Een integrale aanpak voor duurzaamheidsvraagstukken
De opwarming van de aarde, voedselzekerheid en verlies van biodiversiteit zijn voorbeelden van complexe duurzaamheidsvraagstukken. Om daar antwoorden op te vinden is samenwerking en interactie nodig tussen verschillende belanghebbenden, academische disciplines, culturen en instituties. Het onderwijs moet studenten hierop voorbereiden en hun vermogen ontwikkelen om vraagstukken integraal te benaderen. Zo moeten ze onder andere tegenstrijdige doelen kunnen verenigen, systeemdenken ontwikkelen en kunnen samenwerken over de grenzen van disciplines en instituten heen.
Leermechanismen in transdisciplinair leren
Er is weinig bekend over de leerdoelen, onderwijsactiviteiten en beoordelingsmethoden die geschikt zijn voor transdisciplinaire onderwijsprogramma's. Leerdoelen en succescriteria zijn niet altijd concreet. Het is ook moeilijk om zichtbaar te maken wat studenten precies geleerd hebben in een innovatief complex project. Uit theorieën over grensoverschrijdend leren blijkt dat grenzen de krachtigste plekken zijn om te leren, maar dat het overschrijden ervan niet gemakkelijk is. Studenten moeten ‘Boundary Crossing’ competenties ontwikkelen: het vermogen om te werken en communiceren over verschillende praktijken heen.
Bij transdisciplinair leren spelen vier leermechanismen een rol:
- Identificatie, van eigen expertise en perspectief, en dat van de andere betrokkenen
- Coördinatie, het organiseren en faciliteren van effectieve samenwerking tussen mensen over de grenzen heen
- Reflectie en perspectiefvorming tussen verschillende praktijken en leren van elkaars perspectieven
- Transformatie, het co-creëren van nieuwe kennis door de verschillende perspectieven rond de grens te combineren
Inzicht in transdisciplinair leren: Boundary Crossing Rubric
De vraag van dit onderzoek is welk instrument inzicht kan geven in het verklaren, stimuleren en waarderen van wat studenten leren in transdisciplinaire duurzaamheidsprojecten. Om daar een antwoord op te vinden zijn van een twintigtal duurzaamheidsprojecten in regionale leeromgevingen gegevens en interventies geanalyseerd. Daarvoor zijn verschillende methoden en rondes van data-verzameling gebruikt.
De Boundary Crossing Rubric (BC-rubric) is speciaal voor transdisciplinair onderwijs ontworpen. De rubric operationaliseert de vier leermechanismen in criteria en prestatieniveaus, een beschrijving van concreet studentgedrag dat bij samenwerking tussen partners hoort en bij leren in transdisciplinaire duurzaamheidsprojecten.
BC-rubrics zijn in samenspraak met docenten van verschillende opleidingen besproken en verfijnd. Het is een generiek instrument dat ook voor andere transdisciplinaire projecten is te gebruiken. Vooral als het om processen gaat die gericht zijn op co-creatie van kennis, innovatie en transformatie en waarbij leerresultaten vaak onvoorspelbaar zijn, kan het een bruikbaar instrument zijn.
Uit eerste ervaringen met het gebruik ervan geven docenten aan dat ze meer inzicht en houvast hebben om studentengroepen goed te kunnen te coachen. Studenten blijken diepgaander te kunnen reflecteren op de samenwerking met partners buiten het onderwijs.
Lees het volledige artikel en bekijk de rubric
Onderzoeksteam: Judith Gulikers en Carla Oonk (WUR)
