Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Lesgeven
Thema

Volwassenendidactiek

  • Middelbaar beroepsonderwijs

Didactische aanpakken in het volwassenenonderwijs gericht op basisvaardigheden.

Contactpersoon voor deze pagina
pasfoto Josefien van Pelt.jpeg
Josefien van Pelt
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over volwassenendidactiek?

Het aantal deelnemers in het volwassenenonderwijs dat hun basisvaardigheden (taal-, reken- en digitale vaardigheden) kan en wil vergroten is groot. De groep is divers en om hen te motiveren tot deelname aan leertrajecten moeten de trajecten inspelen op deze diversiteit, en praktijkgericht zijn. Dit zijn belangrijke voorwaarden. Daarnaast zijn instructie, betrokkenheid, leerstrategieën en reflectie belangrijke elementen. Een goede volwassenendidactiek voor het leren vormt de basis om persoonsgericht, ervaringsgericht en praktijkgericht te leren wat ervoor zorgt dat de deelnemers betere basisvaardigheden krijgen. De docent vervult hierbij een rol als expert, mentor en motivator.   

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Lesgeven aan volwassenen

      mbo
    Welke didactische aanpakken werken goed bij volwassenen met lage basisvaardigheden? Belangrijke elementen zijn in ieder geval differentiatie, praktijkgerichtheid en een docent die als expert, mentor…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met volwassenendidactiek? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met didactiek voor volwassenen rondom basisvaardigheden? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Praktijkvoorbeeld interventie laaggeletterdheid

    mbo
    Stichting Lezen en Schrijven heeft de interventie ‘Hoe bereik ik laaggeletterden (met de focus op NT1) in mijn bedrijf?’ in 2019 uitgevoerd bij De Groot Installatiegroep in Emmen en Groningen.
    Lees verder bij Stichting Lezen en Schrijven

  • Praktijkvoorbeeld

    De Taalkeuken: koken en taal leren in één

    mbo
    In de Taalkeuken leren deelnemers hun Nederlandse taalvaardigheden verbeteren door samen recepten te lezen, ze te bereiden en samen te eten. Het Expertisepunt Basisvaardigheden interviewde…
    Lees verder bij Expertisepunt Basisvaardigheden

  • Praktijkvoorbeeld

    Praktijkvoorbeeld: Slimmer omgaan met geld

    mbo
    Expertisepunt Basisvaardigheden interviewde Annelies Maris van bibliotheek De Plataan in Vlaardingen. Als Aanjager Basisvaardigheden deelt ze haar ervaring over de cursus ‘Slimmer omgaan met geld'.
    Lees verder bij Expertisepunt Basisvaardigheden
Bekijk meer praktijkvoorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Geactualiseerd: 10 januari 2024

Toepassing van het vut-model maakt het mogelijk om tijdens inburgeringslessen de volwassen deelnemers een gedifferentieerde en persoonlijke aanpak te bieden. In de voorbereidingsfase stelt de docent samen met de deelnemer de leerdoelen vast. Aansluitend krijgt de deelnemer directe instructie. Vervolgens staat de praktijksituatie van de deelnemer centraal. In deze uitvoeringsfase speelt de docent een grote rol. Dit geldt ook voor de fase van terugkijken. De docent betrekt de deelnemer bij de reflectie en beloont zijn inzet.

Lees meer

Geactualiseerd: 10 januari 2024

Omdat methodisch lesmateriaal voor laagopgeleide volwassenen met Nederlands als moedertaal nagenoeg ontbreekt, kunnen docenten volwasseneneducatie  lesmaterialen Nederlands als tweede taal gebruiken. Om de taal aan te leren moeten de docenten NT2-materiaal tot en met Niveau A2 aanreiken. Het is dan wel belangrijk om ruimte te bieden voor communicatieve vaardigheden, naast expliciete instructie voor grammatica. Dat alles afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de deelnemer. Ook zorgen authentieke materialen voor leerwinst en kan invoering van leren leren onafhankelijkheid van de deelnemer bewerkstelligen.

Lees meer

Het daltononderwijs en het freinetonderwijs delen drie principes: een eigen leerroute, praktijkgericht leren en samenwerkend leren. Deze drie principes bieden handvatten om het NT1 volwassenenonderwijs op een andere wijze te structuren. Deze werkwijze doet recht aan de niveauverschillen van de deelnemers en schept mogelijkheden om gelijkwaardige leertrajecten voor de gemêleerde groep deelnemers te organiseren. Hoewel de impact van het dalton- en freinetonderwijs niet is aangetoond, lijken deze overeenkomstige elementen inzetbaar in de volwasseneneducatie.

Lees meer

Volwassenen met lage basisvaardigheden beschikken na deelname aan een leertraject over betere sociale vaardigheden. Ze worden assertiever en meer zelfwerkzaam. Verder ontwikkelen ze een positiever zelfbeeld. Als ouder krijgen ze een beter contact met hun kinderen en met school. Vooral de inzet van goede docenten, goede materialen en activiteiten, en transfermogelijkheden bevorderen de groei in sociale vaardigheden tijdens een leertraject. Ook betrokkenheid van de omgeving en ondersteuning van een vrijwilliger helpen.

Lees meer

Voor mbo-studenten is communicatie essentieel om te kunnen functioneren in de beroepspraktijk. Daarvoor is het belangrijk dat studenten veel kunnen oefenen, liefst met authentieke taken met betekenisvolle teksten. Daarnaast is het belangrijk om interactie en samenwerking te stimuleren en het leerproces te evalueren. Hiervoor kan de docent interventies inzetten als gezamenlijk herinterpreteren van sociale situaties, peer support en instructie in combinatie met reflectie.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden   Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    De staat van de Nederlandse volwasseneneducatie

    mbo
    De onderwijsinspectie brengt ieder jaar het rapport De staat van het Onderwijs uit. Maar hierin is geen aandacht voor de volwasseneducatie. Daarom presenteerde de Unesco-leerstoel Volwasseneneducatie…
    Download van de Vrije Universiteit Brussel

  • Verdiepende bron

    De laaggeletterde leert het ons

    mbo
    Een onderzoek naar het stimuleren van volwassenen om deel te nemen aan een leertraject gericht op basisvaardigheden.
    Download van Arteduc

  • Verdiepende bron

    Website Volwassenenleren.nl

    mbo
    Volwassenenleren.nl is een site over leren van volwassenen in de breedste zin van het woord en waarin leren vanuit verschillende perspectieven wordt benaderd.
    Lees verder bij Volwassenenleren.nl
Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven