Beter reflecteren op keuzes rondom afstuderen
Het afstuderen bij de opleiding Bedrijfskunde is recent vernieuwd waarbij diverse soorten beroepsproducten kunnen worden opgeleverd. Dit biedt flexibiliteit en keuzevrijheid, maar roept ook onzekerheid op bij studenten. Zij ervaren namelijk dilemma’s bij het maken van dit soort keuzes. De opleiding verwacht dat studenten bij hun afstuderen zelfstandig keuzes kunnen maken, maar de gebruikelijke reflectiemethoden blijken ontoereikend.
Het doel van dit project is om studenten beter te ondersteunen bij hun afstuderen door een reflectietool te ontwikkelen. Uit een pilot bleek de Sensemaker app tot meer betekenisvolle reflectie en meer intrinsieke motivatie voor gebruik te leiden. Daarmee leren studenten beter met dilemma’s omgaan met behulp van de Sensemaker app. Daarnaast levert de app de afstudeercommissie in real time inzicht op in de dilemma’s waarmee studenten worstelen en daarop kunnen gericht onderwijsinterventies worden ingezet. Ook docentbegeleiders kunnen met behulp van de app studenten betere begeleiding bieden bij hun professionele ontwikkeling.
Ontwikkeling van de innovatieve Sensemaker app
Bij dit project is gewerkt volgens de principes van Design Thinking en participatief actieonderzoek waarbij alle participanten nauw samenwerken. In herhalende cycli worden interventies bedacht, uitgevoerd en ervan geleerd.
De ontwikkeling van de innovatie heeft vertraging opgelopen doordat de ethische commissie het project stopzette vanwege ernstige AVG- en security-kwesties bij het gebruik van de app. Toen dat was opgelost en het project vervolgd kon worden bleek een cruciale functionaliteit in de app te ontbreken; een kwestie die niet helemaal is opgelost door de leverancier. Dit beperkte het gebruiksgemak en de meerwaarde voor studenten. Het bleef vooral een dataverzamelingstool en minder een reflectietool zoals beoogd.
Tussentijds is met vragenlijsten de ervaring van afstudeerders en docenten in kaart gebracht, zijn er informele gesprekken gevoerd over het gebruik en is er een online ontwerpsessie georganiseerd met studenten. Ook is een expert studentbegeleiding geraadpleegd. Op basis daarvan zijn er kleine aanpassingen aan het framework gedaan.
App werkt niet beter dan traditionele reflectiemethoden
Uiteindelijk hebben 74 van de 159 (46,5%) afstudeerders gebruikgemaakt van de app en zijn in totaal 224 narratieven geüpload. Deze zijn overgedragen aan de afstudeercommissie die ze nader zal analyseren en gebruiken voor onderwijsverbetering.
Uit de evaluaties blijkt dat studenten overwegend positief waren over de app. Het heeft hen ondersteund bij het behalen van de leeruitkomsten. Het framework bevatte diverse vragen die ze op de juiste manier aan het denken zette over relevante kwesties.
De app zelf bood echter geen duidelijke meerwaarde ten opzichte van traditionele reflectiemethoden. De bedoeling was dat de app iets zou bieden na de reflectie: een overzicht, een conclusie of tips. Deze aanvullende functionaliteiten werden door de leverancier beloofd maar nooit waargemaakt (zoals automatische reminders, exportfunctie en overzichtsweergave), of waren ze niet haalbaar (zoals conclusies en inzichten). Dit maakt dat de app niet aan te raden is om te gebruiken als reflectietool. Het blijft vooral een dataverzamelingstool; de licentiekosten wegen hier niet tegenop. De onderliggende concepten, het reflecteren met driehoeken, blijken wel doelmatig en zijn zonder app toe te passen (zie Van der Merwe (2019)).
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | Bedrijfskunde, ongeveer 160 afstudeerders |
| Ontwikkelperiode: | 2021-2023 |
| Opzet projectteam: | Projectleider, 2 projectleden (2021-2022), senior onderzoeker als adviseur |
| Bestede aantal ontwikkeluren: | 470 |
| Totale budget: | EUR 50.000 |
Relevante publicaties
- Boog, B. (2007). Handelingsonderzoek of Action Research. Kwalon, 34(1), 13–19
- Luken, T. (2010). Problemen rond reflectie. De risico’s van reflecteren nader bezien. Handboek Effectief Opleiden, 52, 263–290.
- Ramsey, C. (2005). Narrative : From learning in reflection to learning in performance. Management Learning, 36(2), 219–235. https://doi.org/10.1177/1350507605052558
- Schilder, P., Munneke, L., & Andriessen, D. (2019). Maak afstudeerwerk relevant voor opleiding én praktijk: andere kijk op het beoordelen van afstudeerwerk. Thema Hoger Onderwijs, (3), 64–69. Retrieved from https://surfsharekit.nl/publiek/hu/06bedd80-f61b-47e1-a0adf6426b091a74&…;
- Van der Merwe, S. E., Biggs, R., Preiser, R., Cunningham, C., Snowden, D. J., O’Brien, K., Goh, Z. (2019). Making Sense of Complexity: Using SenseMaker as a Research Tool. Systems, 7(2), 25. https://doi.org/10.3390/systems7020025
