Scholen hebben sinds 2005 de wettelijke opdracht om burgerschap bij hun leerlingen te bevorderen, en in 2021 werd die opdracht nog verder aangescherpt. Maar wat burgerschap eigenlijk is? Daarover bestaan verschillende opvattingen. Dat geldt dus ook voor burgerschapsonderwijs. De nieuwste pagina op Onderwijskennis binnen dit dossier beschrijft de wetgevende kaders en de ruimte die scholen daarbinnen hebben. Ook wordt op basis van wetenschappelijke inzichten geschetst hoe scholen hun eigen vertaling kunnen maken naar een samenhangend systeem van leerdoelen, inhoud en aanpak.
Samenhangend pakket van kennis over burgerschap
Kennis uit wetenschappelijk onderzoek kan helpen om doeltreffend les te geven in basisvaardigheden burgerschap. De website Onderwijskennis van het NRO bundelt deze kennis op vier pagina’s, die verschillende aspecten van burgerschap en burgerschapsonderwijs belichten.
Met de publicatie van de vierde en laatste themapagina, heeft het NRO nu een samenhangend pakket van kennis opgeleverd rondom burgerschapsonderwijs in het primair en voortgezet onderwijs:
- Burgerschap, democratie en onderwijs: Deze pagina gaat in op de diverse opvattingen over burgerschap(sonderwijs), en maakt onderscheid in ‘wat wordt in het algemeen gezien als burgerschapsonderwijs, en wat niet?’ Zo helpt het jou als leraar, schoolleider of team om na te denken over je eigen opvatting.
- Scholen als oefenplaatsen: Een school is in zichzelf al een plek waar leerlingen hun lidmaatschap van een gemeenschap (be)oefenen. Wetenschappelijk onderzoek wijst naar de kenmerken van zo’n oefenplaats die bijdragen aan de ontwikkeling van burgerschap van leerlingen.
- Burgerschapsonderwijs vormgeven in de klas: Deze pagina behandelt de twee belangrijkste manieren om burgerschap te stimuleren: via het klasklimaat en met lessen over burgerschap. De wetenschap geeft goede aanwijzingen voor didactische uitgangspunten en effectieve werkvormen.
- Nieuw! Burgerschap: van wettelijke taak tot uitvoering: Deze nieuwste aanvulling in het dossier beschrijft hoe je als school binnen de wettelijke voorschriften een uitwerking kan kiezen die past bij onder meer je levensbeschouwelijke uitgangspunten en het gewenste schoolklimaat. Ook worden de belangrijkste ingrediënten voor ‘opbrengstgericht burgerschapsonderwijs’ geschetst, te beginnen bij je leerdoelen. Op basis van de leerdoelen kan je de inhoud, aanpak en evaluatie van je burgerschapsonderwijs vaststellen.
Elke pagina biedt een overzicht van wat bekend is uit onderzoek. Ook vind je er praktische handvatten, verdiepende bronnen en antwoord op praktijkvragen. Onderzoekers en onderwijsprofessionals werkten nauw samen bij het ontwikkelen van de pagina’s. Zo verbindt Onderwijskennis kennis uit onderzoek met ervaring uit de onderwijspraktijk.
Meer over basisvaardigheden
Naast burgerschap biedt Onderwijskennis informatie over andere basisvaardigheden: lezen en taal, rekenen en wiskunde, en digitale geletterdheid. Kijk voor het volledige aanbod op onderwijskennis.nl/basisvaardigheden. Onderwijskennis is een dienst van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).
