Interdisciplinair leren samenwerken op het hoogste niveau
Praktijkinstellingen dienen steeds vaker interprofessionele vraagstukken in bij de academies, want ook zij moeten interprofessioneel samenwerken om complexe innovaties te ontwikkelen. Studenten van de opleidingen Verpleegkunde, Fysiotherapie, Ergotherapie en Logopedie ervaren het probleem dat ze in monodisciplinaire groepjes hun praktijkgerichte bachelorscripties uitvoeren. Studenten gezondheidszorg kunnen hun interprofessionele competenties op het hoogste niveau niet ontwikkelen, omdat interprofessionele bachelor scripties (IP-BS) op dit moment niet structureel zijn ingebed in het onderwijs.
Met deze onderwijsinnovatie kunnen toekomstige gezondheidszorgprofessionals interprofessioneel samenwerken op het hoogste niveau en dus ‘collaboration ready’ zijn voor de dagelijkse praktijk. Het doel van dit project is om geëvalueerde IP-BS onderwijs- en toetsprogramma te ontwikkelen en te implementeren, gericht op de samenwerking van studenten van de academies Verpleegkunde, Fysiotherapie, Ergotherapie en Logopedie binnen Zuyd Hogeschool. Daarnaast is het doel om ontwerprichtlijnen van IP-BS te ontwikkelen die overdraagbaar zijn voor andere hbo-instellingen in Nederland.
Ontwikkeling van het IP-BS onderwijs- en toetsprogramma volgens ontwerpgericht onderzoek
De onderwijsinnovatie is in een aantal fases ontwikkeld, volgens de principes van ontwerpgericht onderzoek, waarbij praktijkverbetering en kennisgroei worden nagestreefd. In de eerste diagnosticerende fase is literatuuronderzoek uitgevoerd en zijn internationale ontwikkelingen verkend. Er zijn interviews gehouden met studenten, docenten, lectoren en partners uit de praktijk om de bestaande situatie in kaart te brengen. Ook zijn er bijeenkomsten georganiseerd met afstudeercoördinatoren, leden van de academie-overstijgende werkgroep Interprofessioneel opleiden en samenwerken, en scriptiebegeleiders. In de ontwerpfase is een prototype van het IP-BS onderwijs- en toetsprogramma ontwikkeld en is een ontwerp gemaakt van een digitale Moodle omgeving. In de implementatiefase is de innovatie getoetst en verbeterd in drie cycli, waarin steeds ontwikkeld, uitgevoerd en geëvalueerd is.
Uitdagingen bij de ontwikkeling deden zich voor in de organisatorische en praktische afstemming, van bijvoorbeeld de verschillende examenprogramma’s, de looptijd en beoordeling van de onderwijsprogramma’s van de verschillende academies. Ook voldoende studenten werven bleek een aandachtspunt evenals coaching en ondersteuning van docenten bij de scriptiebegeleiding. Hiervoor is een professionaliseringsprogramma geschreven.
Bereikte resultaten en vervolg
Het resultaat van dit project is dat er een geïmplementeerd IP-BS onderwijs- en toetsprogramma is ontwikkeld, zoals omschreven in de doelstelling. Het heeft een plaats in de digitale leeromgeving Moodle en er is een professionaliseringsprogramma voor docenten opgeleverd. Ook zijn er ontwerprichtlijnen van IP-BS geformuleerd die ook door andere hbo-opleidingen gebruikt kunnen worden. Een belangrijke succesfactor was dat alle vier de academies de kwaliteit van het onderwijs en het examineringsprogramma hebben onderschreven en dat de opleidingsmanagers extra middelen voor de coördinatie hebben vrijgemaakt.
Een aanbeveling voor docenten die hiermee aan de slag willen is om vooraf aandacht te besteden aan integratie van de beroeps- en opleidingsprofielen van de diverse opleidingen en afstemming van competenties en leeruitkomsten en scriptie-eisen (of opdrachten). Ook is het belangrijk om uit te gaan van een breed gedragen onderwijstheorie, toetsraamwerk en digitale concepten en een rijk examineringsprogramma.
Het IP-BS programma is inmiddels duurzaam verankerd binnen de vier opleidingen van Zuyd Hogeschool; het maakt onderdeel uit van het standaard studieaanbod. Er is overleg om het uit te rollen naar ander bachelor opleidingen in het cluster Gezondheid en zorg.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | Opleidingen: ergotherapie, logopedie, fysiotherapie en verpleegkunde
Aantal studenten: 89 |
| Ontwikkelperiode: | 2019-2023 |
| Opzet projectteam: | Albine Moser: hoofddocent en projectleider
Ergotherapie: Steffy Stans (docent en coördinator afstuderen)
Logopedie: Pernelle van Loon (senior docent, lid examencommissie en coördinator afstuderen)
Fysiotherapie: Anita Stevens (senior docent, coördinator interprofessioneel onderwijs)
Verpleegkunde: Monique DuMoulin en Jolanda Friesen (senior docenten en coördinatoren afstuderen, lid curriculum commissie), |
| Bestede aantal ontwikkeluren: | 724 vanuit Comenius en 720 vanuit de vier opleidingen |
| Totale budget: | EUR 99.900 Comenius
EUR 100.000 van de vier opleidingen |
Relevante publicaties
- Andriessen, D., Sluijsmans, D., Snel, M., & Jacobs, A. (2017). Protocol verbeteren en verantwoorden van afstuderen in het hbo 2.0 (pp. 1–14).
- Frenk, J., Chen, L., Bhutta, Z. A., Cohen, J., Crisp, N., Evans, T., et al. (2010). Health professionals for a new century: Transforming education to strengthen health systems in an interdependent world. The Lancet, 376(9756), 1923–1958. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)61854-5
- Smeets, H. W. H., Sluijsmans, D. M. A., Moser, A., & van Merriënboer, J. J. G. (2022). Design guidelines for assessing students' interprofessional competencies in healthcare education: A consensus study. Perspectives on Medical Education, 11, 316–324. https://doi.org/10.1007/s40037-022-00728-6
- Smit, A. J. (2018). Complexe problemen oplossen: Design thinking of ontwerpgericht onderzoek? Onderwijsinnovatie, 19(3), 17–24.
- Van den Berg, E., & Kouwenhoven, W. (2008). Ontwerponderzoek in vogelvlucht. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 29(2), 20–26.
Producten of presentaties over dit project
A Moser (2021): Interprofessionele bachelorscripties in de academies voor Verpleegkunde, Fysiotherapie, Ergotherapie en Logopedie
Comenius Senior Fellowship 2020
