Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Rekenen-wiskunde
Thema

Rekenen-wiskunde in sbo en (v)so

  • Primair onderwijs
  • (Voortgezet) speciaal onderwijs

Veel leerlingen in het speciaal basisonderwijs (sbo), speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) hebben vanaf de start van hun schoolloopbaan een achterstand in rekenvaardigheid. Hoe kun je rekenzwakke leerlingen in het sbo, so en vso het meest effectief ondersteunen?

Contactpersoon voor deze pagina
profielfoto Suzanne
Suzanne van den Berg
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over rekenen in het sbo, so en vso?

Rekenzwakke leerlingen in het sbo, so en vso profiteren het meest van een aangepaste methodiek met meer inhoudelijke instructie. Het gaat dan vooral om een zorgvuldige en systematische opbouw van kennis en vaardigheden van inhouden die passend zijn voor hun verdere schoolloopbaan. Het is belangrijk om niet alleen te focussen op het aanleren van de basisvaardigheden, maar daarnaast ook expliciet aandacht te besteden aan meten, meetkunde en verbanden. Het is voor deze leerlingen van belang dat de leraar het gebruikelijke methodeaanbod durft los te laten en keuzes maakt in rekenaanbod, waar de leerling in de praktijk meer mee uit de voeten kan. Naast een specifieke inhoudelijke keuze van de aan te bieden rekenstof, is voor de meeste leerlingen een structuur verlenende instructie, waarin met materiële voorbeelden en expliciete inoefening wordt gewerkt, het meest effectief.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Rekenvaardigheid bij rekenzwakke leerlingen verbeteren

      po (v)so
    Veel leerlingen in het speciaal basisonderwijs (sbo), speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso) hebben vanaf de start van hun schoolloopbaan een achterstand in rekenvaardigheid.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met rekenen voor leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met rekenen voor leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Beter leren rekenen door meer aandacht voor taal

    po vo (v)so
    Leerlingen hebben taal nodig om te leren rekenen. Een onderzoeksteam ontwikkelde een stappenplan om leraren in vier stappen te helpen bij het doordenken van de taal bij een rekenopgave.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Dyscalculie! Wat nu?

    po (v)so
    Wat kan je doen voor kinderen met dyscalculie? Werk vanuit eenvoudige rekenhandelingen, focus op begrip en maak stof minder abstract. Lees hier meer tips, aan de hand van Tonny in groep 6.
    Lees verder bij Didactief

  • Praktijkvoorbeeld

    Toetsen voor speciale leerlingen

    po (v)so
    Cito ontwikkelde ‘Toetsen voor speciale leerlingen’, voor kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Wat zijn de kenmerken van deze toetsen? En welke informatie kun je eruit halen?
    Lees verder bij JSW
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Oefenen met rekenautomatisering helpt leerlingen om hun rekenvaardigheden te verbeteren. Waarschijnlijk geldt dit ook voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso) cluster 3. Hoewel er weinig specifiek onderzoek is naar rekenautomatisering bij vso-leerlingen, laten studies bij leerlingen met leerstoornissen en leerachterstanden zien dat gestructureerd oefenen positieve effecten heeft. Dat geldt vooral voor een combinatie van strategie-instructie en oefening.

Lees meer

Geactualiseerd: 28 maart 2023

Het aanbieden van reken- en wiskundeonderwijs in betekenisvolle contexten bevordert de sociale redzaamheid van zeer moeilijk lerende leerlingen uit het voorgezet speciaal onderwijs. Dit geldt ook voor basale rekenvaardigheden. De kans op transfer is groter wanneer leerlingen kennis, vaardigheden en inzichten leren in de setting waarin ze de vaardigheden moeten gebruiken. Systematische instructie is het effectiefst om deze leerlingen rekenkennis en -vaardigheden aan te leren. Het gebruik van ict kan alledaagse contexten simuleren.

Lees meer

Constructivistische rekenmethoden, zoals realistisch reken-wiskundeonderwijs, leveren geen betere resultaten op dan traditionele methoden zoals directe instructie, maar ze doen er ook niet voor onder. De rekenprestaties hangen samen met de kennis en vaardigheden van de leraar, de interactie tussen leraar en leerlingen en de aandacht en tijd voor rekenen-wiskunde. Rekenzwakke leerlingen lijken problemen te ondervinden bij relatief open didactische methoden, omdat zij meer behoefte aan structuur hebben dan betere rekenaars.

Lees meer

Geactualiseerd: 27 november 2023

Kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben een vertraagde taal- en spraakontwikkeling. Ze kunnen ook moeite hebben met (voorbereidend) rekenen, vooral met rekentaken die een beroep doen op verbale verwerking. Het is daarom belangrijk dat leerkrachten en begeleiders gericht de ontwikkeling van rekentaal ondersteunen. Daarnaast is het beter als kinderen met een TOS een beperkt aantal taken en/of strategieën krijgen aangeboden. En bij voorkeur worden ouders betrokken bij het stimuleren van de taal- en rekenvaardigheid.

Lees meer

Leerlingen met een slecht handschrift hebben vaak problemen bij het maken van rekensommen. Dat komt doordat zij hun eigen handschrift niet goed lezen of sommen bijvoorbeeld slordig opschrijven. Als leraar kun je met aandacht voor de fijne motoriek leerlingen helpen hun handschrift te verbeteren. Vooral overschrijven van teksten en het natekenen van figuren kunnen helpen om beter te leren schrijven en dat kan waarschijnlijk de rekenprestaties verbeteren.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen. 

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven