over de rol van verwachtingen.
    Lees verder bij SLO
Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Colofon afbeeldingen
Banner: Roel Burgler | ANP

Terug naar boven