In de personen van de twee voorzitters van de commissie is dat alvast gelukt. Harrie Eijkelhof is em. hoogleraar bètawetenschappen en specialist bètaonderwijs, Debbie Dussel is leerkracht op basisschool De Polsstok in Amsterdam Zuidoost. Wat kunnen de ‘guidance reports’ (werktitel) volgens hen opleveren? Harrie: ‘We willen ervoor zorgen dat leerkrachten gebruik kunnen maken van kennis uit onderzoek. Dat betekent dat we recht moeten doen aan dat onderzoek zelf en tegelijk moeten zorgen dat de uitkomsten behapbaar zijn voor leerkrachten.’ Harrie was als mede-auteur betrokken bij de guidance report ‘Science’ van de Britse Education Endowment Foundation. De publicaties die nu in Nederland in de maak zijn, zijn hierop geïnspireerd.
De wetenschappelijke bronnen die de basis vormen voor de Engelse rapporten, zijn daar vrij toegankelijk voor leerkrachten, vult Debbie aan: ‘Een leraar kan daardoor zelf het initiatief nemen om aan schoolontwikkeling bij te dragen. Onderzoek helpt om beter beredeneerde keuzes te maken in de klas en op schoolniveau.’
Ontwikkeling van vakmanschap
Waarom zijn inzichten uit onderzoek nou zo belangrijk voor de praktijk? In de eerste plaats omdat het onderwijs voortdurend in beweging is. Harrie verzet zich tegen de gedachte dat onderwijs jarenlang hetzelfde kan blijven: ‘We kennen de trucs en zo gaan we het altijd doen. Het leraarschap is juist interessant als je jezelf kan blijven ontwikkelen.’
Daar is Debbie het mee eens: ‘Je komt als leraar verder als je weet wat je doet, als je begrijpt wat erachter zit.’ Verdere ontwikkeling van het vakmanschap van leraren is voor haar een belangrijke drijfveer: ‘Ik ben ervan overtuigd dat goed onderwijs het verschil kan maken bij het voorkómen van kansenongelijkheid in het basisonderwijs.’ De aanstaande publicaties over leerkrachtverwachtingen en over differentiatie zijn dan ook specifiek gericht op de aanpak van onderwijsachterstanden.
Aanbevelingen op hoofdlijnen
Vertalen van kennis uit onderzoek wil overigens niet zeggen dat er kant en klare oplossingen op tafel komen. ‘Het is niet de bedoeling om strakke richtlijnen te formuleren,’ legt Harrie uit. ‘We gaan niet zeggen wat er wel en wat er niet werkt. Daarvoor verschillen scholen teveel van elkaar. Het is juist van groot belang om naar de hele context van een school te kijken.’ Wat de ‘guidance reports’ dan wel op gaan leveren? ‘Aanbevelingen op hoofdlijnen, geen heel concrete punten en zeker geen oplossingen.’
Het is juist zaak dat iedereen in het onderwijs zelf met de uitkomsten van de rapporten aan de slag gaat. ‘Het is beter als scholen zelf hun doelen en hun ambities formuleren. Welke kennis en vaardigheden willen we dat onze leerlingen opdoen? Op basis daarvan ga je na wat kan werken,’ stelt Debbie.
Meedenken
Hoe de kwaliteitscommissie te werk gaat? ‘We denken vooral mee met de drie schrijfteams die de publicaties samenstellen,’ legt Harrie uit. Daarbij kijkt de commissie naar het taalgebruik in de rapporten, de keuze voor de doelgroep en het gebruik van literatuur. Is de literatuur toegankelijk genoeg en zit er ook genoeg uitdaging in voor docenten die meer de diepte in willen? ‘Ik vraag mij dan bijvoorbeeld af of ik het rapport zelf ook zou gebruiken,’ vult Debbie aan. ‘Kan ik het uitleggen aan mijn collega’s? Is de toon van de tekst niet te belerend? Levert het rapport nieuwe inzichten op die waardevol zijn voor de praktijk én voldoende onderbouwd?’ Daarnaast zijn samenhang en gemeenschappelijke identiteit belangrijke aandachtspunten.
Na de zomer worden de ‘guidance reports’ naar verwachting opgeleverd. Maar daarmee is het werk allerminst af. ‘De rapporten zijn in feite een begin,’ benadrukt Harrie. ‘Het is van groot belang om ze te blijven onderhouden en ervaringen over de inhoud uit te wisselen.’ Alleen in voortdurende dialoog kan je wetenschap en praktijk echt nader tot elkaar brengen.
Tips van Harrie en Debbie
Een algemene tip van Harrie: staar je niet blind op de literatuur. ‘Ga aan de hand van de literatuur na wat in jouw situatie een probleem zou kunnen zijn. Bekijk vervolgens op hoofdlijnen de bestaande inzichten. Het is belangrijk om een probleem te herkennen en niet meteen in oplossingen te denken.’
‘Ga als schoolteam eerst bij elkaar zitten om een visie te formuleren op leren in de school,’ voegt Debbie daaraan toe. En rechtstreeks tot de leerkrachten: ‘Wees trots op je eigen vakmanschap.’
