Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Taal
Thema

Schrijfonderwijs

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs
  • (Voortgezet) speciaal onderwijs

Schrijfonderwijs: een samenspel van schrijfvormen, tekstsoorten en uitdagende inhoud.

Contactpersoon voor deze pagina
Sylvia
Sylvia Koeree
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over schrijfonderwijs? 

Op deze themapagina leggen we uit hoe je schrijfonderwijs effectiever en aantrekkelijker maakt.

  1. Zet in op handschriftonderwijs én typvaardigheid om te leren schrijven.
  2. Zorg voor een doorlopende leerlijn. Ga uit van de kern- en leerdoelen en neem kennis van leerlingen over schrijfstrategieën mee in alle vakken, ook bij de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs.
  3. Bied doelgerichte, functionele en aansprekende schrijfopdrachten aan in een betekenisvolle context. Laat leerlingen oefenen met verschillende tekstgenres, zodat je de schrijfmotivatie bevordert.
  4. Integreer schrijfonderwijs met andere taaldomeinen en vakken. Lezen, spreken en schrijven over een onderwerp vergroot de vaardigheid op alle domeinen.
  5. Gebruik schrijfstrategieën en laat leerlingen zien hoe deze helpen om tekststructuren te doorgronden.
  6. Volg en evalueer de schrijfvaardigheid van leerlingen. Feedback van de leraar én van medeleerlingen verhoogt de kwaliteit van schrijfproducten.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Wie schrijft, die blijft

      po vo (v)so
    Bij een tekst schrijven komt veel kijken: je gedachten ordenen, een goed handschrift en typvaardigheden, en kennis over tekstsoorten en inhoud. Hoe maak je schrijfonderwijs effectief en aantrekkelijk?

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met schrijfonderwijs? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met schrijfonderwijs? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Samen leer je beter schrijven: Een veelbelovend verbetertraject

    po
    BS De Regenboog nam als ontwikkelschool deel aan het traject Curriculum.nu en besloot het schrijfonderwijs te vernieuwen. In dit artikel lees je hoe zij te werk zijn gegaan.
    Lees verder bij Tijdschrift meer taal

  • Praktijkvoorbeeld

    Op naar een beter schoolexamen schrijfvaardigheid

    vo
    Docenten experimenteerden binnen het project 'Verbeter je schrijfexamen' met nieuwe schoolexamenvormen. Ze doen verslag op deze website, waar je ook de examens en correctiemodellen kunt vinden.
    Lees verder bij Didactiek Nederlands
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Wanneer leerlingen coöperatief schrijven, dus in duo’s of kleine groepjes een gedicht of een verhaal schrijven, gaat de kwaliteit van de tekst vooruit. Dit geldt voor leerlingen van groep 3 tot en met groep 8 uit zowel regulier als speciaal basisonderwijs. Wel moet je als leerkracht bij coöperatief schrijven het doel specifiek formuleren en de samenwerking goed (voor)structureren.

Lees meer

Zowel verbonden schrift als blokschrift stellen kinderen voor motorische uitdagingen. Ook hebben beide invloed op de cognitieve ontwikkeling. Dit betreft letterkennis, technische leesvaardigheid, spelling en stelvaardigheid. Tegen het eind van de basisschool hebben de meeste leerlingen een persoonlijk, gemengd handschrift (deels verbonden, deels blokletters) dat leidt tot het hoogste schrijftempo.

Lees meer

Met de hand schrijven heeft invloed op de ontwikkeling van taalvaardigheid. De relatie tussen de motorische schrijfbeweging en de visuele vorm van de letters zorgt voor een betere verankering in het geheugen. Dit bevordert de ontwikkeling van letterkennis en leesvaardigheid. Bovendien draagt het bij aan de ontwikkeling van de fijne motorische vaardigheden, die gerelateerd zijn aan verschillende academische vaardigheden. Ook bij het verwerken en onthouden van informatie kan met de hand schrijven een voordeel bieden. Typen van letters en teksten is een minder complex motorisch proces. Maar daardoor blijft er wel meer aandacht over voor bijvoorbeeld de inhoud en opbouw van teksten.

Lees meer

Er is geen direct oorzakelijk verband tussen leesproblemen en handschriftproblemen. Wel zien we vaak dat kinderen met leesproblemen ook meer moeite hebben met schrijven. Belangrijk is onderscheid te maken tussen schrijfproblemen veroorzaakt door cognitieve en didactische factoren (problemen met klank/letterkoppeling) en schrijfproblemen door motorische factoren (problemen met de schrijfbeweging). Wanneer kinderen met leesproblemen handschriftproblemen hebben, is het goed om bij het oefenen van de schrijfbeweging de koppeling met lezen en spellen zo veel mogelijk los te laten. En te focussen op het oefenen van losse letters en vormen.

Lees meer

Bij leren schrijven lijkt het de voorkeur te hebben leerlingen ofwel blokletterschrift, ofwel verbonden schrift aan te leren. In het eerste leerjaar leidt het blokletterschrift tot betere resultaten. Wanneer de hele onderbouwperiode bekeken wordt, boeken leerlingen die verbonden schrift hebben geleerd iets meer vooruitgang op zinsbouw. Dit is voor zwakke schrijvers niet anders dan voor betere schrijvers. Beginnen met blokletters en later overgaan op verbonden schrift is niet aan te raden.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden  Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven.