Werkvormen om meertaligheid in de werkomgeving te stimuleren
Middelbaar beroepsonderwijs
Werken in een meertalige omgeving vraagt veel van de (meer)talige vaardigheden van studenten. Hoe kun je deze vaardigheden als docent stimuleren? Je vindt hier enkele voorbeelden van werkvormen.
Bijdrage van
Eline van Batenburg
(Hogeschool van Amsterdam) Meer informatie
Deze werkvormen zijn uitgewerkt door onderzoeker Eline van Batenburg van de Hogeschool van Amsterdam voor de themapagina Meertaligheid in het mbo. Hier vind je meer informatie over wat er bekend is uit onderzoek over meertaligheid in het mbo.
Meertaligheid in de werkomgeving kun je stimuleren door:
Meertalig bewustzijn in het dagelijks leven ontwikkelen
Studenten brengen op creatieve wijze in kaart brengen in welke situaties zij gesprekken voeren met sprekers van andere talen dan het (standaard) Nederlands. Laat hen een taalkaart maken, waarbij zij letterlijk in kaart brengen waar en met wie zij welk (soort) talen gebruiken, en waar zij dan over praten. Laat hen deze taalkaarten vervolgens aan elkaar toelichten. Voor een gedetailleerde beschrijving, zie
Batenburg, E. van & Dale, L. (2022). Stickers en stiften: Meertalig bewustzijn verbeelden in het mbo. Levende Talen Magazine, 109 (6), 8-13. .
Meertalig bewustzijn in de werkomgeving ontwikkelen
Studenten houden op stage een week lang bij met wie zij praten, waar en waarover zij praten, welke belangrijke (beroeps)concepten langskomen en welke taal, taalvariëteiten, registers en strategieën zij hierbij gebruiken. Zij reflecteren op hun ervaringen: waarom zetten zij deze taalbronnen in? Hoe goed lukt hen dit? Waar gaat het eventueel mis? Waar willen ze graag beter in worden?
Meertalige beroepstaken inzetten
Studenten oefenen met het communiceren in meertalige werkomgevingen tijdens de uitvoer van relevante en herkenbare beroepstaken.
Geraadpleegde bronnen
Batenburg, E. van & Dale, L. (2022). Stickers en stiften: Meertalig bewustzijn verbeelden in het mbo. Levende Talen Magazine, 109 (6), 8-13.
Voorbeeld
Bij de opleiding Medewerker klantenservice oefenen studenten met het afhandelen van klachten via de telefoon of mail. In een gesimuleerde communicatie richten studenten zich bewust op een klant die geen of beperkt (Standaard)Nederlands spreekt. Op de taakinstructie of rolkaart heeft de docent hiervoor specifieke communicatiebarrières van de klant opgenomen (bijvoorbeeld beperkt begrip van bepaalde woorden of concepten; beperkt gebruik van het Nederlands) waarmee studenten in hun afhandeling rekening dienen te houden.
Mediation-strategieën ontwikkelen
Studenten oefenen veelvoorkomende mediation-strategieën zoals vertalen, parafraseren/versimpelen, toelichten en samenvatten.
Voorbeeld
Studenten van de opleiding Doktersassistent oefenen met de strategie ‘parafraseren/versimpelen’. De docent bespreekt een voorbeeld van een beroepssituatie waarin het parafraseren van informatie nodig is (bijvoorbeeld: de doktersassistente moet uitleggen dat een patiënt gekatheteriseerd zal worden, maar de patiënt weet niet wat dat is).
De docent activeert de voorkennis van studenten (hoe zouden zij deze informatie versimpelen?) en geeft input over bruikbare strategieën (bijvoorbeeld het gebruik van synoniemen, antoniemen, voorbeelden en omschrijvingen).
Daarna oefenen de studenten in een geleide oefening met mediation-situaties (bijvoorbeeld aan een niet-Nederlandse patiënt uitleggen dat hij een vezelrijk dieet moet volgen of een steunkous moet gaan dragen).
Vervolgens doen zij korte rollenspellen, waarbij ze afwisselend de doktersassistent (A) en de patiënt (B) spelen. Via rolkaarten krijgen zij instructie over de beroepsconcepten die gemedieerd moeten worden (rol A) en concepten die de patiënt niet begrijpt (rol B). Dit lokt het gebruik van mediation-strategieën uit.
Daarna reflecteren studenten op de geleerde strategieën, en bedenken welke hiervan ze op hun stage willen uitproberen.
Voor een voorbeeld van een rolkaart, zie
Batenburg, E. van & Groeneveld, A. (2024). Spataders? Steunkous aan! Levende Talen Magazine, 111(1), 42-43. en
Batenburg, E. van, Dale, L. & Groeneveld, A. (te verschijnen) Werken aan meertalige competenties en mediation-vaardigheden: voorbeelden uit beroeps(gericht) onderwijs. In Van Beuningen, C., Duarte, J., Günther-Van der Meij, M. & Polišenská, D., (red). Inclusief omgaan met taaldiversiteit: Talenbewust lesgeven in het voortgezet onderwijs en mbo. (te verschijnen).
Geraadpleegde bronnen
Batenburg, E. van & Groeneveld, A. (2024). Spataders? Steunkous aan! Levende Talen Magazine, 111(1), 42-43.
Batenburg, E. van, Dale, L. & Groeneveld, A. (te verschijnen) Werken aan meertalige competenties en mediation-vaardigheden: voorbeelden uit beroeps(gericht) onderwijs. In Van Beuningen, C., Duarte, J., Günther-Van der Meij, M. & Polišenská, D., (red). Inclusief omgaan met taaldiversiteit: Talenbewust lesgeven in het voortgezet onderwijs en mbo.
Flexibel schakelen tussen taalbronnen
Studenten oefenen met het bewust kiezen van en schakelen tussen verschillende taalbronnen voor verschillende doeleinden.
Voorbeeld
Studenten van de opleiding Handhaving krijgen voorbeeldsituaties uit de handhaverspraktijk te zien, bijvoorbeeld: Een man is bij een ongeluk flauwgevallen. Hij komt net bij en is erg in paniek. Hij zegt: “Wa bisto? Wêr bin ik?”. Klassikaal bedenken studenten welk probleem zich voordoet en wat een handige of gepaste taalkeuze zou zijn om het probleem op te lossen. Bijvoorbeeld: De man is emotioneel. Om zijn vertrouwen te winnen, is het handig om hier, net als hij, Fries te praten.
Daarna doen zij een korte oefening met het maken van gepaste taalkeuzes, bijvoorbeeld via Kahoot. Dit helpt om tijdsdruk aan de oefening toe te voegen, waardoor de wendbaarheid van studenten wordt getraind. Vervolgens doen zij korte rollenspellen, waarbij ze afwisselend de handhaver (A) en de burger (B) spelen. Rol B krijgt via een rolkaart duidelijke instructie over zijn/haar taalbehoefte, maar deelt deze niet met rol A, omdat doorgaans niet vooraf bekend is welke taalbehoefte de gesprekpartner zal hebben.
De studenten oefenen met meerdere rollenspellen waarin steeds een ander type situatie centraal staat. Vooraf weten zij niet welke situatie dit is. Dit stimuleert het snel en wendbaar maken van gepaste taalkeuzes. Studenten Handhaving die meededen in het onderzoek van
Batenburg, E. van (2024). Meertaligheid als krachtige bron van het leren in het mbo. NRO/SiA Onderzoeksverslag. , kregen de volgende situaties voorgelegd:
Rutte bezoekt de stad (aanpassen aan de formele sociale norm)
Geen geldig vervoersbewijs (communicatieprobleem met een niet-Nederlandssprekende toerist oplossen)
Politieverhoor (informatie over proces-verbaal toegankelijk maken voor burger die beperkt Nederlands spreekt)
Auto-ongeluk (vertrouwen winnen van een verwarde chauffeur).
Studenten reflecteren op de leeropbrengst en bedenken hoe ze deze kunnen toepassen in hun stage.
Geraadpleegde bronnen
Batenburg, E. van (2024). Meertaligheid als krachtige bron van het leren in het mbo. NRO/SiA Onderzoeksverslag.
Batenburg, E. van & Dale, L. (2022). Stickers en stiften: Meertalig bewustzijn verbeelden in het mbo. Levende Talen Magazine, 109(6), 8-13.
Batenburg, E. van & Groeneveld, A. (2024). Spataders? Steunkous aan! Levende Talen Magazine, 111(1), 42-43.
Batenburg, E. van, Dale, L.r& Groeneveld, A. (te verschijnen) Werken aan meertalige competenties en mediation-vaardigheden: voorbeelden uit beroeps(gericht) onderwijs. In Van Beuningen, C., Duarte, J., Günther-Van der Meij, M. & Polišenská, D., (red). Inclusief omgaan met taaldiversiteit: Talenbewust lesgeven in het voortgezet onderwijs en mbo.
Het is voor de taalontwikkeling beter als leerlingen met een andere eerste taal dan het Nederlands direct instromen in het reguliere onderwijs. Deze NT2-leerlingen hebben minimaal vier jaar nodig om...
Translanguaging in de praktijk: kijk mee in een meertalige rekenles over geld en valuta. Leerlingen gebruiken hun thuistalen, vergelijken bedragen, werken samen en geven betekenis.
Ontdek tips en activiteiten voor Nederlands en thuistalen bij rekenen, wetenschap & techniek. De toolbox biedt nieuwe ideeën voor elk niveau om meertalige kinderen optimaal te ondersteunen.
