Development of TOGETHER student-team workplaces to enhance interprofessional learning in health curricula

Behoefte aan betere interprofessionele kennis en competenties 

Mensen hebben steeds complexere zorgvragen. Dat komt door de vergrijzing en doordat mensen vaker tegelijkertijd meerdere chronische ziekten hebben (multimorbiditeit). Zorgpersoneel moet daardoor kennis en kunde uit verschillende disciplines kunnen combineren.  Tegelijkertijd verschuift steeds meer complexe zorg naar trans- of extramurale zorgnetwerken. Dat biedt meer mogelijkheden voor (goedkopere) gepersonaliseerde zorg in de leefomgeving van de patiënt. Interprofessionele zorgnetwerken, waarin professionals hun werk op elkaar afstemmen, zorgen voor aantoonbare verbetering van de kwaliteit van zorg. Voor de zorgvrager levert dat een betere gezondheid op en een beter functioneren.  

Deze ontwikkelingen vragen wel andere en dynamischer competenties van toekomstige zorgverleners. Daarom zijn in dit project interprofessionele leerwerkplekken ontwikkeld voor studenten van vijf opleidingen van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam. Deze leerwerkplekken maken deel uit van het lesprogramma van het vierjarig programma Interprofessionele Educatie (IPE). In de interprofessionele leerwerkplaatsen in de zorg kunnen studenten deze competenties met elkaar oefenen. Zodoende kunnen zij later interprofessioneel goed samenwerken en kunnen zij passende zorgarrangementen bieden.   

Ontwikkeling en inrichting van interprofessionele leerwerkplaatsen 

Omdat het ontwerpen van een interprofessionele leerwerkvorm met twee verschillende instellingen, vijf opleidingen en een ziekenhuisorganisatie een complexe zaak is, is gebruik gemaakt van het Spiraalmodel van Boehm.  Het creëren van draagvlak en bestuurlijke borging bij de verschillende deelnemers kostte enige tijd en aandacht. Ook de Covid-pandemie bracht vertraging met zich mee.  
Belangrijk bij de ontwikkeling van de interprofessionele leerwerkplekken is om de veiligheid van de studenten, de patiëntenzorg en de projectorganisatie te waarborgen. Daartoe zijn een helder supervisiemodel per afdeling en een werkboek met heldere taak- en procesbeschrijvingen voor alle deelnemers opgesteld, met daarin ook aandacht voor het interprofessionele groepsproces en de beoordeling.  De verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de patiëntenzorg, inclusief de dagelijkse selectie van patiënten, is in handen gelegd van lokaal werkende werkplekmanagementteams, samen met dagsupervisoren op elke klinische (onder)afdeling. Voor docenten en begeleiders is samen met het Training and Learning Centre (TLC) van de UvA een training ontwikkeld.  Gedurende de looptijd van het project zijn na evaluaties steeds verbeteringen aangebracht.  

Studenten ervaren actievere rol en meer verantwoordelijkheid  

Voor de evaluatie van dit project zijn enquêtes en interviews gehouden onder studenten geneeskunde, verloskunde en verpleegkunde, alsook onder supervisoren en stagebegeleiders.  Het eerste beeld dat naar voren komt is dat studenten overwegend positief zijn over hun actieve(re) rol. Zij voelen een grotere verantwoordelijkheid. Verder geven zij aan harder te studeren omdat ze ‘hun’ patiënt goed willen helpen.  

Bij het begin van het project zijn er doelen op teamniveau gesteld. De ervaring leert echter dat studenten verschillende leerstijlen en leercultuur hebben. Het is belangrijk om daar rekening mee te houden, en ook om alle lagen die op de afdeling werkzaam zijn te betrekken. Verder kunnen er in de organisaties onduidelijkheid over rollen, verantwoordelijkheden en werkschema’s ontstaan. Door gesprekken over het interprofessionele leerproces en zorgproduct is het inzicht hierover bij supervisoren veranderd.  

Verder kostte de ontwikkeling van de interprofessionele leerwerkplekken behoorlijk veel tijd. Daarom is het belangrijk om begeleiders tijd te geven, zowel vakinhoudelijk als op teamprocesniveau. Begeleiders die langdurig betrokken zijn geweest, waarderen de groei van de teams en ook hun eigen rol in de ontwikkeling van het concept. 

Werkboek ontwikkeld 

Het gehele ontwerp- en implementatieproces van de interprofessionele leerwerkplekken heeft geleid tot een generiek werkboek Interprofessionele Leerwerk Stageplaatsen. Dit werkboek zal worden gebruikt voor verdere uitrol van het concept op andere onderafdelingen binnen- en buiten Amsterdam UMC. Belangrijk daarbij is dat een lokaal projectteam de basisprincipes inpast in de lokale setting. Ontwerpprincipes zijn het CIHC-framework, boundary crossing als transactioneel werkmodel, en het ICF-model als kapstok om te komen tot een integraal zorgplan. Verder doet het werkboek suggesties voor te behalen leerdoelen en competenties (taxonomie van Bloom), leervormen en toetsing, veilige patiëntselectie, inrichting van de leerwerkplek, supervisie en begeleiding, dagindeling, met voorbeelden als bijlagen.

Relevante publicaties  

• Visser, C. L., Oosterbaan, S., Kvist, B. M., Croiset, G., & Kusurkar, R. A. (2020). Twelve tips on how to motivate healthcare professions students and their supervisors for Interprofessional Education. MedEdPublish, 9, 243. https://doi.org/10.15694/mep.2020.000243.1
• Embo, M., Driessen, E., Valcke, M., & van der Vleuten, C. P. (2015). Integrating learning assessment and supervision in a competency framework for clinical workplace education. Nurse education today, 35(2), 341-346. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2014.11.022
• McGettigan, P., & McKendree, J. (2015). Interprofessional training for final year healthcare students: a mixed methods evaluation of the impact on ward staff and students of a two-week placement and of factors affecting sustainability. BMC medical education, 15(1), 185. https://doi.org/10.1186/s12909-015-0436-9
• Tsakitzidis G, Van Royen P.  (2015) Leren interprofessioneel samenwerken in de gezondheidszorg. De Boeck.
• Anderson, L., Hean, S., O'Halloran, C., Pitt, R., & Hammick, M. (2013). Faculty Development for Interprofessional Education and Practice. In Y. Steinert (Ed.), Faculty Development in the Health Professions: A Focus on Research and Practice (pp. 287-310). Article Chapter 14 (Innovation and Change in Professional Education; Vol. 11). Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-007-7612-8_14 

Producten en presentaties over dit project  

• Werkboek Interprofessionele Leerwerkplek
• Organisator en spreker op mini-symposium Leren samenwerken door samenwerkend leren, Jaarcongres Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde te Papendal – 9 juni 2022
• Werkconferentie IPE HvA/UvA voor studenten en opleiders Onderwijs en Opleidingsregio (OOR) Noordwest Nederland – 21 april 2022
• Interprofessioneel onderwijs: samenhang in diversiteit, lezing op jaarlijks onderwijssymposium van de Opleidings- en Onderwijsregio Zuidoost Nederland (OORZON) – 23 september 2021
• Tafelgast ComeniusFestival, samen met demissionair-minister van OC&W Ingrid Van Engelshoven – 1 maart 2021
• COVID-19-induced digitalization & qualitative improvement of inter-institutional education in five healthcare curricula, Plenary presentation online symposium of The Centre for the Advancement of Interprofessional Education (CAIPE)(UK) on the Amsterdam IPE program of Amsterdam UMC and HvA. – 27 november 2020
• Interprofessional Education (IPE) program in Healthcare Curricula Amsterdam UMC/HvA. Plenary presentation at the Annual Conference 2019 of the Association for Interdisciplinary Studies (University of Amsterdam) - 24 oktober 2019