Is less just perfect? Coping with perfectionist ideals

Leren omgaan met perfectionisme

Vandaag de dag ervaren veel studenten een toenemende prestatiedruk die vaak leidt tot mentale gezondheidsproblemen zoals burn-out, depressie, prestatieangst of tot het gebruik van ‘smart drugs’. De redenen hiervoor liggen onder ander in veeleisende maatschappelijke idealen van perfectionisme en hoge prestaties - een cultuur van zelfoptimalisatie die soms leidt tot de indruk dat we onszelf ‘dood verbeteren’. 

Dit project is bedoeld om een educatieve en sociale omgeving te verfijnen die de veerkracht, de weerstand en het welzijn van studenten ondersteunt. Op deze manier draagt het project bij aan de ontwikkeling van onderwijsprogramma's die studenten en docenten helpen om te gaan met hun eigen ambities, met de verwachtingen van anderen en om een gezond en compleet zelfbegrip te ontwikkelen als verantwoordelijke, autonome en sociale kunstenaars, onderzoekers, docenten - en unieke individuen. 
Luisteren naar zowel studenten als docenten en een beter begrip creëren van de risico's van perfectionisme is daarbij een belangrijk uitgangspunt. 

Praten en luisteren in een veilige sfeer

Er is gebruik gemaakt van onderzoek over zelf-optimalisatie, studentenwelzijn en perfectionisme om het project theoretisch vorm te geven en de resultaten te interpreteren. Perfectionisme is een groot thema onder studenten en docenten. Het onderwerp ligt gevoelig en is veel schaamte aan verbonden. Voor het delen van concrete problemen, zoals prestatiedruk, faalangst of negatief perfectionisme is het uiterst belangrijk een open en veilige atmosfeer te creëren. Daarom is ervoor gekozen de sessies door een externe partij te laten verzorgen. De methode van socratische gesprekken is toegepast. Er is gefocust op het ouderwetse face-to-face gesprek en luisteren. Dit bleek in het bijzonder door corona een behoefte te zijn van zowel studenten als docenten. 
Het project en de voortgang hebben wel last gehad van de coronamaatregelen; ook roostertechnische problemen en werkdruk speelden mee. Aan de andere kant was dat ook positief, want daardoor konden coöperaties worden opgebouwd en kunst(performance) in het project worden geïntegreerd, bijvoorbeeld Creatives with unseen Disabilities. 

Het onderwerp van dit project laat ook veelzijdigheid en verschillende perspectieven op het fenomeen zien, niet enkel als negatief (prestatiedruk) te herkennen, maar ook als positieve motivatie (passie, creativiteit, iets goed willen doen, opgaan in wat je doet); naar de individuele en institutionele bronnen en ‘oplossingen’ voor perfectionisme zoeken.

Socratische gesprekken; focus van concurrentie naar creatieve samenwerking

Na afloop van elke workshop is er met de deelnemers geëvalueerd; ook is er een afsluitend evaluatiegesprek gevoerd. De opbrengst van het project is dat er inzicht is gekomen in individuele en collectieve bronnen van perfectionisme, vanuit het perspectief en de ervaring van de betrokkenen.

Aanbevelingen zijn dat de methode van socratische gesprekken wordt aangehouden, waar in een veilige ruimte de focus op ervaring en behoeftes van studenten ligt. Docenten zouden onderling kritischer kunnen reflecteren op hun eigen perfectionisme en de rol die ze zelf als voorbeeld spelen. Op institutieniveau kan een diversifiëring van voorbeelden (onderwijzers) en idealen (van filosofie en kunst) helpen, en de focus verschuiven van concurrentie (voor iedereen zichtbare cijfers, vergelijken van prestaties, oriëntatie aan objectieve en strikte standaards) naar meer creatieve samenwerking.

Relevante publicaties 

• Bauer, K. (2018). Cognitive self-enhancement as a duty to oneself? A Kantian perspective Southern Journal of Philosophy, 56(1), 36-58. https://doi.org/10.1111/sjp.12267
• Cam, P. (2020) Philosophical Inquiry: Combining the Tools of Philosophy with Inquiry Based Teaching and Learning. Rowman & Littlefield.
• Feste, C., Anderson, R. (1995) Empowerment: Form Philosophy to Practice, Patient Education and Counseling, 26(1-3), pp. 139-144. https://doi.org/10.1016/0738-3991(95)00730-N
• Flett, G., & Hewitt, P. (2014) A Proposed Framework for Preventing Perfectionism and Promoting Resilience and Mental Health among Vulnerable Children and Adolescents. Psychology in the Schools, 51, pp. 899-912. http://dx.doi.org/10.1002/pits.21792
• Greenspon, T.S. (2014). Is there an antidote to perfectionism? Psychology in the Schools, 51(9), 986–998. https://psycnet.apa.org/doi/10.1002/pits.21797

Producten of presentaties over dit project 

• Just normal? Why normality needs diversity - workshop (Katharina Bauer, Maren Wehrle). Part of the monthly sessions of the initiative: Creatives with unseen disabilities, WORM, Rotterdam. 
  https://www.linkedin.com/posts/katharina-bauer-89a42a147_creatives-with-unseen-disabilities-activity-6996479703351971840-AY8Y en https://worm.org/production/creatives-with-unseen-disabilities/ - 18 juni 2022