Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Rekenen-wiskunde
Thema

Rekenen-wiskunde in groep 1 en 2

  • Primair onderwijs

Rekenen voor kleuters is meer dan een vrijblijvend aanbod van voorbereidende rekenvaardigheden.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over rekenen in groep 1 en 2?

Op veel scholen liggen kansen om rekenen-wiskunde in groep 1-2 doelgericht vorm te geven. In deze jaren leggen kinderen de basis voor hun verdere ontwikkeling. Een doorgaande leerlijn met groep 3 is dan ook belangrijk. Veel kinderen profiteren voldoende van het reguliere onderwijs, maar ongeveer een kwart van de kleuters heeft meer nodig. Een structureel aanbod kan achterstanden helpen voorkomen. De volgende uitgangspunten zijn belangrijk:

  • Als leerkracht heb je zicht nodig op de voorbereidende en beginnende reken-wiskundevaardigheid van individuele kleuters, vooral van degenen die achterblijven. Zo kun je hen tijdig ondersteunen.
  • Voor alle leergebieden in het primair onderwijs bestaan aanbodsdoelen. Deze laten zien wat leerlingen bijvoorbeeld aan het eind van groep 2 zouden moeten kennen, kunnen en begrijpen.
  • Getalbegrip en tellen vormen een belangrijke basis voor het leren rekenen. Kleuters leren onder meer hoeveelheden vergelijken, tellen en getallen koppelen aan concrete hoeveelheden. Kinderen die moeite hebben met deze vaardigheden hebben baat bij expliciete instructie, oefening en gerichte begeleiding.
  • De ene kleuter heeft meer ondersteuning nodig dan de andere. Als leerkracht kun je daar op inspelen door expliciet en veelvuldig aandacht te besteden aan reken-wiskundetaal en -activiteiten. Hoe vaker kleuters daarmee te maken krijgen, hoe sterker hun begrip.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Voorbereidend en beginnend rekenen in groep 1 en 2

      po
    In groep 1 en 2 ontwikkelen kinderen voorbereidende reken-wiskundevaardigheden. Een deel ontwikkelen ze spontaan of tijdens betekenisvolle spelsituaties. Daarnaast hebben ze een doelgericht…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met rekenen in groep 1 en 2? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met rekenen in groep 1 en 2? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Rekenspelletjes voor kleuters

    po
    Beschrijvingen van spelletjes die de ontwikkeling van jonge kinderen stimuleren op het gebied van rekenen, spel en executieve vaardigheden.
    Lees verder bij SLO

  • Praktijkvoorbeeld

    Hallo wereld! Hallo rekenen!

    po
    Voorbeelden van het gebruik van rekenactiviteiten in groep 1 en 2 bij drie prentenboeken.
    Lees verder bij Yumpu

  • Praktijkvoorbeeld

    Leren rekenen met beeld en beweging

    po
    Handelend rekenen is leren rekenen met concrete materialen en door te doen. In de rekenles op basisschool De Korenaar zie je hoe deze aanpak wordt ingezet en verder uitgebouwd.
    Lees verder bij Leraar24
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Geactualiseerd: 12 april 2023

Kleutertoetsen kunnen het beheersingsniveau van cognitieve vaardigheden helpen vast te stellen. Maar het eigen oordeel van de leerkracht over de leerprestaties en de cognitieve ontwikkeling lijkt daarnaast ook belangrijk. Het is namelijk niet eenvoudig om de betrouwbaarheid van de toetsafname bij jonge kinderen te garanderen. Bovendien lijken kleutertoetsen een matige voorspellende waarde te hebben voor leerprestaties op het gebied van cognitieve vaardigheden. De voorspellende waarde van de cognitieve toetsen is groter als er sprake is van subjectieve beoordeling van de leerkracht.

Lees meer

Prentenboeken voorlezen aan kleuters heeft een licht positief effect op hun reken-wiskundig begrip, blijkt uit onderzoek. Vooral als de kleuters ook reken-wiskundige activiteiten uitvoeren die te maken hebben met het gekozen boek. Voorlezen is dus een leuke én zinvolle manier om te communiceren over rekenen-wiskunde. Het gaat hierbij om prentenboeken met bedoelde en onbedoelde reken-wiskundige elementen in tekeningen of beschrijvingen van situaties.

Lees meer

Directe instructie door leerkrachten draagt voor alle leerlingen in het basisonderwijs bij aan hun resultaten. Leerlingen met achterstanden profiteren daarvan het meest. Het inzetten van verlengde instructie voor laag presterende kleuters is niet voldoende om hen een inhaalslag te laten maken. Over het effect van verschillende varianten van directe instructie op de taal- en rekenvaardigheden van laag presterende kleuters is weinig bekend.

Lees meer

Sommige kleuters maken niet uit zichzelf de verbinding tussen rekenen met concrete materialen en rekenen in het platte vlak (op papier). Het is aan de leerkracht om dan effectieve interventies in te zetten. Instructie gericht op die verbindingen is een belangrijke succesfactor, bijvoorbeeld met gebruik van modelling. Aansluiting bij de belevingswereld van kleuters, logische materialen gebruiken en denkstappen verwoorden helpen ook. Verder is regelmatig rekentaal gebruiken zinvol, bijvoorbeeld bij interactief voorlezen van een prentenboek.

Lees meer

Vingertellen expliciet stimuleren in de onderbouw om rekentaken op te lossen is effectief voor het getalbegrip en (de automatisering van) optel- en aftrekvaardigheden van leerlingen. In loop van de tijd is vingertellen in de middenbouw daarvoor niet meer effectief. Het gebruik van de vingers sluit dan niet meer aan bij de verwachte rekenontwikkeling. Het laat zien dat de leerlingen de overstap naar het mentale rekenen nog niet hebben gemaakt.

Lees meer

Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen. 

  • Verdiepende bron

    Doelen jonge kind: Inhoudslijnen rekenen-wiskunde

    po
    Welke doelen passen bij de ontwikkeling van jonge kinderen? De inhoudskaarten bieden overzicht, richting en inspiratie voor een rijk aanbod in de voorschoolse periode en het primair onderwijs.
    Lees verder bij SLO

  • Verdiepende bron

    Overtuigingen van leraren in groep 1 en 2 over rekenonderwijs

    po
    De visie van leraren heeft grote invloed op het reken-wiskundeonderwijs in groep 1 en 2. Ontdek welke factoren hun keuzes bepalen en hoe die terugkomen in de dagelijkse praktijk.
    Lees verder bij Volgens Bartjens

  • Verdiepende bron

    Waarom op je vingers tellen goed is voor kleuters

    po
    Vingertellen ondersteunt de rekenontwikkeling van jonge kinderen, maar op latere leeftijd kan dit de rekenontwikkeling juist belemmeren. In dit artikel lees je wat onderzoek hierover adviseert.
    Lees verder op de Early Years blog

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven