Combined Shape
Luister
Hoofdthema

De klas of school anders organiseren
Thema

Differentiatie tussen klassen

  • Voortgezet onderwijs

Het Nederlandse onderwijssysteem is gedifferentieerd met diverse typen onderwijs, afhankelijk van het niveau van leerlingen.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over differentiatie tussen klassen?

Selectie van leerlingen in verschillende klassen op basis van eerdere leerprestaties is in Nederland en in veel andere landen gangbaar, al ziet differentiatie tussen klassen er in verschillende onderwijsstelsels anders uit. Het moment waarop een stelsel overgaat op differentiatie tussen klassen maakt uit voor de ontwikkeling van leerlingen, zowel wat betreft hun cognitief functioneren (leerprestaties) als op andere ontwikkelgebieden (bijv. zelfvertrouwen, motivatie, burgerschap). In het Nederlandse onderwijs worden leerlingen al op jonge leeftijd in niveaugroepen ingedeeld. In dit artikel staat de vraag centraal of vroege differentiatie in het voortgezet onderwijs leidt tot meer of juist minder kansenongelijkheid.

Een aantal conclusies kan worden getrokken:

  • Vroege differentiatie tussen klassen gaat over het algemeen gepaard met meer (kansen)ongelijkheid tussen leerlingen.
  • Vroege differentiatie is over het algemeen nadelig voor de leerprestaties en loopbaan van leerlingen met een lagere sociaal economische status.
  • Voor hoog presterende leerlingen maakt het moment van differentiatie weinig verschil.
  • Vroege differentiatie tussen klassen gaat over het algemeen niet gepaard met een hoger gemiddeld prestatieniveau.
  • Resultaten op niet-cognitieve uitkomsten, zoals zelfvertrouwen, motivatie en burgerschap, zijn wisselend en soms tegenstrijdig.
  • De ontwikkeling van leerlingen hangt sterk af van hoe heterogeen onderwijs wordt ingericht en in welke context dit plaatsvindt.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met differentiatie tussen klassen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Meer van elkaar leren

    vo
    Ontdek in deze informatiebundel praktijkverhalen en scherpe inzichten uit de literatuur over de brede brugklas. Vier scholen in en buiten Amsterdam nemen je mee in hun aanpak.
    Lees verder bij Goed geschud

  • Praktijkvoorbeeld

    Hoe kom je tot een goede brede brugklas?

    vo
    Een inspirerende podcast over het opzetten van een sterke brede brugklas. Hoor hoe scholen omgaan met niveaus, toetsen en didactiek, en wat dit vraagt van organisatie en onderwijskundig leiderschap.
    Beluister via spotify

  • Praktijkvoorbeeld

    Brochure 'Later selecteren'

    vo
    Ideeën om met latere selectie aan de slag te gaan: ontdek mogelijke vormen, praktische aanpakken en voorbeelden van scholen die werken aan kansengelijkheid.
    Lees verder bij VO-Raad

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Een bijgesteld schooladvies voorspelt het onderwijsniveau van leerlingen in het derde leerjaar voortgezet onderwijs beter dan een niet-bijgesteld advies. Leerlingen van wie het advies niet is bijgesteld wisselen in het voortgezet onderwijs vaker van niveau. Leerlingen met een bijgesteld advies stromen in het voortgezet onderwijs wat vaker een niveau af en lopen iets vaker vertraging op dan leerlingen zonder bijstelling. Maar deze leerlingen zitten toch gemiddeld een half niveau hoger dan leerlingen zonder bijstelling.

Lees meer

Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Het belang van gemengde brugklassen

    vo
    Vroege selectie kan kansenongelijkheid vergroten. Wat betekenen gemengde brugklassen voor de ontwikkeling van leerlingen? Lees de factsheet en ontdek de inzichten uit landelijk onderzoek.
    Lees verder bij NCO

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven