Onderzoekend vermogen stimuleren in de lerarenopleiding
Uit onderzoek blijkt dat praktijkgericht onderzoek voor aanstaande leraren basisonderwijs een zinvolle professionaliseringsstrategie is. Maar de manier waarop het wordt aangeleerd op de lerarenopleiding sluit niet goed aan bij de behoefte van studenten en ook niet bij het toekomstig beroep. Velen denken namelijk dat ze geleerde kennis en vaardigheden niet meer zullen gebruiken.
In dit project is gezocht naar een andere blik op onderwijs- en toetsactiviteiten, waarbij onderzoeksvaardigheden als onderdeel van onderzoekend vermogen worden ontwikkeld. Met twee nieuwe didactische begeleidings- en (zelf)beoordelingsinstrumenten krijgen studenten, opleiders en collega’s uit het werkveld meer inzicht in de ontwikkeling van hun onderzoekend vermogen bij het werken aan onderwijsproducten.
Ontwikkeling twee instrumenten
Dit project is gebaseerd op het principe van Design Based Research. Er zijn in een iteratief onderzoeksproces twee verschillende instrumenten ontworpen. De eerste is een kaartenset Onderzoekend vermogen. Daarmee kunnen studenten en begeleiders het werk aan hun beroepsproduct plannen, gebaseerd op bewuste keuzes tussen onderzoeksactiviteiten in verschillende stadia van het ontwerp -en onderzoeksproces. Het tweede instrument is een webapplicatie, waarmee studenten kunnen reflecteren op de ontwikkeling van hun onderzoekend vermogen bij projecten die ze hebben gedaan. De reflectie wordt gevisualiseerd in een radardiagram. Dit kan studenten helpen om gerichtere keuzes te maken voor een volgend ontwerpproject. Omdat zij beter zien waar zij in hun ontwikkeling staan, kunnen zij hun onderzoekend vermogen verder ontwikkelen.
Ontwikkeling instrumenten en training docenten
De prototypes van beide instrumenten zijn gedurende dit project geëvalueerd door het observeren en bevragen van studenten en collega’s die met de instrumenten hebben gewerkt. Op basis van deze bevindingen zijn de prototypes meermalen aangepast. Een positief effect was dat mensen hun ervaring met de kaartenset doorvertelden aan collega’s, die vervolgens ook geïnteresseerd raakten. Daardoor deden er in iedere fase meer deelnemers mee.
Een uitdaging was om collega’s uit het werkveld te stimuleren om studenten te begeleiden met behulp van de twee nieuwe instrumenten. Daarom zijn binnen het Samenwerkingsverband Samen Opleiden verschillende workshops georganiseerd.
Onderzoekend vermogen ontwikkelen gedurende gehele opleiding
De belangrijkste opbrengsten van het project zijn: de ontwikkeling van de instrumenten zelf, een kennisclip over het gebruik van de kaartenset, trainingen voor collega’s over het gebruik ervan en het studentontwikkelsysteem onderzoekend vermogen. Om de applicatie veilig te kunnen gebruiken (met SURFconnect) wordt gezocht naar de toekenning van een domein.
Een aandachtspunt voor docenten die met deze innovatie aan de slag willen, is dat zij gedurende de gehele opleiding aandacht moeten besteden aan de ontwikkeling van het onderzoekend vermogen en niet alleen in de afstudeerfase. Het is aan te bevelen om dit met collega’s te delen en elkaar te stimuleren in deze aanpak en van elkaar te leren. Inmiddels worden beide instrumenten gebruikt in de pabo’s van NHL Stenden en is er interesse om het ook binnen de academie vo en mbo in te passen. Ook voor andere hbo-opleidingen kunnen de ontwikkelde instrumenten interessant zijn.
Factsheet
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | Academie PO: ongeveer 1000 studenten Academie vo en mbo: ongeveer 30 studenten |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2021-2024 |
|---|
| Opzet projectteam: | Team van 2 à 3 docentonderzoekers Klankbordgroep met een beleidsmedewerker en een lector Per jaar een wisselend groepje masterstudenten van de RUG en een medewerker ICT |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren: | 1280 uur |
|---|
| Totale budget: | EUR 99.552 |
|---|
Relevante publicaties
- Munneke, L., Rozendaal, J. S., & van Katwijk, L. (2023). Onderzoekend vermogen ontwikkelen tijdens je lerarenopleiding. Boom.
- Schilder, P., Munneke, L., & Andriessen, D. (2019). Maak afstudeerwerk relevant voor opleiding én praktijk: Andere kijk op het beoordelen van afstudeerwerk. TH&MA Hoger Onderwijs, 2019(3), 64-69.
- Van Katwijk, L.C. (2020) Empowering pre-service teachers through inquiry. Development of an inquiry stance in intended, implemented and attained curriculum of primary teacher education (Doctoral dissertation, Rijksuniversiteit Groningen).
- Van Katwijk, L., Berry, A., Jansen, E., & Van Veen, K. (2019a). “It's important, but I'm not going to keep doing it!”: Perceived purposes, learning outcomes, and value of pre-service teacher research among educators and pre-service teachers. Teaching and Teacher Education, 86, 102868.
Van Katwijk, L., Jansen, E., & Van Veen, K. (2019b). Ontwikkeling van kritische en nieuwsgierige leraren? Onderzoekend vermogen in leerlijnen onderzoek van lerarenopleidingen basisonderwijs. Pedagogische studiën, (96) 330-348.
Producten of presentaties over dit project
- Rondetafel Onderzoekend vermogen -Velon congres, Utrecht – 19 maart 2024
- Begeleiding onderzoekend ontwerpen in Design Based Education ateliers – Kennis Maken Dag NHL Stenden – 29 februari 2024
- Making development of teachers’ inquiry stance visible in teacher education - Mofet conference, Tel-Aviv – 26 juni 2023
Comenius Senior Fellow 2021. Raadpleeg hiervoor nko.nl.