Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Formatief handelen, evalueren en toetsing
Thema

Feedback

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Feedback is een van de belangrijkste factoren bij het leren van leerlingen.

Contactpersoon voor deze pagina
profielfoto Suzanne
Suzanne van den Berg
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over feedback?

Het belangrijkste doel van feedback is om leerlingen te helpen het gat te dichten tussen wat ze nu kunnen en het (leer)doel waar ze naartoe werken. Feedback moet daarom gerelateerd zijn aan de volgende drie vragen:

  1. Waar ga je naartoe, oftewel wat is het (leer)doel? (feedup)
  2. Waar sta je nu ten opzichte van dat (leer)doel? (feedback)
  3. Wat kun je concreet doen om een stap verder te komen? (feedforward)

Feedback staat niet op zichzelf, maar is onderdeel van een proces van formatief evalueren. Uit onderzoek weten we wat kenmerken van goede feedback zijn en weten we ook dat feedback niet per definitie een positief effect heeft op leerlingen. Feedback geven is daarom niet altijd de meest effectieve oplossing. Soms is het beter om geen feedback te geven. 

Of de feedbackboodschap wordt begrepen en geaccepteerd (of niet), en of er iets mee wordt gedaan, hangt ook af van de leerling. Dit vraagt om een actieve rol van de leerling en feedbackgeletterdheid. Veel voorwaarden voor het verbeteren van feedbackpraktijken hebben te maken met het creëren van een feedbackcultuur in de school. Alle teamleden zijn dan gericht op leren en ontwikkelen in plaats van op afrekenen en toetsen.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Effectieve feedback in de klas

      po vo
    Feedback ondersteunt leerlingen bij het leren. Het hoofddoel van feedback is om leerlingen te helpen het gat te dichten tussen wat ze nu kunnen en waar ze naartoe werken.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met een feedback? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met feedback? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Feedback geven op taak- en procesniveau: een voorbeeld uit het vo

    vo
    Hoe geef je effectieve feedback op taak- en procesniveau aan een grote groep leerlingen? Deze blog geeft voorbeelden van feedbackvragen die geschikt zijn om te stellen aan een groep.
    Lees verder bij Vernieuwenderwijs

  • Praktijkvoorbeeld

    Formatief evalueren in het primair onderwijs.

    po
    Welke plek heeft feedback in het proces van formatief evalueren? In deze special wordt dit uitgelegd, en worden voorbeelden gegeven voor de invulling hiervan in het primair onderwijs.
    Lees verder bij SLO

  • Praktijkvoorbeeld

    Met feedback het leerrendement verhogen

    vo
    Voorbeeld van docent aardrijkskunde hoe hij op verschillende manieren feedback inzet in zijn lessen. Met twee doelen: het leerrendement verhogen en een feedbackcultuur versterken.
    Lees verder bij Voortgezet Leren
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Nakijken is zinvol als de leerling feedback krijgt op het leerproces en deze direct verwerkt. Nakijken heeft ook zin als leraren de bevindingen benutten in hun onderwijs. Alleen fouten aanstrepen of corrigeren heeft geen of zelfs een negatief effect.

Lees meer

Ja, digitale leeromgevingen kunnen bepaalde aspecten van het geven van feedback van de leerkracht overnemen. Het gaat dan om of een opdracht goed of fout uitgevoerd is, met bijbehorende extra uitleg. Maar met uitsluitend feedback in een digitale leeromgeving wordt een leerling te kort gedaan. Voor een goede feedback blijft de instructie van de leerkracht cruciaal. Hij geeft de leerling antwoord op de vragen ‘waar ga ik naartoe?’, ‘wat heb ik gedaan?’ en ‘wat is de volgende stap?’

Lees meer

Bekijk meer antwoorden  Stel je vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Naar een feedbackcultuur in het voortgezet onderwijs

    vo
    Voorwaarde voor effectieve feedback is dat er sprake is van een feedbackcultuur. Wat betekent dit en hoe kun je dit realiseren? In dit boek worden voorbeelden gegeven voor vmbo, havo en vwo.
    Download van Toetsrevolutie

  • Verdiepende bron

    Effectieve feedback in 'Op schouders van reuzen'

    po
    Effectieve feedback, hoe realiseer je dat? In hoofdstuk 21 'effectieve feedback' beantwoorden de auteurs deze vraag aan de hand van inzichten uit onderzoek met implicaties voor de praktijk.
    Download van Didactief online

  • Verdiepende bron

    Het feedbackkerkhof

    po vo
    Waarom doen leerlingen niets met gekregen feedback? En wat kun je doen om dit te voorkomen? Deze podcast bespreekt hoe je voorkomt dat je feedback op het kerkhof belandt
    Bekijk
Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven