Combined Shape
Luister

Theoretische principes van programmatisch toetsen

  • Hoger onderwijs
  • Middelbaar beroepsonderwijs

    • De theoretische principes van programmatisch toetsen zijn gestoeld op verschillende onderzoeken. Dit artikel geeft meer inzicht in deze principes.

    Gepubliceerd:

    Op deze pagina

    In onderstaande tabel zijn drie uitwerkingen van principes voor programmatisch toetsen naast elkaar gelegd (Van Schilt-Mol & Baartman, 2024). Op de eerste plaats zijn dat (in de rijen) de zes principes van programmatisch toetsen zoals beschreven door Baartman en collega’s (2020). Deze zes principes zijn geformuleerd op basis van eerder werk over programmatisch toetsen (bijv. Van der Vleuten et al., 2012; De Jong et al., 2019; Jamieson et al., 2017; Schut et al., 2020). Op de tweede plaats zijn dat (in de cellen) de twaalf principes van Heeneman en collega’s (2021). Deze principes zijn in een consensusbijeenkomst bepaald op basis van een vergelijking van verschillende opleidingen in het gezondheidszorgdomein, waarbinnen de oorsprong ligt van programmatisch toetsen. En tot slot zijn dat (in de kolommen) de drie thematische clusters die Torre en collega’s (2021) maken op basis van de principes van Heeneman en collega’s (2021). De themapagina programmatisch toetsen is uitgewerkt aan de hand van deze drie thematische clusters. 

    1. Rijen: Baartman et al. (2020). Zes principes, gebaseerd op onder andere Van der Vleuten et al., 2012; De Jong et al., 2019; Jamieson et al., 2017; Schut et al., 2020.  
    2. Cellen: Heeneman et al. (2021). Twaalf principes, gebaseerd op Van der Vleuten et al. (2010; 2012; 2017; 2019); Van der Vleuten & Schuwirth, (2005) en een consensusbijeenkomst.  
    3. Kolommen: Torre et al. (2021). Driedeling op basis van de twaalf principes van Heeneman et al. (2021). 

    Tabel: theoretische principes

     Mix van toetsvormen binnen een continuüm van ‘stakes’Continue zinvolle feedback om de dialoog te bevorderenRechtvaardige en geloofwaardige besluitvormingsprocessen opzetten
    Beoogde leerresultaten vormen de ruggengraat van het programma en vormen de basis voor datapunten en aggregatie. De keuze voor datapunten is gebaseerd op de passendheid bij de beoogde leerresultaten.  Informatie uit datapunten wordt geaggregeerd naar de leerresultaten waarover een beslissing wordt genomen. 
    Een mix van verschillende datapunten wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de ontwikkeling van studenten. Er is een mix aan verschillende soorten datapunten.  Alle toetsvormen zijn slechts datapunten.  
    Alle datapunten zijn gericht op het optimaliseren van feedback en hebben geen betrekking op pass/fail-beslissingen. Zak/slaagbeslissingen worden niet genomen op basis van een enkel datapunt. Elk datapunt wordt geoptimaliseerd voor leren door betekenisvolle feedback te verstrekken.   
    Een continue dialoog over datapunten, feedback en zelfregulering.  
    • Tussentijdse medium stakes beslissingen hebben als doel voortgang te bespreken en vervolgstappen in leren te bepalen.  
    • Studenten hebben regelmatig gesprekken met docenten waarin verzamelde datapunten worden besproken en geanalyseerd.  
    • Het eigenaarschap van studenten wordt bevorderd doordat studenten eigen keuzes maken voor vervolgstappen in leren, gebaseerd op datapunten. 
    		 
    Er is een evenredige verhouding tussen het aantal datapunten en de zwaarte van de beslissing. Een low-high stakes continuüm vervangt het onderscheid tussen formatief en summatief.    Hoe zwaarder de beslissing, hoe meer datapunten nodig zijn als basis voor die beslissing. 
    Hoe hoger de inzet van de beslissing, hoe meer expertise van de beoordelaar nodig is.   High stakes beslissingen zijn holistisch van aard en worden genomen op een robuuste wijze. 

    Overgenomen uit: Van Schilt-Mol, T. & Baartman, L. (2024). Programmatisch toetsen: een verdieping.  

    Baartman, L., Van Schilt-Mol, T., & Van der Vleuten, C. (2020). Programmatisch toetsen: Ervaringen en voorbeelden uit de praktijk. Amsterdam: Boom uitgevers. 

    De Jong, L. H., Bok, H. G., Kremer, W. D. J., & van der Vleuten, C. P. M. (2019). Programmatic assessment: Can we provide evidence for saturation of information? Medical Teacher, 41(6), 678-682. https://doi.org/10.1080/0142159X.2018.1548909 

    Heeneman, S., de Jong, L.H., Dawson, L.J., Wilkinson, T.J., Ryan, A., Tait, G.R., Rice, N., Torre, D., Freeman, A. & van der Vleuten, C.P.M. (2021). Ottawa 2020 consensus statement for programmatic assessment – 1. Agreement on the principles. Medical Teacher 43(10), 1139-1148. https://doi.org/10.1080/0142159x.2021.1957088 

    Jamieson, J., Jenkins, G., Beatty, S., & Palermo, C. (2017). Designing programmes of assessment: a participatory approach. Medical Teacher, 39(11), 1182-1188.

    Schut, S., Maggio, L. A., Heeneman, S., Van Tartwijk, J., Van der Vleuten, C., & Driessen, E. (2021). Where the rubber meets the road: An integrative review of programmatic assessment in health care professions education. Perspectives on Medical Education, 10(1), 6-13. https://doi.org/10.1007/s40037-020-00625-w 

    Torre, D., Rice, N. E., Ryan, A., Bok, H., Dawson, L. J., Bierer, B., Wilkinson, T. J., Tait, G. R., Laughlin, T., Veerapen, K., Heeneman, S., Freeman, A., & van der Vleuten, C. (2021). Ottawa 2020 consensus statements for programmatic assessment–2. Implementation and practice. Medical Teacher, 43(10), 1149–1160. https://doi.org/10.1080/0142159X.2021.1956681 

    Van der Vleuten, C. P. M., Schuwirth, L. W. T., Driessen, E. W., Dijkstra, J., Tigelaar, D., Baartman, L. K. J., et al. (2012). A model for programmatic assessment fit for purpose. Medical Teacher, 34(3), 205-214. https://doi.org/10.3109/0142159x.2012.652239 

    Van Der Vleuten, C. P., & Schuwirth, L. W. (2005). Assessing professional competence: from methods to programmes. Medical education, 39(3), 309-317.

    Van Schilt-Mol, T. & Baartman, L. (2023). Programmatisch toetsen. In H. van Berkel, A.Bax, D. Joosten-ten Brinke, K. Beekman & T. van Schilt-Mol. (Red.), Toetsen in het Hoger Onderwijs. Hoofdstuk 8, pp. 109-119. Boom Uitgevers. 

    Thema
    Programmatisch toetsen Formatief handelen, evalueren, toetsing Didactiek en pedagogiek
    Sectoren
    ho mbo
    Extra interessant voor
    Onderwijspraktijk School-/instellingsbeleid
    Type
    Handvat

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Overzichtsartikel

      Programmatisch toetsen en lerend kwalificeren: toetsen om te leren én te beslissen

      mbo ho

      Bij programmatisch toetsen staat de algehele ontwikkeling van een student centraal, vanuit een holistische benadering. Ook ligt er meer nadruk op feedback en leren in plaats van beslissen.

      Lees verder
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Formatief evalueren en programmatisch toetsen

      ho

      Hoe kan de cyclus van formatief evalueren helpen om de leer- en beslisfunctie van programmatisch toetsen vorm te geven? Bekijk deze masterclass.

      Bekijk
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Toetskwaliteit

      ho

      Hoe zorg je voor de toetskwaliteit en hoe borg je die? Vind verschillende manieren om hiermee aan de slag te gaan, ondersteund met informatieve video’s en praktische tips.

      Lees verder bij programmatisch toetsen
    Terug naar boven