Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Burgerschapsonderwijs
Thema

Burgerschap, democratie en onderwijs

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Als scholen aan burgerschapsonderwijs doen, vraagt dit om zorgvuldige afwegingen en oog voor de democratische participatie van zowel leraren als leerlingen.

Contactpersoon voor deze pagina
Mireille NRO
Mireille Dees
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over burgerschap, democratie en onderwijs?

Burgerschap wordt veelal gezien als status en als deelnemen aan een gemeenschap. Het vormen van burgerschap gebeurt mede op school. Hoe dit moet gebeuren is een continue discussie. Het beschrijven van goed burgerschap is ideologisch en ook burgerschapsonderwijs ontkomt niet aan morele vooronderstellingen over wat goed (samen)leven is. In een democratie, waar veel vrijheid moet zijn om eigen burgerschap te vormen, kan burgerschapsonderwijs zomaar ondemocratisch worden. Er zijn diverse ideeën over hoe een school hier goed mee om kan gaan.

Burgerschapsonderwijs is bedoeld om leerlingen vorm te laten geven aan hun burgerschap. Het gaat bijvoorbeeld over kunnen redeneren over politieke vraagstukken, kritisch kunnen nadenken over waarden en kennis over staatsinrichting. Tegelijkertijd is onderwijs per definitie burgerschapsvormend, simpelweg omdat burgers taal nodig hebben om zich te kunnen uiten in het politiek participeren. Evenals burgers kennis nodig hebben over allerlei zaken om goede beslissingen te kunnen nemen in hun leven. Dat leert iemand (mede) op school. De vraag is of gericht burgerschapsonderwijs dan nog nodig is.

Burgerschapsonderwijs in een democratie is ingewikkeld. In een democratie bestaan opvattingen naast elkaar en burgers hebben veel politieke ideeën om uit te kiezen. Dit geldt voor een school, met een publieke taak, net zo. Dilemma’s gaan bijvoorbeeld over het mogen bepalen van wat ware kennis is, of beleidsmatig vastleggen welke waarden nagestreefd worden.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Burgerschapsonderwijs: waar hebben we het over?

      po vo
    Het is niet eenduidig te beantwoorden wat een school moet doen in de burgerschapsvorming van leerlingen. Een school heeft opties en kan zich daarbij in meer of mindere mate verhouden tot de…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met burgerschap, democratie en onderwijs? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

  • Handvat

    Burgerschapsonderwijs

    po vo
    In deze special van het tijdschrift Didactief worden ideeën over burgerschapsonderwijs besproken. Diverse scholen en experts delen hun ervaringen, inzichten en tips.
    Download van Didactief

  • Handvat

    Gelijke kansen in de klas: burgerschap

    po vo
    Lees meer over recente ontwikkelingen in het burgerschapsonderwijs, de rol van scholen en wat zij kunnen doen om burgerschapskennis en -vaardigheden te versterken. Ook te beluisteren als luisterboek.
    Lees verder bij Gelijke kansen in de klas

  • Handvat

    Handboek burgerschapsonderwijs

    po vo
    Lees meer over hoe je burgerschapsonderwijs stap voor stap kunt vormgeven op school. Zowel het schoolbeleid als de praktijk komen aan bod, van het vormen van een visie tot het handelen in de klas.
    Lees verder bij ProDemos

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met burgerschap, democratie en onderwijs? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Onderwijs in burgerschap: wat scholen kunnen doen

    po vo
    Lees lessen uit de wetenschap en de praktijk. Krijg inzicht in mechanismen binnen de school die burgerschapscompetenties bij leerlingen kunnen versterken, geïllustreerd met diverse voorbeelden.
    Download van NRO

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    (On)zin van burgerschapsonderwijs

    po vo
    Over burgerschapsonderwijs is veel discussie. In hoeverre is het de taak van school om leerlingen rijp te maken voor de samenleving? Is burgerschapsonderwijs een voorbeeld van ondoordacht beleid?
    Lees verder bij Didactief

  • Verdiepende bron

    Burgerschap in beeld

    vo
    Burgerschapscompetenties van middelbare scholieren en burgerschapsonderwijs in het voortgezet onderwijs in vergelijkend perspectief.
    Download van Rijksoverheid

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven