Een mensgerichte houding ontwikkelen
Ontwerpstudenten van de opleiding Communicatie en Multimedia Design hebben aan het begin van hun studie nog geen mensgerichte houding. Dit is een houding waarbij studenten (eind)gebruikers centraal stellen door rekening te houden met hun wensen. Met andere woorden, ze hebben dan empathie voor de (eind)gebruiker.
Binnen ontwerponderwijs wordt onder empathie verstaan: het inleven in de gebruiker en in de context. Omdat beginnende studenten de begrippen empathie en mensgerichte houding nog niet kennen, kunnen zij nog geen goede ontwerpbeslissingen nemen die passen bij de context.
Het doel van dit project was daarom om de mensgerichte houding bij studenten te ontwikkelen. Het projectteam heeft gekozen om dit te doen via het thema Gezonde Leefstijl, omdat dit een actueel thema is en bij de belevingswereld van studenten aansluit. Door studenten hun eigen leefstijl in kaart te laten brengen, worden zij zich bewuster van hun eigen gedrag. Hiermee versterkt hun verbintenis met het vraagstuk en met de doelgroep.
Mensgerichte houding ontwikkelen tijdens Design Challenge
Het project moest passen binnen het reguliere onderwijs en daarom heeft de projectleider gekozen om het uit te voeren tijdens de zogeheten Design Challenge van tweedejaarsstudenten. Hierbinnen kregen studenten allemaal de opdracht om Rotterdammers tot een gezonde leefstijl te motiveren. De studenten werden onderverdeeld in vier klassen met ieder een eigen opdrachtgever en projectdocent.
Twee klassen startten bij aanvang van de Design Challenge met het BRAVO-model als interventie en twee klassen startten zonder interventie. BRAVO staat voor Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontspanning. Het BRAVO-model moest studenten helpen om de context beter te begrijpen. Studenten die dit model gebruikten binnen hun opdracht brachten gedurende vier dagen hun eigen leefstijl in kaart en legden dit vast in een leefstijldagboek. Daarna benaderden zij de doelgroep. De studenten die het model niet gebruikten, benaderden gelijk de doelgroep.
COVID-19 zorgde voor drie uitdagingen
Maar half maart 2020 zorgde de lockdown voor drie uitdagingen. Ten eerste was er alleen nog maar online contact mogelijk tussen doelgroep, studenten, docenten en opdrachtgevers. Doordat studenten geen fysiek contact meer hadden, werden ze zich ineens bewust van hun eigen situatie en isolement. Ook waren studenten nu aangewezen op hun klassenteams en eigen docent en dit beïnvloedde het eindresultaat.
De tweede uitdaging was dat de opdrachtgevers door COVID-19 geen of weinig tijd meer hadden. Veel studententeams zijn daarom op zoek gegaan naar een vervangende doelgroep.
Ten derde moest de projectleider het onderzoek omzetten van een quasi-experimenteel onderzoek naar een fenomenologisch onderzoek. Dit houdt in dat een verschijnsel wordt beschreven zoals mensen het in hun dagelijks leven ervaren. De groepen die het BRAVO-model gebruikten en de groepen die dit niet deden, werden niet meer met elkaar vergeleken.
Vier empathiestijlen en vier stijlen van lesgeven als uitkomst
Om vast te stellen of studenten de mensgerichte houding hadden ontwikkeld, analyseerde de projectleider data uit drie evaluatie- en beoordelingsmomenten, een posterpresentatie, en de tussen- en eindbeoordelingen van de studentprojecten. Ook heeft ze interviews afgenomen bij de studenten.
Vier verschillende empathiestijlen
Uit interviews bleek dat studenten nog niet de tools hadden om individueel gevonden inzichten van empathie bij de doelgroep om te zetten naar een collectief gedeeld empathisch inzicht. Wel kon de projectleider vier verschillende empathiestijlen bij de studenten onderscheiden en benoemen. Dit zijn immersieve empathie, introspectieve empathie, pragmatische empathie en professionele empathie.
Introspectie door lockdown
De introspectie van studenten was het meest zichtbaar in studenten hun eigen beleving tijdens de lockdown, maar het werd niet gekoppeld aan de opdracht en de doelgroep. Introspectie houdt in dat studenten het vermogen hebben om op een afstand naar hun eigen gedachten, gevoelens, gedrag en motieven te kijken. Het is belangrijk dat studenten hun individuele inzichten naar gemeenschappelijke inzichten kunnen vertalen.
Vier stijlen van lesgeven
Tijdens de analyse heeft de projectleider ook gekeken naar stijlen van lesgeven, omdat dat van invloed bleek te zijn op het proces, de signatuur van de klassenteams en de eindresultaten. Hierbij ontdekte zij vier stijlen van lesgeven: adaptief en synthese, structuur in proces, methodes in onderzoek en autonome houding. Een combinatie van deze vier (leer)stijlen is voor studenten belangrijk om hun ontwerpproces in te kunnen richten.
Duurzame inzet via vervolgopdracht en trainingsworkshop empathie
De resultaten uit het huidige project worden duurzaam ingezet via een vervolgopdracht met het Kenniscentrum ‘Creating 010’ en de TU Delft. Binnen deze opdracht gaat studente Ronja Strikkers, MA-IO, TU Delft, een tool ontwerpen die ontwerpstudenten helpt bewust empathie toe te passen gedurende het ontwerpproces.
Daarnaast werden de resultaten breder ingezet via een trainingsworkshop met tweedejaarsstudenten. Binnen het huidige project bleken studenten namelijk nog niet te begrijpen hoe ze empathie in moesten zetten. Daarom werd gekeken welke tastbare vaardigheden studenten nodig hebben om empathisch te kunnen ontwerpen. Dit leverde vijf belangrijk vaardigheden op: actief luisteren, zelfbewustzijn, stakeholders betrekken, waardevolle informatie vinden en inbeelden en begrijpen. Via de trainingsworkshop konden studenten deze vijf vaardigheden via mini-activiteiten trainen. De workshop eindigde in waardevolle inzichten en de resultaten zijn veelbelovend om een tool te ontwikkelen waarmee studenten empathie kunnen ontwikkelen, operationaliseren en inzetten binnen ontwerponderwijs.
Vijf meest relevante publicaties voor dit project
- Strikkers, R.(2021) Empathic Habits: Improving conscious use of professional empathy within design education. Industrial Design Engineering, TU Delft.
- Gemeente Rotterdam (2019). Gezond 010: het akkoord, Elke Rotterdammer een stap dichterbij een gezonde leefstijl.
- Kouprie, M., & Visser, F. S. (2009). A framework for empathy in design: stepping into and out of the user's life. Journal of Engineering Design, 20(5), 437-448.
- Sleeswijk Visser, F. (2009). Bringing the everyday life of people into design.
- Smeenk, W. (2019). Navigating empathy: empathic formation in co-design. [Dissertatie 1 (Onderzoek TU/e / Promotie TU/e), Industrial Design]. Technische Universiteit Eindhoven.
- Xue, H., & Desmet, P. M. (2019). Researcher introspection for experience-driven design research. Design Studies, 63, 37-64.
Opgeleverde producten en presentaties
- Interview over de design tool
- Artikel over studentenproject en het ontwerp van leefstijltechnologie
- Artikel over studentenproject en beloning
Comenius Teaching Fellow 2019
