Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Taal
Thema

Woordenschat

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Een rijke taalleeromgeving waarin veel gelezen wordt, is een vereiste voor het ontwikkelen van een goede woordenschat.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:

Geef je mening over deze themapagina
Het kost je slechts 1 minuut. 

Wat is bekend over woordenschat?

Woorden vormen de basis van onze taal. Het ontwikkelen van een goede woordenschat is daarmee belangrijk voor zowel het functioneren op school als in de maatschappij. In het vergroten van de woordenschat zijn een aantal dingen belangrijk:

  • Bied leerlingen een rijke taalleeromgeving waarin veel met en door leerlingen wordt gelezen. Laat leerlingen daarnaast praten en schrijven over datgene wat ze lezen.
  • Zet in op zowel de brede woordenschat (het aantal woorden dat een leerling kent) als de diepe woordenschat (hoe goed leerlingen woorden kennen).
  • Besteed bij het leren van nieuwe woorden niet alleen aandacht aan de betekenis maar ook aan de manier waarop je het woord schrijft en uitspreekt.
  • Focus in het onderwijs op de woorden die in geschreven teksten voorkomen. Woorden die in gesproken taal voorkomen, doen leerlingen vaak buiten school op.
  • Zet waar mogelijk de moedertaal van meertalige leerlingen in om de Nederlandse woordenschat te vergroten.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Woordenschatonderwijs, theorie en praktijk

      po vo
    Het ontwikkelen van een goede woordenschat is essentieel. De meeste woorden leer je in een rijke context waarin zowel het geschreven als gesproken aanbod gevarieerd en betekenisvol is.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met woordenschat? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met woordenschat? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Werken aan een rijke woordenschat met woordclusters

    po
    Woorden worden het beste onthouden als je ze in samenhang met andere woorden aanbiedt. Bekijk hoe basisschool Samenspel in Amsterdam woordclusters maakt en aanbiedt aan hun leerlingen.
    Lees verder bij Leraar24

  • Praktijkvoorbeeld

    Werken aan vaktaal bij de talen

    vo
    Lees in hoofdstuk 3 hoe een talenleraar op het vmbo taalgericht bezig kan zijn binnen zijn vak, afhankelijk van zijn ervaring als taalgerichte leraar en de visie van zijn school.
    Lees verder bij SLO

  • Praktijkvoorbeeld

    Inspiratieblog: Werken aan woordenschat in het ZML onderwijs

    po
    Hoe kun je werken aan het vergroten van de woordenschat bij zeer moeilijk lerende kinderen? Lees hoe uitstapjes kunnen helpen bij herhaling van woorden in verschillende situaties.
    Lees verder bij de Kleuteruniversiteit
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Technische leesvaardigheid en passieve woordenschat zijn, samen met begripsvaardigheden, essentiële onderdelen van het leren lezen. Die relatie is wederkerig. Zowel het aantal woorden dat een leerling kent, als wat hij weet over een woord (vorm, betekenis en gebruik) draagt bij aan het snel en accuraat leren lezen van woorden. Daarnaast kan een leerling door technisch lezen nieuwe woorden leren. En er ontstaat ruimte in het werkgeheugen van de leerling om aandacht te besteden aan de betekenis van woorden en aan tekstbegrip.

Lees meer

Rijke taal en teksten zijn authentiek en bevatten gevarieerde en laagfrequente woorden. Door deze voor te lezen en te bespreken in de klas, kunnen leerlingen hun woordenschat en tekstbegrip versterken. Ook bij wereldoriëntatie zorgt het integreren van rijke teksten voor een betere taalontwikkeling.

Lees meer

Bij jonge leerlingen bevordert het inzetten van de moedertaal de woordenschat in de tweede taal. Het is waarschijnlijk dat dit ook geldt voor oudere leerlingen. Want, als woorden uit verschillende talen met elkaar verbonden worden in de hersenen, verwerkt de persoon deze woorden efficiënter en leert hij of zij de woorden makkelijker. Wanneer leerlingen hun moedertaal in de klas mogen gebruiken, bevordert dit het leren van het Nederlands en het begrip van de lesstof van andere vakken.

Lees meer

In de groepen 4-8 op de basisschool versterken woordenschatontwikkeling en begrijpend lezen elkaar. Bevorderen van leesvaardigheid en investeren in begrijpend lezen verhogen het woordenschatniveau bij leerlingen. Dat geldt eveneens voor het geven van hints om betekenissen van nieuwe woorden in teksten af te leiden.

Lees meer

De leesvaardigheid van leerlingen in de eerste twee leerjaren van het vwo wordt grotendeels verklaard door leerlinggebonden factoren. Het gaat om intelligentie, achtergrondkennis, taalbegrip en intrinsieke motivatie. Daarnaast heeft de instructiekwaliteit van docenten grote invloed op de leesprestaties. Een effectieve didactiek met een gedifferentieerd aanbod en integratie met andere vakken bevorderen het leesbegrip van leerlingen.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Tips voor efficiënt en effectief woordenschatonderwijs

    po
    Deze brochure laat zien welke stappen scholen kunnen nemen om hun woordenschatonderwijs efficiënt en effectief in te richten.
    Download van Lowan

  • Verdiepende bron

    Zonder woordkennis geen begrip

    po vo
    Wat is woordenschat, welke rol speelt woordenschat bij begrijpend lezen en hoe vertaal je dat naar de praktijk? Creëer een rijke taalomgeving voor leerlingen en lees de andere twee aanbevelingen.
    Lees verder bij Lezen.nl

  • Verdiepende bron

    Rijke teksten voor alle leerlingen

    po vo
    Door meerdere rijke teksten binnen een breed thema aan te bieden, leren leerlingen inhoudelijke verbanden zien tussen begrippen. Dat maakt het mogelijk om aan woordenschatuitbreiding te werken.
    Lees verder bij Tijdschrift Taal
Bekijk meer verdiepende bronnen

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven