Thema

Klassenverkleining

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Kleine klassen maken het makkelijker om goed onderwijs te geven. Vooral jonge leerlingen profiteren daarvan.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over klassenverkleining?

De grootte van de klas kan verschil maken voor de leerresultaten. Of de resultaten verbeteren bij klassenverkleining hangt wel af van allerlei factoren, zoals didactiek, differentiatie en interactie tussen leraar en leerlingen. Het effect treedt op bij een substantiële verkleining van de groepsgrootte en is vooral zichtbaar bij jonge kinderen.

Bij klassengrootte gaat het niet alleen om de invloed op prestaties. Grote klassen leveren meer werkdruk op voor de leraar en ze hebben geen gunstige invloed op de relaties tussen leerlingen. Ook deze factoren wegen mee bij beslissingen over klassenverkleining.

Als klassen te klein worden, besluiten veel scholen om ze samen te voegen tot combinatiegroepen. Deze combinaties lijken niet nadelig voor de onderwijskwaliteit en leerlingresultaten. Wel zorgen ze voor extra werkdruk voor de leraar.

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Kleine klassen: beter voor leerling en leraar

      po vo
    Kleinere klassen zijn wenselijk, voor zowel de leraar als de leerlingen. Maar de relatie tussen klassengrootte en resultaten blijkt tamelijk ingewikkeld. Daardoor zijn effecten niet altijd meetbaar.

Voorbeelden uit de praktijk

Welke ervaringen hebben onderwijsprofessionals met het verkleinen van klassen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en inspiratie. Ze geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Kleine klas helpt havo- en vwo-leerling met gedragsproblemen

    vo
    Op het Matrix Lyceum in Drachten krijgen maximaal tien havo- en vwo-leerlingen uit de onderbouw les in een eigen leslokaal. Ze volgen het normale rooster, maar krijgen er extra ondersteuning.
    Lees verder bij Leraar 24

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Positieve effecten van klassenverkleining op leerprestaties zijn voornamelijk gevonden bij leerlingen op de basisschool en bij leerlingen uit gezinnen met een laag inkomen. Voor zover effecten op prestaties zijn aangetoond in het voortgezet onderwijs, zijn die erg klein. Positieve effecten van klassenverkleining op gedrag, actieve betrokkenheid en welbevinden van leerlingen in het voortgezet onderwijs zijn niet aangetroffen.

Lees meer

Klassengrootte heeft over het algemeen geen invloed op de leerprestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Wel is er beperkt bewijs dat risico-leerlingen en leerlingen met een laag opgeleide moeder profiteren van kleinere klassen. Klassenverkleining is vooral effectief bij jonge leerlingen in het basisonderwijs. Hoe ouder de leerling, hoe kleiner de invloed van klassengrootte is. Over de inzet van assistenten in het voortgezet onderwijs in relatie tot klassengrootte is weinig bekend.

Lees meer

Bij leerwegondersteunend onderwijs wordt veelal gekozen voor klassenverkleining. Uit internationaal onderzoek weten we dat klassenverkleining effect heeft op leerlingprestaties, maar dat die effecten niet groot zijn. Klassenverkleining in combinatie met meer individuele aandacht van de leraar, leidt wel tot betere leerresultaten.

Lees meer

Over de kansen op succesvolle doorstroom in het basisonderwijs van leerlingen met gedragsproblemen is weinig bekend. Duidelijk is wel dat er in kleinere klassen over het algemeen minder agressief en verstorend probleemgedrag voorkomt, maar niet of dit ook geldt voor leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften. Extra begeleiding in de klas helpt leerlingen met probleemgedrag, als de groepsleerkracht deze aanbiedt. Ondersteunende instructie door een onderwijsassistent is niet raadzaam.

Lees meer

Een kleinere klassenomvang beïnvloedt over het algemeen de leerprestaties positief. De grens zou weleens bij twintig leerlingen kunnen liggen. Het is daarbij belangrijk de leerlingen binnen kleinere klassen verder te groeperen naar niveau en differentiatie van instructie. Bij echt kleine subgroepen die bestaan uit drie of vier leerlingen zijn de leeropbrengsten hoger dan bij subgroepen van vijf tot zeven leerlingen.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden  Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Kleine klassen, extra handen … beter onderwijs en betere resultaten?

    po
    In deze brochure lees je meer over leerlingaantal en hulp in de groep, gebaseerd op een 3 jaar durend onderzoek naar de gevolgen van klassenverkleining in de onderbouw van het primair onderwijs.
    Download van RUG
  • Verdiepende bron

    Zijn kleine klassen effectiever?

    po
    Als er een tekort aan leraren dreigt, duikt vaak dezelfde vraag op: kunnen onze klassen groter? Pedro De Bruyckere vertelt wat de impact van klasgrootte is volgens onderzoek.
    Lees verder bij Klasse

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven.