Aan het woord is Roel Bosker, voorzitter van de commissie voor een guidance report over differentiatie in de klas. Hij weet uit ervaring dat onderwijsachterstanden van generatie op generatie worden doorgegeven. “Het is een kwestie van beschaving om daar aandacht aan te besteden.” Wat betekent dat voor het begrip differentiatie?
Gelijke kansen
Differentiatie kan je breed opvatten. Ook de verdeling van leerlingen in mbo, havo en vwo is een vorm van differentiatie. Voor de commissie ligt de nadruk op het klaslokaal van de basisschoolleerkracht: “Je wil kinderen die het moeilijk hebben erbij betrekken.” Gelijke kansen voor iedereen, daar gaat het uiteindelijk om. “Maar wil dat zeggen een gelijk begin, gelijke behandeling of gelijke uitkomsten?” vraagt de voorzitter zich af. Daar praat de commissie nog verder over.
Vanuit de praktijk
In haar werkwijze geeft de commissie ruim baan aan de praktijk. Uitgangspunt voor de samenstelling van het guidance report is dat wetenschap en praktijk nauw met elkaar samenwerken. Gezamenlijk willen de leden uiteindelijk zeven tot negen aanbevelingen formuleren die direct bruikbaar zijn voor leraren. Daarbij gaan zij anders te werk dan gebruikelijk bij onderwijsonderzoek: “Wij vragen aan de praktijk wat voor aanbevelingen zij wenselijk vinden. Daarna gaan de wetenschappers op zoek naar de nodige onderbouwing. We willen dingen opschrijven die door de praktijk herkend worden.”
Kwaliteit van het onderwijs
De eerste bijeenkomst op 9 oktober heeft al een aantal aandachtspunten opgeleverd. “Differentiatie is een onderwijskundig middel,” stelt Roel Bosker, “de kwaliteit van het onderwijs staat voorop.” En het vereiste klassenmanagement staat in de belangstelling van de commissie. Als een leraar een klas niet goed in de hand houdt, komt er van differentiatie weinig terecht. Ook de individuele ontwikkeling van de leerlingen is een belangrijk aandachtspunt.
Positieve verwachtingen
“Ga uit van positieve verwachtingen,” adviseert Roel Bosker in dat verband. Hoe je dat doet, daarover maakt de themacommissie Leerkrachtverwachtingen een eigen guidance report. Wat kan Roel verder meegeven aan leraren die differentiatie willen toepassen ? “Zorg dat je de basis goed op orde hebt. Geef goed onderwijs in een hoog tempo.” Ook van belang: duidelijke onderwijsdoelen formuleren. “En ontwikkel verschillende manieren van werken voor leerlingen,” voegt de voorzitter daaraan toe, “niet alleen klassikaal maar ook samenwerkend leren.” Differentiatie is namelijk niet zomaar een eenduidig hulpmiddel: “Bij rekenen helpt inzet van ICT, bij taal- en leesonderwijs heb je een totaalbenadering nodig.”
De komende maanden is de commissie met de diverse varianten van differentiatie aan de slag. Met als inzet een aantal concrete aanbevelingen voor leraren. Het rapport van de commissie verschijnt naar verwachting na de zomer van 2021.
