Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Inclusief onderwijs
Thema

Gedragsondersteuning voor inclusief onderwijs

  • Primair onderwijs

Gedragsondersteuning in inclusief onderwijs vraagt om een bewuste inzet van pedagogische en didactische vaardigheden. Samen dragen zij bij aan een veilige leeromgeving waarin alle leerlingen kunnen leren, participeren en zich ontwikkelen.

Contactpersoon voor deze pagina
Eline Schrama
Eline Schrama
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over gedragsondersteuning in inclusief onderwijs?

Inclusief onderwijs kan het gevoel van gelijkwaardigheid vergroten en gelijke kansen en participatie bevorderen. Het streven is dat in 2035 het onderwijs in Nederland inclusief is. Alle kinderen en jongeren hebben dan volwaardig, gelijkwaardig en dicht bij huis toegang tot een leeromgeving waarin zij zich samen ontwikkelen en samen leren.

Als leerkracht heb je de basisvaardigheden om inclusief les te geven al in huis. Toch kan het in de praktijk veel van je vragen en ervaren veel leerkrachten handelingsverlegenheid, met name bij leerlingen met ondersteuningsbehoeften op het gebied van gedrag. Dit vraagt om bewuste, gerichte en structurele inzet van je didactische en pedagogische vaardigheden.  

Didactisch en pedagogisch handelen kun je nauwelijks los van elkaar zien. Waar didactisch handelen vooral gaat over het organiseren van leren, gaat pedagogisch handelen over het organiseren van samenleven in de klas. Beide vaardigheden versterken elkaar. Didactiek zorgt voor structuur, succeservaringen en actieve betrokkenheid. Pedagogiek zorgt voor motivatie, veiligheid en sociale participatie. Goed onderwijs steekt didactisch én pedagogisch goed in elkaar. 

In onderstaande overzichtsartikelen lees je hoe je pedagogische en didactische vaardigheden kunt versterken, bij jezelf en op teamniveau, en hoe je deze kan inzetten om zoveel mogelijk leerlingen goed onderwijs te bieden. 

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met gedragsondersteuning? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met gedragsondersteuning in inclusief onderwijs? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Maatwerken bieden: combineer directe instructie met zelfstandig werken

    po
    Hoe geef je leerlingen met verschillende ondersteuningsbehoeften passend onderwijs? De Gerhardschool combineert twee instructiemodellen. In dit filmpje en artikel zie je hoe zij dat aanpakken.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Structuur aanbrengen in de instructie

    po vo
    Duidelijke gedragsverwachtingen kunnen gedragsproblemen voorkomen. Ontdek hoe je met slimme strategieën, microcorrecties en heldere afspraken rust en veiligheid creëert in de klas. 
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Rust in de klas: de startopdracht

    po vo
    Wil je meer rust in je les vanaf het allereerste moment? In deze video laat Erik Ex, docent geschiedenis, zien hoe je met een heldere startopdracht én duidelijke routines de toon zet bij binnenkomst.
    Bekijk de video op YouTube
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Leerlingen die extra aandacht nodig hebben, moeten in de eerste plaats worden begeleid door de leraar. Ondersteunend personeel kan het werk van de leraar intussen aanvullen, maar niet vervangen. Zij kunnen leerlingen begeleiden met bewezen effectieve interventies. Een duidelijke rolverdeling tussen leraar en ondersteuner bevordert het succes.

Lees meer

Complementaire co-teaching kan bijdragen aan de professionele ontwikkeling van leraren. Hun didactische vaardigheden verbeteren. Ze kunnen beter problemen oplossen, ze gaan sterkere samenwerkingsrelaties aan en zien nieuwe perspectieven. Het is wel belangrijk dat de relatie tussen beide co-teachers gelijkwaardig is, vooral wanneer leraren in het regulier en speciaal onderwijs co-teachen. Om zich goed voor te bereiden op de verschillende rollen binnen co-teaching, helpt het als leraren hiermee oefenen, bijvoorbeeld tijdens de opleiding.

Lees meer

Een schoolhond kan een positieve bijdrage leveren aan het sociaal-emotioneel welbevinden van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. De hond lijkt het positieve in leerlingen te versterken, zoals emotionele stabiliteit, sociaal gedrag en zelfvertrouwen. Ook kan de hond gedragsproblemen en angst verminderen. De schoolhond draagt daarnaast bij aan een positief leerklimaat en overbrugt sociale barrières.

Lees meer

Een sociogram geeft een leraar inzicht in de sociale relaties in een klas. De nominatieprocedure wordt daarvoor het meest gebruikt. Leerlingen nomineren dan hun klasgenoten aan de hand van vragen, zoals: met wie speel je graag? Deze procedure is het betrouwbaarst wanneer leerlingen een ongelimiteerd aantal medeleerlingen mogen nomineren. Andere methoden zijn de ratingprocedure, de paarsgewijze vergelijking en de observatiemethode. Alle methoden hebben zowel voor- als nadelen.

Lees meer

Over de kansen op succesvolle doorstroom in het basisonderwijs van leerlingen met gedragsproblemen is weinig bekend. Duidelijk is wel dat er in kleinere klassen over het algemeen minder agressief en verstorend probleemgedrag voorkomt, maar niet of dit ook geldt voor leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften. Extra begeleiding in de klas helpt leerlingen met probleemgedrag, als de groepsleerkracht deze aanbiedt. Ondersteunende instructie door een onderwijsassistent is niet raadzaam.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

 

 

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven