Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Overgangen in onderwijsloopbaan
Thema

De overgang van primair naar voortgezet onderwijs

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

De overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs is een belangrijk moment in de schoolloopbaan.

Contactpersoon voor deze pagina
profielfoto Suzanne
Suzanne van den Berg
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over de overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs?

Bij de overgang van po naar vo zijn drie thema's van belang: het schooladvies, de overdracht naar het voortgezet onderwijs en het selectiemoment. Het schooladvies en het type brugklas waarin de leerling wordt geplaatst, bepalen voor een belangrijk deel welke vervolgstudie de leerling later kan kiezen. 

Voor leerlingen is een goede voorbereiding op de overstap naar het voortgezet onderwijs, een goede begeleiding door de mentor en ondersteuning door de vo-school belangrijk. Onderzoek naar interventies in Nederland om de overgang beter te laten verlopen, heeft nog geen duidelijke resultaten opgeleverd. Bij een succesvolle overgang  voelen leerlingen zich thuis op school en krijgen ze geen aanpassingsproblemen. Ze merken dat wat zij in het voortgezet onderwijs leren aansluit bij wat zij op de basisschool hebben geleerd en hun belangstelling voor school en schoolwerk neemt toe;  Ze wennen snel aan de nieuwe school, ontwikkelen nieuwe vriendschappen en krijgen meer zelfvertrouwen.

Uitstel van selectie, door een latere keuze van het vo-niveau, kan onderwijsongelijkheid tussen leerlingen met verschillende sociale achtergronden verminderen. Het geven van een meervoudig in plaats van een enkelvoudig schooladvies kan in combinatie met plaatsing in een heterogene brugklas bijdragen aan uitstel van selectie. Voor leerlingen die een relatief laag schooladvies krijgen, biedt een brede heterogene brugklas betere mogelijkheden om zich optimaal te ontwikkelen dan een homogene brugklas. Voor sommige leerlingen bieden homogene niveaugroepen in het voortgezet onderwijs betere mogelijkheden om optimale leerprestaties te realiseren dan heterogene groepen.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    De overgang van primair naar voortgezet onderwijs

      po vo
    De overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs is een belangrijk moment in de schoolloopbaan. Deze is van grote invloed op hoe leerlingen zich verder ontwikkelen.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met de overgang van primair naar voortgezet onderwijs?  Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met de overgang van primair naar voortgezet onderwijs? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Verhaal achter de cijfers

    po vo
    In opdracht van schoolbestuurders is onderzoek gedaan naar de schoolloopbaan van leerlingen met laagopgeleide ouders. In deze brochure worden leerlingen geportretteerd.
    Download bij Twijs

  • Praktijkvoorbeeld

    Podcast: Overgang van het primair naar voortgezet onderwijs

    po
    Een podcast voor onderwijsprofessionals om onderwijsachterstanden aan te pakken met onderzoek als inspiratiebron. Je hoort onderzoekers, leraren en schoolleiders over hoe zij meer gelijke kansen…
    Beluister

  • Praktijkvoorbeeld

    Herfstsignalering

    po vo
    Het Connect College werkt actief samen met basisscholen in de regio. Met het programma de Herfstsignalering begeleiden zij leerlingen die dat nodig hebben bij de overstap naar het vo.
    Lees verder bij de VO-raad
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Vooral toetsscores op begrijpend lezen en op rekenen-wiskunde uit het leerlingvolgsysteem in het basisonderwijs zijn belangrijke voorspellers voor de onderwijsloopbaan van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Scores op spelling zijn daarvoor minder relevant, afgaand op het beperkt beschikbare onderzoek dat ernaar is gedaan. De toetsscores kunnen leraren helpen bij het opstellen van hun schooladvies aan leerlingen uit groep 8.

Lees meer

Zowel onder- als overadvisering heeft voor de meeste kinderen meer negatieve dan positieve langetermijneffecten. Een goed schooladvies is daarom van belang voor de verdere schoolloopbaan. Veel factoren spelen een rol bij de totstandkoming van het schooladvies, zoals toetsresultaten uit het leerlingvolgsysteem, gedragskenmerken en het zorgdossier van de leerling. De focus op toetsen in het basisonderwijs zorgt voor teaching to the test. Dat heeft een negatief effect op de verdere schoolloopbaan door de versmalling van het curriculum.

Lees meer

Verschillende factoren dragen bij aan een voor leerlingen succesvolle overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs. Belangrijk is dat leerlingen zich thuis voelen op de middelbare school. Daarnaast gaat het om werken aan relaties tussen leerlingen en leraren en aandacht hebben voor relaties tussen leerlingen onderling. Maar ook een doorlopende pedagogisch-didactische lijn uitzetten en ouders bij het proces betrekken.

Lees meer

Het effect van het schooladvies in groep 6 of 7 op het zelfbeeld, de inzet en leerprestaties van leerlingen in groep 7 en 8 is niet onderzocht. Het schooladvies kan wel gezien worden als uitdrukking van de verwachtingen die de leerkracht van de leerling heeft. En we weten dat basisschoolleerlingen meer steun ervaren van hun leerkrachten als deze hoge verwachtingen van hen hebben. Ook schatten deze leerlingen hun capaciteiten om te leren hoger in en behalen ze betere schoolresultaten dan leerlingen uit klassen van leerkrachten met lage verwachtingen.

Lees meer

Voor een soepele overstap naar het voortgezet onderwijs helpt het als basisschoolleraren hun leerlingen leren omgaan met bepaalde sociale situaties en om ze studievaardigheden bij te brengen zoals plannen en zelfstandig leren. Ook een intensieve samenwerking en warme overdracht tussen po en vo zijn belangrijk. Verder moeten middelbare scholen na de overstap leerlingen hulp en ondersteuning bieden en aandacht geven aan sociaal-emotionele aspecten.

Lees meer

Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreidere handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven