Leren met de Stad in Leiden

In Leiden wordt gewerkt aan een kennisinfrastructuur die erop gericht is actuele lokale maatschappelijke vraagstukken te integreren in het onderwijs en onderzoek van de Leidse kennisinstellingen en deze theorie weer terug in de praktijk te brengen (Ploeg e.a., 2021). Ploeg, Piet-Hein, Haverkort, Esther, Haaren, Marieke, Van der Ven, Djulianti. (2021). Aanvraag CDKM City Deal Kennis Maken OCW.
Dit doen zij vanuit het project Leren met de Stad, opgezet door de Hogeschool Leiden, Universiteit Leiden en de gemeente Leiden.

Leren met de Stad (LmdS) wil binnen een kennisinfrastructuur een kenniscyclus op gang brengen: onderwijs- en onderzoeksactiviteiten die zijn gericht op zichtbare en concrete resultaten die worden gedeeld daar en met wie dat nodig is. Essentieel hierin is het terugvloeien van kennis en ervaringen vanuit deze leeromgevingen naar het curriculum en weer terug naar de praktijk. Het maakt de cirkel rond en houdt het onderwijs relevant en actueel. Hierdoor sluiten de competenties van de studenten beter aan bij de beroepspraktijk. De instrumenten die hiervoor worden ingezet zijn de bestaande en nog te ontwikkelen (fysieke) leeromgevingen zoals Leren met de Stad l Op locatie en de leergemeenschap STAD.

Leergemeenschap STAD

Samenwerken is een kenmerkend onderwerp van de LmdS methodiek. Binnen het project Leren met de Stad is de Leergemeenschap STAD ontstaan: een leergang voor docenten, onderzoekers en stadspartners om samen een methodiek en werkwijze te ontwikkelen met de hoofdvraag: Hoe kan je het beste in samenwerking onderwijs met maatschappelijke impact creëren en duurzaam onderdeel laten zijn van het curriculum en de uitvoeringsagenda van de stadspartners?

In de Leergemeenschap STAD trainen docenten, onderzoekers, ambtenaren en maatschappelijke partners elkaar in de competenties om onderwijs met of binnen een externe leeromgeving te ontwikkelen. Van het beter laten aansluiten van vraagstukken bij onderwijs en onderzoek tot de onderwijsmethoden die daarbij passen. Denk aan onderwerpen als acquisitie, reflectievaardigheden toepassen in het onderwijs, toetsen in de praktijk, ethiek rond het werken met kwetsbare groepen. Bovendien is het delen van ervaringen en netwerken een belangrijk onderdeel van deze leergemeenschap. Een actieve rol voor de zogenaamde “eindgebruikers": bewoners en studenten is erg van belang om vanaf de ontwerp tot de opleveringsfase het onderwijs zo te ontwikkelen en organiseren dat het aansluit op hun (leer) behoefte om het te kunnen toepassen.

Focus en inzicht in gedeelde urgenties wordt gecreëerd door een gemeenschappelijke onderzoeks- en uitvoeringsagenda op te stellen.

Leidse leeromgeving in de stad

Leren met de Stad l Op Locatie is een fysieke locatie in Leiden Noord, een wijk met sociaaleconomische uitdagingen zoals eenzaamheid of een laag inkomen. Vanuit deze locatie werken studenten aan maatschappelijke vraagstukken zodat hun kennis direct ten goede komt aan de stad Leiden en haar inwoners. Tegelijkertijd kunnen studenten in de praktijk leren van en met (kwetsbare) bewoners uit de wijken van Leiden. Studenten doen dit altijd als onderdeel van hun studie, bijvoorbeeld in het kader van een minor, vak of stage, of een afstudeeropdracht. Leren met de Stad gaat uit van een interdisciplinaire aanpak door verschillende opleidingen, organisaties en kennisinstellingen met elkaar te verbinden. Studenten van verschillende opleidingen (hbo & wo) kunnen bijvoorbeeld ieder vanuit hun eigen expertise gezamenlijk werken aan een gemeenschappelijk thema, zoals gezondheid, schuldenproblematiek, eenzaamheid of vitaliteit.

Een voorbeeld van een activiteit om gezamenlijk te ontwikkelen binnen de Leergemeenschap zijn de onderzoekateliers. In deze ateliers studeren hbo-studenten (Hogeschool Leiden) en wo-studenten (Universiteit Leiden) van verschillende opleidingen af op gemeenschappelijke thema’s zoals:

• Vitaliteit & gezondheid in de wijk (o.a. eenzaamheid, mentale gezondheid, gezond gewicht)
• Veiligheid (o.a. criminaliteit, sociale cohesie, subjectief veiligheidsgevoel)
• Circulariteit (o.a. afval)
• Armoede & schulden (o.a. rechtstoegankelijkheid van kwetsbare doelgroepen).

Iedere student zal dit onderwerp in eerste instantie vanuit de eigen discipline en perspectief benaderen en onderzoeken waarbij gebruik wordt gemaakt van elkaars kennis en vaardigheden. Daarbij volgen de studenten gewoon hun eigen afstudeertraject volgens de richtlijnen van hun opleiding.

Er wordt naar gestreefd om zoveel mogelijk studenten, docenten en stadspartners “Op Locatie” te laten werken, zodat ze in de haarvaten van de wijk zitten en de dynamiek en problematiek van de wijk zelf kunnen zien, horen, ruiken en “voelen”. Op Locatie spreken ook vele gastsprekers uit de praktijk en de wetenschap rondom verschillende thema’s , ter inspiratie en verdieping. Op Locatie werken de studenten ook samen binnen het thema of met andere onderzoekateliers, waardoor er een veel bredere blik ontstaat.

Voor studenten is het vaak prettig om op deze gestructureerde manier met hun onderzoekopdracht bezig te zijn, daar begeleiding bij te krijgen en steun aan elkaar te hebben.

De eindproducten van de studenten kenmerken zich naast de wetenschappelijke interventies tot concrete resultaten waarin de wederkerigheid met de wijk voorop staat. Denk aan een training, interventie of voorlichting ontwikkelen en geven aan een specifieke doelgroep. Daarbij is er veel ruimte om zelf in te vullen hoe dit uiteindelijke beroepsproduct eruit zal zien.